'Wie weet wat voor rotzooi er nog in zat'

Geruchten over giftige stoffen waren er altijd op de onderhoudsbasis in Brunssum. Defensie wist ervan, blijkt achteraf. Henk Coort werkte er twintig jaar. Nu heeft hij kanker.

Beeld Foto Raymond Rutting / de Volkskrant

Als Henk Coort in 2011, zeven jaar na zijn eervol ontslag bij defensie, een kijkje neemt op zijn voormalige werkplek in Brunssum, schrikt hij. Op het onderhoudsgebouw waar hij twintig jaar werkte als monteur, hangen ineens waarschuwingsbordjes. 'Zware metalen.' De kantine is gesloten 'wegens asbest'. 'Hoe is dat mogelijk, dat is waar je je boterham zat te eten', zegt Coort.

De 56-jarige Limburger is op dat moment al een jaar gediagnosticeerd met slokdarmkanker. Zijn bezoek aan de zogenoemde Poms-site bevestigt zijn ergste vermoedens: hij heeft jarenlang in een zeer gevaarlijke omgeving gewerkt, en defensie heeft hem daar niks over verteld.

Achteraf blijkt dat al vijftien jaar bij defensie bekend was dat op vijf onderhoudsbases in de grensregio zeer hoge concentraties kankerverwekkende stof aanwezig waren. Dat is te lezen in meetrapporten uit 1999 en 2002. Is hier sprake van een doofpot?

Weggehaalde bordjes

Coort stapte naar letselschadeadvocaat Rob Bedaux. De regionale omroep L1 besteedde aandacht aan de zaak en toonde de foto's van de waarschuwingsbordjes. Later hoorde Coort van een bewaker dat de dag na de uitzending alle bordjes waren weggehaald. 'Het lijkt erop dat ze donders goed weten waar ze mee bezig zijn.'

De Poms-basis in Brunssum is inmiddels gesloten. Coort werkte er vanaf de opening in 1984. Hij had in het leger gediend als tankmonteur en was daarom een interessante kandidaat toen defensie personeel zocht om Amerikaans materieel te onderhouden. In de jaren tachtig ging het vooral om snelle inzetbaarheid in de Koude Oorlog. Na de val van de Muur werden op de basis reparaties verricht aan materieel dat was gebruikt in Joegoslavië, Somalië en Irak.

Coort: 'Zo vuil als het uit de woestijn kwam brachten ze het naar ons toe. Tanks hadden filters om inzittenden te beschermen tegen biologische of chemische wapens. Die moesten we met de hand losschroeven. Wie weet wat voor rotzooi daar nog in zat.'

Hardnekkige geruchten

'We hebben weleens een team gehad om tanks om te bouwen tot voertuigen die mijnen opruimen. Bij de staldeur werd gewerkt, verderop zaten we te eten. Je proefde de ijzer in je boterhammen.'

De geruchten over gezondheidsrisico's waren destijds al hardnekkig. Coort en zijn collega's vroegen om duidelijkheid. 'We hoorden veel over het Golfsyndroom bij zieke Amerikanen. We vroegen: hoe zit dat hier eigenlijk? Leidinggevenden antwoordden dat het materiaal gecheckt werd op radioactiviteit en giftige stoffen en dat er niets aan de hand was. Maar als ik thuiskwam zei mijn vrouw: 'Je hebt in zo'n ding uit de Golf gezeten.' Dat kon ze ruiken.'

Beeld Raymond Rutting

Voorvechter van Poms-medewerker

In 2004, toen de Poms-bases werden afgebouwd, kreeg Coort eervol ontslag. Vier jaar later bleek dat hij slokdarmkanker had. Na zijn operatie ging het bijna mis, bijna al zijn orgaanfuncties werden overgenomen door een apparaat. Hij is drie maanden in coma gehouden. Met zijn vrouw aan de arm en met behulp van een rollator moest de ex-militair opnieuw leren lopen.

Sinds hij voorvechter is geworden van de Poms-medewerkers zoeken oud-collega's hem weer op. Deze mannen melden zich bij hem met kanker, auto-immuunziekten, vermoeidheid en aangetaste slijmvliezen, nagels en tanden. Ze willen een schadevergoeding. Inmiddels zijn rond de honderd ziektegevallen bekend. 'Als iemand een paar weken niet van zich laat horen, is het maar afwachten of diegene nog leeft.'

'Ik heb sinds mijn operatie mijn slokdarm en een stuk van mijn maag niet meer. Wat ik nog heb zit tussen mijn longen in. Ik heb geen maagklep meer, dus als ik slik zit het gelijk in mijn maag. Als ik op de kop ga staan loop ik gewoon leeg. Ik eet nog alles, alleen in kleine hoeveelheden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden