Wie wint: Mugabe, Tsvangirai of toch God?

Morgan Tsvangirai probeert vandaag opnieuw de Zimbabwaanse president Mugabe te verslaan. Beiden hebben concurrentie van het opperwezen.

Morgan Tsvangirai staat bij de verkiezingen in Zimbabwe tegenover president Robert Mugabe. Beeld afp

'Kijk niet naar het Oosten, kijk niet naar het Westen. Kijk omhoog!' Pastor Leonard wil zijn gehoor de juiste weg wijzen. De weg naar God, in dit geval. Maar wat de prediker in zijn tent niet kan vermoeden, is dat een paar minuten later, 'omhoog', boven de geïmproviseerde gebedsplaats, president Mugabe per helikopter voorbijkomt.

Als hij van dit toeval wist, zou hij ervan genoten hebben, de 89-jarige leider van Zimbabwe. Zijn helikopter was afkomstig van een plek buiten de hoofdstad Harare waar Robert Mugabe, 's lands sterke man sinds de onafhankelijkheid in 1980, een verkiezingsrally van zijn Zanu-PF partij, had bijgewoond.

Hoop op verandering
God in een tent op de grond, de president in de hemel. Beiden proberen de gunst van de Zimbabwanen te winnen. Mugabe zei gisteren op te zullen stappen als hij verliest. Hij heeft te maken met een groeiend deel van de bevolking dat zich heeft afgekeerd van de politiek en de hoop op verandering bij een opperwezen neergelegd.

Zo ook de leden van 'Christ Generation Ministries International' (CGMI), een mondvol voor een van de vele evangelische kerken die de afgelopen jaren in Zimbabwe zijn opgekomen. De pakweg honderd gelovigen komen op zondagochtend tussen acht en twaalf bijeen in een halfopen tent in Highfields, een van de townships buiten Harare.

Een paar jaar geleden nog hadden veel van deze mensen de verwachting dat hun leven beter zou kunnen worden dankzij de politiek. Niet die van Mugabe, maar van Morgan Tsvangirai, de leider van de MDC-T, die al sinds het begin van deze eeuw pogingen doet het presidentschap te bemachtigen.

Krediet verspeeld
Maar Tsvangirai, de afgelopen jaren premier naast president Mugabe in een grotendeels verlamde regeringscoalitie, heeft bij veel kiezers zijn krediet verspeeld. Zoals bij pastor Leonard Pazvakavambwa (50), de man die aan het hoofd staat van de door hemzelf opgerichte CGMI. Ooit werkte hij voor de krijgsmacht en was hij dus een getrouw aanhanger van Mugabe. Daarna koos hij voor de oppositie en richtte hij zijn hoop op Tsvangirai.

De man van de MDC-T heeft de aardse verwachtingen niet waar kunnen maken, vindt pastor Leonard. Hij heeft het hem persoonlijk verteld, ergens in 2005. Maar Tsvangirai bleek ook maar een mens. De pastor keerde zich, net als veel andere Zimbabwanen, geheel af van zijn leider en koos voor God. 'Politici zijn enkel maar politici', zo zegt hij nu. En geen verlossers.

Tegenwicht
Ook bij minder diep-gelovigen heeft Tsvangirai steun verloren. Als premier bleek hij Mugabe nauwelijks tegenwicht te kunnen bieden. Ondertussen begon hij wel steeds meer te genieten van de financiële voordelen die zijn positie hem bracht. En in zijn liefdesleven, na de dood van zijn vrouw bij een 'verkeersongeluk' dat hem had moeten treffen, bleek Tsvangirai een morsig minnaar, die de samenleving versteld deed staan.

De boodschap die pastor Leonard zijn gelovigen brengt, is voor een eenvoudig burger niet makkelijk te volgen. Hij houdt de gelovigen voor dat zij moeten kiezen voor de Boom des Levens, en niet voor de Boom der Kennis van Goed en Kwaad. Alleen God, zo maakt hij duidelijk, kan een echte leider voor de mensheid zijn.

In een land waar nog zo ontzettend veel werk te doen valt, zeker omdat de economie van Zimbabwe pas weer in 2009 begon op te krabbelen uit het diepe dal der hyperinflatie, zijn de evangelische predikers en hun anti-politieke opstelling geen zegen voor de samenleving, hoe vroom hun boodschap ook moge zijn. De vrijheid van geloof leidt in de praktijk tot flinke kapitaalvernietiging.

Open lucht
Dat valt misschien nog het best te zien bij de zogeheten Vapostori, de vele sektes die onderling niets met elkaar van doen willen hebben, maar die door hun witte, kloosterachtige kledij voor een buitenstaander allemaal leden van eenzelfde kerk lijken te zijn. Zij hebben niet eens een tent nodig om te congregeren. De open lucht, of hooguit de schaduw van een boom, zijn voor deze gelovigen genoeg.

En het worden er steeds meer. Hun verschijning in het landschap heeft veel weg van een kruising tussen een geheime bijeenkomst van middeleeuwse heidenen met die van vrome monniken uit donker Afrika. Het liefst zijn zij dagen en nachten buiten om te bidden. Ook in de uiterst frisse wintermaand die juli heet. Ook als God besloten heeft dat het gaat stortregenen.

Robert Daniel Mugabe, van huis uit een zeer gelovig katholiek, hees zichzelf ooit publiekelijk in het wit. Sinds die tijd heten de Vapostori op zijn hand te zijn - al zal daar waarschijnlijk ook, behalve een geschenk van God, het nodige geld uit de verkiezingskas voor nodig zijn geweest. Waarmee hij Tsvangirai opnieuw te slim af is. De president weet hoe hij de hemel moet gebruiken.

Beeld reuters
Robert Mugabe Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.