Column

'Wie weet leidt dit op den duur wel tot een omgekeerde wereld'

Het initiatief van Rob Wijnberg is hoopvol, schrijft columnist Johan Fretz. De consument als investeerder, waardoor het mogelijk wordt om onafhankelijk te opereren van aandeelhouders en commerciële investeerders.'

De skyline van Manhattan is donker, uitgezonderd het gebouw van Goldman Sachs, tijdens een stroomstoring door reuzestorm Sandy, eind oktober vorig jaar. Beeld reuters

'We leven in een geweldige tijd. Dat hoor je niet zo vaak op het nieuws of in de krant, daarom zeg ik het nog een keer', zegt de vriendelijke voice-over-stem van Jacob Derwig aan het begin van een fraai spotje voor Triodos bank. 'De macht is niet meer aan groot. De kracht is aan klein', vertelt hij even verderop.

De teksten hadden evengoed afkomstig kunnen zijn uit een commercial voor De Correspondent, het nieuwe journalistieke experiment van Rob Wijnberg, dat gisteren bevlogen werd aangekondigd. Wijnberg maakt daarmee een knallende comeback aan het journalistieke front. Onlangs werd hij nog liefdeloos op straat gezet door de flamboyante Vlaming Peter Vandermeersch die vond dat nrc.next 'newsier' moest worden, nu komt hij met een journalistiek platform dat nog voordat het goed en wel is opgestart, al de harten van velen lijkt te hebben veroverd. Het motto: verder dan de waan van de dag. Die boodschap landt. Blijkbaar hoeft het voor veel mensen helemaal niet 'newsier' (lees: oppervlakkiger).

Als genoeg mensen zich aan het experiment willen verbinden, middels een lidmaatschap, gaat het door. Het is een hoopvolle ontwikkeling: de consument als investeerder, waardoor het mogelijk wordt om onafhankelijk te opereren van aandeelhouders en commerciële investeerders.

Onaantastbaarder
Hoe anders was dit nog zo kort geleden. Als Wijnberg er pakweg zes jaar geleden was uitgegooid bij NRC, had hij per definitie aan invloed moeten inleveren. De klassieke instituten waren toen nog veel onaantastbaarder. Maar dit is een andere tijd. 'De macht is niet meer aan groot, de kracht is aan klein.'

Waar de crisis zaagt aan alles wat jarenlang alsmaar groter en dus winstgevender werd, liggen er nu tal van mogelijkheden voor innovatieve en creatieve geesten die met kleinere initiatieven niet gebonden zijn aan hoge overheadkosten en zodoende buiten de bebaande paden hun publiek kunnen zoeken.

Het is een nieuwe vorm van opstand. Niet met duizenden naar De Dam gaan om te laten horen dat het allemaal niet meer kan zoals het gaat. Nee, zelf werken aan alternatieven. Het kapitalisme wordt daarbij niet eens verworpen, de nodige balans tussen vraag en aanbod wordt zelfs omarmd. Alleen is winst geen heilig doel, daar zit het verschil in. Dat er meteen zoveel enthousiaste reacties volgen op De Correspondent, legt een latente behoefte bloot aan verdieping en autonomie binnen journalistiek. Dat zien we dus ook op veel andere vakgebieden in de samenleving gebeuren.

Balans
Natuurlijk is de balans nog ver te zoeken. Zo liet ik DWDD laatst bovenstaande foto zien, een beeld dat helaas nog steeds deze tijd symboliseert. De foto is genomen tijdens storm Sandy in New York. We zien de skyline van de Big Apple. Terwijl de hele stad in duisternis is gehuld, zien we dat er een baken van licht moedig standhoudt: het gebouw van investeringsbank Goldman Sachs. Die hebben namelijk hun eigen generator. Zelfs een natuurramp houdt ze niet tegen: in dit beeld zien we de machteloosheid van het volk en de bank als God.

Maar daar waar schreeuwerige volkswoede wellicht het antwoord lijkt op deze onaantastbaarheid, is de fluisterrevolte van het alternatief waarschijnlijk vele malen effectiever. Hoe raken we Groot harder dan door onze eigen onafhankelijkheid ten opzichte van hen te bevechten?

De opkomst van de alternatieven voor Groot nodigen ons uit om daadwerkelijk eigenaarschap te nemen over de zaken die we belangrijk vinden. Daar moet Groot het toch enigszins benauwd van krijgen. Wie weet leidt dit op den duur wel tot een omgekeerde wereld. Een wereld waarin Groot verandert in de underdog, de gekleineerde, degene die alsmaar het onderspit delft. Ziet u het al voor zich? CEO's van multinationals die over een jaar of tien met fakkels en hooivorken de straat op gaan om te protesteren tegen de macht van Klein. Het lijkt misschien onmogelijk, maar het is een mooi streven.

Johan Fretz is schrijver/cabaretier en columnist voor Volkskrant.

 
Maar daar waar schreeuwerige volkswoede wellicht het antwoord lijkt op deze onaantastbaarheid, is de fluisterrevolte van het alternatief waarschijnlijk vele malen effectiever.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden