Wie weet hoe Zuid-Korea eraan toe is?

Elke week gaan meer Zuid-Koreanen de straat op om het aftreden van president Park te eisen. Dinsdag leek ze er gehoor aan te willen geven, maar niemand weet hoe en wanneer. Het enige zekere is onzekerheid.

Park Geun-hye. Beeld reuters

De Zuid-Koreaanse president Park Geun-hye legt haar lot 'in handen van het parlement'. Ze zei dat dinsdag in een live op televisie uitgezonden toespraak. 'Als de regeringspartij en de oppositie met een plan komen voor een ordentelijke machtsoverdracht, leg ik mijn functie volgens dat schema en het wettelijke proces neer.'

Na afloop wisten de analisten op de Koreaanse televisie niet een-twee-drie te duiden wat zich zojuist had afgespeeld: had de president nu haar aftreden aangekondigd of niet?

Uitleg

Eén uitleg van de cryptische aankondiging luidt dat de president na weken van massaprotesten gehoor geeft aan de stem van het volk en plaats maakt voor een opvolger. Maar realistischer is het dat Park probeert om zo lang mogelijk aan de macht te blijven en dat Zuid-Korea een lange periode van onzekerheid tegemoet gaat.

De president ligt al weken onder vuur, omdat ze een oude vriendin en dochter van een sekteleider, Choi Soon-sil, invloed heeft gegeven op regeringszaken. De openbare aanklager verdenkt de president er ook van dat ze samen met Choi bedrijven heeft gedwongen miljoenen te 'doneren' aan twee vage stichtingen.

Elke week gaan meer Koreanen de straat op om het aftreden van de president te eisen. Afgelopen zaterdag waren het er volgens Koreaanse media meer dan anderhalf miljoen; veel meer dan tijdens de democratische revolutie in 1987, toen er een einde kwam aan de militaire dictatuur in het land. Parks waarderingscijfer zou nu op een magere 4 procent liggen.

Ook in het parlement, waar de oppositie sinds de parlementsverkiezingen in april een meerderheid heeft, kent de president nog weinig vrienden. Zo leek er deze week brede steun te zijn voor een afzettingsprocedure, zelfs onder leden van Parks eigen Saenuri-partij. Om die procedure te beginnen is een tweederde meerderheid nodig.

Afzetting

Door haar lot in handen van de parlementariërs te leggen, probeert Park de fracties voor het blok te zetten en uit elkaar te spelen. Misschien zien haar partijgenoten alsnog af van een slepende afzettingsprocedure, waarbij het grondwettelijk hof pas na maanden van beraadslagingen oordeelt of afzetting legitiem is. Een eerste reactie van prominente Saenuri-leden na de toespraak wees in die richting.

Om van Park af te komen moeten de partijen gezamenlijk besluiten hoe en wanneer de president opstapt - en dus wanneer de volgende verkiezingen zijn. Dat zal niet meevallen. De afgelopen weken bleek het al niet mogelijk overeenstemming te bereiken over wie de nieuwe premier moet worden. Bovendien zullen sommige partijen tijd willen kopen om met een geschikte presidentskandidaat op de proppen te komen. Zo zou scheidend VN-baas Ban Ki-moon hoge ogen gooien, als hij voldoende tijd krijgt volgend jaar zijn comeback te maken in de Koreaanse politiek. Volgens de huidige planning zijn de verkiezingen in december volgend jaar.

In beide scenario's gaat Zuid-Korea een lange periode van onzekerheid tegemoet met een president die vleugellam is geworden. De afgelopen weken gaven al een indruk van de gevolgen. Waar de Japanse premier Abe zich met een golfclub naar New York spoedde om Donald Trump voor zich te winnen, sloot Park zich wekenlang op in het Blauwe Huis. Ook miste de president een economische top met 21 landen in Peru. Nadien bleek dat haar plaatsvervanger, scheidend premier Hwang Kyo-ahn, geen enkele ontmoeting met andere leiders had gehad.

Demonstratie zaterdag in Seoul tegen president Park Geun-hye. Rechtsboven: Park legt haar lot in handen van het parlement, dinsdag op de Koreaanse tv. Daaronder: Parks vertrouwelinge Choi Soon-sil voor een ondervraging door de openbaar aanklager. Beeld reuters

Politieke impasse

Volgens sommige Koreaanse economen is de politieke impasse ook schadelijk voor de toch al kwakkelende economie in Zuid-Korea. Bedrijven zouden hun investeringen uitstellen en het consumentenvertrouwen zit in een dip.

Belangrijker wellicht is dat het vertrouwen in de democratie op de proef wordt gesteld. Daarbij is de verdenking van corruptie nog niet eens het belangrijkste. Sinds 1987 is vrijwel elke Zuid-Koreaanse president of zijn familie op een bepaald moment betrapt op belangenverstrengeling of erger. Voor veel Koreanen is het moeilijker te verteren dat hun rechtstreeks gekozen president in een moderne democratie onder invloed staat van een schimmige buitenstaander.

Aan de andere kant: dat veel Koreanen, onder wie opvallend veel jongeren, hun vrije zaterdagavond opgeven om op een koud plein te demonstreren, geeft ook aan hoe vitaal de democratie is. Analisten betwijfelden dinsdag of Park met haar vage toezegging aan het parlement de geest weer terug in de fles heeft weten te krijgen. Dat Park in haar toespraak alleen excuses aanbood voor het feit dat ze 'niet genoeg op haar omgeving heeft gelet', zou het vuurtje wellicht alleen maar aanwakkeren. Protestgroepen hebben alvast voor zaterdag een nieuwe demonstratie aangekondigd.

Paleisfluisteraar Choi Soon-sil Beeld getty
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden