Wie wijst Donners opvolger aan?

Uw politieke nieuwsbrief

Goedemiddag. Voor de Kamerleden die zelf de nieuwe vice-president van de Raad van State willen kiezen, zijn het heerlijke dagen. Nu zich met Jeroen Dijsselbloem een tweede topkandidaat heeft gemeld, wordt het immers lastig om het benoemingsproces binnenskamers te houden. Hoe redt het kabinet zich hieruit?

Jeroen Dijsselbloem. Beeld EPA

Hier zijn uw politieke Dagkoersen, die u uiteraard ook per email kunt ontvangen. Kies dan hier voor 'De Volkskrant Politiek'

Beeld de Volkskrant

GESPREK VAN DE DAG
Wie volgt Donner op?

Nog niet zo lang geleden zag de wereld van de Haagse topbenoemingen er overzichtelijk uit. De bestuurlijke middenpartijen CDA, VVD en PvdA verdeelden de buit. Greep je mis? Geen nood – volgens de mores was je vanzelf weer ‘aan de beurt’.

Op de golven van de Fortuynrevolte doorbrak de Tweede Kamer dat stramien in 2002, met de eerste open voorzittersverkiezing in eigen huis. Sindsdien is het politieke evenwicht soms zoek – de VVD leverde even de premier plus de voorzitters van de Tweede én de Eerste Kamer – maar het openbaar bestuur was toch wat transparanter. En de voorzitters  gemiddeld zeker niet slechter. 

De benoeming van de vice-president van de Raad van State is in dat streven naar modernisering een dissonant. Het proces voltrekt zich nog geheel achter de schermen, in de boezem van het kabinet. Aan het eind krijgt de Tweede Kamer te horen wie het is geworden. In de praktijk is de Raad zo een kluif voor de dienstdoende regeringspartijen.

Dat leidt tot ongemakkelijke situaties. Piet Hein Donner stond in 2011 weliswaar te boek als een uitstekend jurist, maar had ook een reputatie opgebouwd als een politicus die de wet voortdurend in eigen voordeel uitlegde. In de formatie van 2010 speelde hij bovendien een dubieuze rol met zijn zware druk op de dissidente CDA-Kamerleden om zich te onderwerpen aan de wil van de partijtop. Dat was volstrekt in strijd met het staatsrecht, wisten vriend en vijand, maar het stond zijn benoeming tot vice-president en bewaker van datzelfde staatsrecht niet in de weg. Hij was ‘aan de beurt’. Het SP-Kamerlid Van Raak sprak over ‘een klap in het gezicht van de Raad van State’. 

Zeven jaar later is er in de regeringscoalitie opnieuw een gedoodverfde kandidaat: D66-senator Thom de Graaf. Tot vrijdag lag de weg open om zijn benoeming binnenskamers af te kaarten. Maar toen meldde zich Jeroen Dijsselbloem. Die is weliswaar van een oppositiepartij, maar heeft als oud-voorzitter van de Eurogroep minstens zulke goede papieren als De Graaf. Zeker nu de Raad ook toezicht dient te houden op de naleving van de Europese begrotingsregels.

Nu de namen van twee kandidaten op straat liggen, en de Raad van State in een interne evaluatie zeer kritisch is over het eigen functioneren, zwelt in de Tweede Kamer de roep aan om de procedure open te gooien: laat het kabinet de voorselectie doen, waarna de topkandidaten zichzelf presenteren in het parlement. De meerderheid beslist. SP, PVV en Forum voor Democratie zien het al helemaal voor zich. D66, bij monde van partijleider Pechtold, vond het twee kabinetten geleden ook nog een prima idee

De vraag voor deze week: zouden de regeringspartijen, inclusief D66, het aandurven om zoiets tegen te houden?

DEBAT OP KOMST
Het referendum 

Als het dan toch over bestuurlijke vernieuwing gaat: slaagt het kabinet erin om het raadplegend referendum af te schaffen? 

Dinsdag begint de Eerste Kamer aan de eindfase van de afschaffingsprocedure, een fase die naar verwachting nog weken of zelfs maanden gaat duren. Voor de voorstanders van referenda zijn de senatoren de laatste strohalm. ‘Ik roep Eerste Kamerleden op om hun taak als chambre de réflexion serieus te nemen’, zei Forum voor Democratie-leider Thierry Baudet vorige maand al in de Tweede Kamer. Misschien is er nog tijd voor bezinning’, voegde het PvdA-Kamerlid Attje Kuiken toe. 

Verantwoordelijk minister Ollongren zal dinsdag  en de weken daarna in eerste instantie nog veel vragen van de senatoren moeten beantwoorden. De meest in het oog springende vraag: is het wel legitiem om het referendum af te schaffen en daarbij meteen de kiezers de mogelijkheid te ontnemen om zich over die afschaffing per referendum uit te spreken? De coalitiepartijen menen van wel, de Raad van State ook, maar de voltallige oppositie heeft grote bedenkingen en wordt daarin gesteund door een koor van juristen.

Zelfs de SGP - steunpilaar van het kabinet en fervent tegenstander van referenda - vindt dat het zo niet kan. ‘Gaatjes dichtplakken zodat de band heel blijft en opgepompt kan blijven’, zei het SGP-Tweede Kamerlid Bisschop al over de procedure. 

Gezien die opstelling van de SGP en de stemverhoudingen in de Eerste Kamer - slechts één zetel meerderheid voor de coalitie - gaat Ollongren spannende weken tegemoet.

EN DAN DIT NOG
Weggedefinieerd

Het aantal jonggehandicapten in Nederland neemt intussen snel af, blijkt uit de statistieken. Zou het echt? Of is alleen de registratie dusdanig veranderd dat inmiddels tienduizenden jongeren buiten die statistieken vallen? En daarmee ook buiten het recht op een uitkering en buiten het recht op begeleiding bij het vinden van aangepast werk? Verslaggevers Sheila Sitalsing en Gijs Herderscheê gingen op onderzoek uit en beschrijven hier de teloorgang van de regeling voor jonggehandicapten

Het bleef zaterdag niet onopgemerkt. Diverse Kamerfracties willen in debat met het kabinet over hoe dit nu verder moet. 

Dagkoersen is de politieke nieuwsbrief van de Volkskrant. Tips of opmerkingen? Mail naar haag@volkskrant.nl. Wilt u deze nieuwsbrief per mail ontvangen? Meld u hier aan: volkskrant.nl/dagkoersen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.