Interview

'Wie wil invoegen, moet moeite doen'

De multiculturele samenleving mag volgens menigeen mislukt zijn, in Rotterdam wordt nog hard gewerkt aan het integratieproces. 'Er moet iets tussen de oren veranderen.'

Beeld Marc Nolte

'Het integratieproces is te vergelijken met het invoegen op de snelweg. Op de snelweg rijdt Nederland. Op de invoegstrook de migrant die wil integreren. Het is in eerste instantie aan de invoeger om moeite te doen en initiatief te tonen om veilig in te kunnen voegen. Van de automobilisten op de doorgaande weg verwachten we waar nodig en mogelijk dat zij ruimte bieden om dit mogelijk te maken. Een kwestie van fatsoenlijk ritsen en van wederkerigheid.'

Zo stelt het Rotterdamse college van burgemeester en wethouders (Leefbaar Rotterdam, D66, CDA plus PvdA-burgemeester Aboutaleb) zich voor hoe migranten hun weg vinden in de tweede stad van Nederland. De dinsdag gepresenteerde conceptnota Integratie 010 was op voorhand controversieel. De uitgelekte metafoor van de invoegstrook viel verkeerd bij onder meer oppositiepartij PvdA. De voltallige oppositie wilde vooraf meepraten en -denken over de nota.

Leefbaar-wethouder Ronald Schneider (stedelijke ontwikkeling en integratie) hield echter de regie in eigen hand. En hij liet de controversiële snelwegbeeldspraak staan. 'Tot de aanslagen in Parijs deden alle oppositiepartijen, van links tot rechts, schouderophalend over deze nota. Een beetje dedain: we zijn de integratie voorbij. Maar de norm is ondergesneeuwd geraakt. Niet integreren is geen optie.'

Wat verstaat u onder 'de norm'?

'Dat je de taal leert. Dat man en vrouw gelijk zijn. Dat homo's, hetero's en transgenders volkomen gelijkwaardig zijn. Dat de vrijheid van godsdienst óók de vrijheid betekent om kritiek te hebben op religie of om openlijk te twijfelen aan het geloof. Dat vrouwen vrij hun partner mogen kiezen.'

Schneider verwijst naar de dood van de 25-jarige Pakistaans-Nederlandse Yasmeen (25). De Rotterdamse trachtte te ontsnappen uit haar gearrangeerde huwelijk, en werd in februari teruggevonden in een bos in Drenthe. Haar 26-jarige man is als verdachte aangehouden.

Schneider sprak er met vrouwen in de Pakistaanse gemeenschap over. 'Een moderne meid van een jaar of 21, studerend aan de hogeschool, vertelde me dat ze absoluut niet vrij was om zelf een vriendje uit te kiezen. Hoezo zijn we de integratie dan voorbij? Er is nog heel veel werk te doen. Ook de verborgen vrouwen moeten weten dat ze de grondwet, de maatschappij en het stadsbestuur achter zich hebben staan.'

Restaurant in Rotterdam-Zuid.Beeld Robin van Lonkhuijsen / ANP

Wat gaat u aan dergelijke problemen doen?

'Er moet over worden gepraat, er moet iets tussen de oren veranderen. Dat is superlastig, en het zal niet over twee jaar hosanna zijn. Maar het moet wel gebeuren. In een integratietour, op meer dan honderd momenten, gaan we de dialoog aan. Wij willen een stad van compassie zijn: behandel een ander zoals je zelf wil worden behandeld. Taboes moeten we benoemen en proberen te doorbreken, vooroordelen moeten worden aangepakt.

'Neem 16-jarige vmbo'ers uit Rotterdam-Zuid. Die hebben allemaal vooroordelen over een 16-jarige vmbo'er uit Hillegersberg (een achterstandsgebied versus een overwegend 'witte' buurt, red.). Die twee werelden zien elkaar nooit. Dat wil ik veranderen.'

Het Haagse stadsbestuur benadrukte vorige maand in zijn integratienota nog iets anders: niet alleen nieuwkomers moeten zich aanpassen aan de stad, de stad moet zich ook aanpassen aan de nieuwkomers. Bijvoorbeeld door een diverser cultuurbeleid.

'We hoeven niet allemaal hetzelfde te geloven of te denken, of dezelfde muziek en films leuk te vinden. Je hoeft als migrant je cultuur niet op te geven. Er is wel degelijk diversiteit. Kijk bijvoorbeeld naar het HipHopHuis of de programmering van Theater Zuidplein. Maar de verantwoordelijkheid om erbij te gaan horen, ligt in eerste instantie bij de migrant.

'Die moet dan wel de ruimte krijgen om in te voegen op de snelweg. Het maakt helaas nogal een verschil of je een sollicitatiebrief ondertekent met Kees of Mohammed. Discriminatie op de arbeidsmarkt moet worden aangepakt, daar ga ik me bij werkgevers hard voor maken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden