Wie was het eerste op de crime scene? John natuurlijk

Hij is zijn leven niet zeker en checkt altijd de onderkant van zijn auto: John van den Heuvel, misdaadverslaggever. Vorige week maakte de politie een beraamde aanslag tegen hem 'stuk'.

Een troostvolle gedachte voor de dagbladjournalist die wanhopig op jacht is naar nieuws: er bestaat altijd nog de mogelijkheid jezelf tot onderwerp van nieuws te maken. Dé misdaadverslaggever van Nederland - nu Peter R. de Vries de luwte enigszins heeft opgezocht - is er tamelijk bedreven in, vinden zijn vijanden. Een ervan noemt hem structureel 'Sjonnie'. Dat is voor alles denigrerend bedoeld.


O, o, o Sjonnie, zucht de Amsterdamse advocaat mr Nico Meijering, en de ergernis kondigt zich al aan. Sjonnie schrijft, vindt de advocaat, bij voorkeur 'stront'. Ter meerdere eer en glorie van Sjonnie zelf.


Neem de manier waarop Meijering zelf door de misdaadjournalist in artikelen wordt neergezet. 'Maffiamaatje' of 'maffia-advocaat'. Een week of wat geleden was de advocaat het zo beu dat hij naar de rechter stapte. Op schriftelijke sommaties om er onmiddellijk mee op te houden kwam namelijk geen reactie.


Dus bereidt het kantoor van Meijering een indrukwekkende pleitnota voor, over hoe de reputatie wordt besmeurd, om eenmaal voor de rechter en nog voordat het geding kan losbranden van de advocaat van de afwezige verslaggever te vernemen dat er wordt ingebonden.


Zie hier de methode-John van den Heuvel, schampert Meijering. Hij had natuurlijk gewoon kunnen reageren op de sommaties, maar nee hoor, eerst moest de kwestie 'publicitair volkomen worden uitgemolken' via hem ten dienste staande massamedia. Zo doet Sjonnie dat, zelf in het middelpunt van het nieuws staan.


De kou is - nu deze smaadzaak is geschikt - nog lang niet uit de lucht. In een andere kwestie rond een cliënt van hem is Meijering naar de Raad voor de Journalistiek gestapt.


John van den Heuvel (52), misdaadverslaggever van De Telegraaf en verbonden aan RTL (Boulevard, Ontvoerd), laat de kritiek van de advocaat schouderophalend van zich afglijden. Ieder heeft zo zijn eigen belang en daarbij, nieuws is nieuws. Toevallig was hij het de laatste weken een paar keer zelf.


Zo haalt hij zelf het nieuws terwijl het tweede seizoen van zijn RTL-programmareeks Ontvoerd (over kinderontvoeringen) nog moet beginnen: er wordt nu onderzocht of de journalist zich schuldig heeft gemaakt aan ontvoering van een 7-jarig jongetje uit Suriname.


Anderhalve week geleden opent De Telegraaf met het nieuws dat een crimineel vanuit de gevangenis een aanslag op Van den Heuvel voorbereidde, maar dat de politie dat plan bijtijds heeft 'stuk' gemaakt. Wonderlijke passage in dat (niet gesigneerde) artikel: Van den Heuvel bevestigt het verhaal, maar doet er verder het zwijgen toe. In zijn eigen krant!


Zie hier dat de misdaadverslaggever heus niet zo nodig op de voorgrond hoeft te staan.


Dat is ook zo, verzekeren de vrienden. Van den Heuvel is niet van het op de borst kloppen, is eerder ingetogen en bescheiden, heet het. Dat hij nu eenmaal veel nieuws genereert - al dan niet met zichzelf als onderwerp - is een uitvloeisel van tomeloze werkdrift. Er zit geen rem op.


En advocaten die hem bekritiseren moeten helemaal hun mond houden, vindt Bert Huisjes, nu hoofdredacteur van omroep WNL en voorheen de naaste collega in de misdaadjournalistiek bij De Telegraaf: 'Advocaten roepen soms bij hun criminele cliënten het beeld op dat hun veroordeling allemaal de schuld is van de journalist. Dát is pas onverantwoord!'


Het is anders geen baan zonder risico's, misdaadverslaggever zijn. Althans, als je het invult op de manier zoals Van den Heuvel het doet. Hij, de politieman die naar de journalistiek is overgestapt, beschikt over een indrukwekkend netwerk van informanten, zowel aan de ene kant (bestrijders van misdaad) van de lijn als aan de andere (criminelen zelf). Hij weet de boefjes te vinden, andersom geldt dat ook.


Collega's in deze branche roemen hem vanwege het netwerk. Dat vaak vruchten afwerpt. Misdaadverslaggever Hendrik Jan Korterink (Crimezone.nl, Revu, Panorama, veel boeken over criminaliteit) roept de liquidatie van de gevreesde topcrimineel Stanley H. in 2011 in Amsterdam-Oost in herinnering. Die vond zo ongeveer onder de ogen van een observatieteam plaats en nog wist de dader te ontvluchten.


Korterink: 'Dat heeft tot enorm gelazer binnen de politie geleid. Twee politie-eenheden gingen rollebollend over straat. John wist precies hoe het zat. Connecties.' Van den Heuvel was al ter plaatse voordat de hulpdiensten er waren.


Een neusje voor het nieuws, zo werkt dat met een goed netwerk. Een paar jaar eerder heeft Van den Heuvel nog een telefonisch gesprek met topcrimineel John Mieremet, een dag voordat die in zijn Thaise toevluchtsoord wordt doodgeschoten.


Dat Van den Heuvel een fenomeen is in berichtgeving over de onderwereld en mede daardoor moet oppassen, is een publiek geheim. Hij heeft meerdere keren moeten onderduiken. Even wegwezen, soms met gezin en al.


In zijn tijd bij de politie, de jaren tachtig, werkt hij onder Klaas Wilting bij het bureau voorlichting. Het contact is altijd warm gebleven. Oud-voorlichter Wilting: 'Zo'n dreiging als onlangs, dat is heus niet de eerste keer. Er zijn regelmatig signalen geweest dat iemand hem iets wilde aandoen. Dan grijpt de politie in.'


Ter geruststelling van de beroepsgroep: journalisten staan volgens Wilting 'hoog' op het beveiligingslijstje. 'Dat kunnen we niet hebben als die iets wordt aangedaan.'


Hij heeft regelmatig in een gepantserde auto rondgereden en op de vaak gestelde vraag of dat nog steeds het geval is, doet hij er tegenwoordig maar het zwijgen toe. Laten we het zo zeggen: hij is immer op zijn hoede.


Misdaadverslaggever Gerlof Leistra van Elsevier, die sportief bekent minder contacten te hebben in het criminele milieu maar overigens vorige week nog wel werd opgebeld door die gedetineerde crimineel die het nu op Van den Heuvel had voorzien, vertelt over een gezamenlijk bezoek aan een borrel van een NRC-collega.


Leistra reist doorgaans met het openbaar vervoer en na afloop biedt Van den Heuvel hem een lift aan. Nog voordat hij de deuren heeft geopend ligt de collega al onder zijn eigen auto. 'Even checken, weet je wel? Heel zakelijk, bijna emotieloos. Sta je toch raar te kijken. Ik grapte nog: 'John, ik neem wel de fiets.''


Van politieman naar misdaadjournalist, het is geen alledaagse stap. John van den Heuvel, geboren in Amsterdam, groeit op in Eindhoven. Zijn biologische vader, een Marokkaan, heeft hij nooit gekend. Op zijn vijftiende hoort hij dat hij een stiefvader heeft. Hij weet dan al lang dat hij naar de politie wil. De speurzin zit er al vroeg in, maar een zoektocht naar zijn biologische vader boeit hem niet.


Op zijn achttiende belandt hij op het internaat van de Amsterdamse politie. Dat bestaat dan nog, aan de Sloterweg, een aspirant gaat minstens een jaar intern. Het is een betekenisvolle fase in zijn leven, want alles ademt politie. Er is de politiesportvereniging, de politietoneelvereniging.


Oud-collega's van de politie zeggen nu een voor een dat hij, een nationale bekendheid toch, geen spat is veranderd. Al weer 23 jaar weg bij het korps, maar toch 'een van ons'. Bij politiefeestjes laat hij vaak zijn gezicht zien. Zijn krantenstukken en tv-optredens roepen vaak het gevoel op dat de politieman in hem nooit is verdwenen: boeven moeten worden ontmaskerd.


Schrijven doet hij al in zijn politiejaren, bij bureau voorlichting. Vooral voor het interne krantje. Een interview voor dat blad, met de chef van het infiltratieteam, leidt tot een betekenisvolle carrièreswitch. John van den Heuvel wordt zelf infiltrant oftewel pseudokoper.


Dat is niet zo maar een klusje, legt zijn toenmalige baas Rob Meerman, nu advocaat, uit. Wie succesvol wil infiltreren in het criminele milieu moet 'koel' zijn, 'inventief' en 'een bijtertje', goed met mensen kunnen omgaan, een 'goede babbel' hebben en kunnen 'pokeren'. Een deel van de opleiding bestaat uit 'bedelen'.


Van den Heuvel kan het goed, zo blijkt. Het is solistisch werk, het uniform wordt verruild voor een jack, het is soms balanceren op het randje. Meerman, in jargon: 'Hij heeft heel wat bewijs aangesleept waardoor we criminelen achterover hebben getrokken.'


Sommigen zien één rechte lijn met het werk wat hij nu doet, als journalist. Weer 'whealen' en 'dealen' met criminelen, belangrijke informanten tenslotte, zij het dat er nu uiteraard geen sprake meer is van een dekmantel. Waarmee ook een relativerende kanttekening is geplaatst bij die beroepsgenoten die enigszins mokkend vaststellen dat de ex-politieman zo profiteert van zijn oude netwerk.


Want zijn verleden kan ook een hinderpaal zijn, zeggen intimi. In bepaalde criminele kringen wordt hij nog steeds als een politieman gezien. Bert Huisjes, die jarenlang met hem samenwerkte, wijst op het voorkomen van Van den Heuvel, op de manier waarop hij praat. 'Die kale kop en dat eeuwige jack, de blik. We waren eens in Turkije de gevluchte vrouwenhandelaar Saban B. op het spoor en toen werd John door een van de informanten zeer gewantrouwd. Is die goser van de politie?'


Dat gevoel, dat Van den Heuvel eigenlijk nog steeds in dienst is van de politie, bekruipt mr Nico Meijering ook wel eens. Sterker, de misdaadverslaggever maakt er ook geen geheim van dat hij nog steeds wordt gedreven door de wil om boeven te vangen. 'Heeft hij zelf gezegd! Tijdens een van die vele schnabbels van hem.'


Dit verwijst naar de uitlating tijdens een lezing voor ondernemers in Lochem, in 2008. Gevraagd naar zijn drijfveer om de politie in te ruilen voor de journalistiek: 'De journalistiek is efficiënter dan de politie.'


Ach, beklemtonen misdaadverslaggevers, schrijven over de georganiseerde misdaad is niet eenvoudig. Ieder heeft een eigen belang om journalisten te 'helpen' dan wel te 'veroordelen'.


Huisjes: 'John is echt niet de grootste vijand van de crimineel. Diens grootste vijand is een andere crimineel.' Zoals Van den Heuvel zelf aantoonde met zijn meest geruchtmakende scoop: in een interview met de later geliquideerde John Mieremet legde die voor het eerst de lijn tussen Willem Holleeder en Willem Endstra ('Bankier van de onderwereld') bloot.


Even geruchtmakend was de manier waarop Holleeder bij het tv-programma College Tour Van den Heuvel weer een hak zette. De misdaadverslaggever had er schande van gesproken dat Twan Huys de topcrimineel een podium bood. Holleeder las in de uitzending een mail voor waarin Van den Heuvel om een interview vroeg.


Hendrik Jan Korterink: 'Wat was daar nou eigenlijk mis mee, met dat verzoek? Als Holleeder vrijkomt, dan wil je toch allemaal een interview? Alleen zouden wij heel wat kritischer zijn geweest dan wat er uit die Twan Huys kwam.'


Ondernemer Marcel Colthof (projectontwikkelaar in vakantiewoningen) is een innige vriend van de misdaadverslaggever. Een jaar of tien geleden keerden de twee echtparen van een weekje Bonaire terug. 'Staat daar op Schiphol zijn zoontje Ramon: 'Papa, er is thuis ingebroken.'


Het huis, toen nog in Zandvoort, bleek door criminelen te zijn doorzocht, een laptop werd meegenomen, nota bene terwijl de drie kinderen en de oppassende schoonouders aanwezig waren. Colthof: 'Dan komt het wel héél dichtbij. En John is een enorme familieman. Maar hij schakelde meteen. Hij wist meteen wie er achter zat.'


Niet veel later vraagt Van den Heuvel Colthofs advies. Hij is benaderd voor een zeer goed betaalde functie bij een internationaal beveiligingsbureau. Colthof: 'Tja, advies. John had zelf al zijn antwoord klaar.'


CV


1962 Geboren in Amsterdam


1980 HAVO Eindhoven


1981 Politie Amsterdam


1987 Undercoveragent politie


Amsterdam


1990 Misdaadverslaggever De Telegraaf


2001 Misdaaddeskundige bij RTL Boulevard


2005 Eerste eigen tv-programma Bureau Misdaad


2012 Tv-programma Ontvoerd


John van den Heuvel woont in Laren, is getrouwd en heeft drie zoons.


John van den Heuvel

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden