Wie waren de daders van San Bernardino?

Wie was Syed ­Farook, die woensdag samen met zijn vrouw 14 personen doodschoot in het Amerikaanse San Bernardino? Wat waren de motieven?

De zwarte SUV is omsingeld door politie en het SWAT-team. Beeld epa

Het was een gewone woensdagochtend in Redland, Californië, een voorstadje vol gewone Amerikanen. Syed ­Farook, een jonge Amerikaan van 28 van Pakistaanse komaf, bracht zijn zes maanden oude baby naar zijn moeder even verderop. Zo hadden hij en zijn 27-jarige vrouw Tashfeen Malik, in bezit van een Pakistaans paspoort, even tijd voor zichzelf.

De baby werd nooit opgehaald. ­Farook en Malik stierven die middag rond twee uur in de nabijgelegen stad San Bernardino in een regen van politiekogels, nadat ze die ochtend niet ver daarvandaan veertien personen hadden doodgeschoten op een vervroegd kerstfeest van Farooks werkgever. De meeste doden waren collega's van hem.

Wat bracht hen ertoe? Nieuwszender CNN meldde op gezag van bronnen bij de Amerikaanse justitie dat ­Farook 'geradicaliseerd' was. Ook zou hij via sociale media en telefonisch contacten hebben onderhouden met 'meer dan één verdachte van interna­tionaal terrorisme'.

Er wordt uitvoerig onderzoek gepleegd op de plaats waar het bloedbad werd aangericht. Beeld epa

Motief

Maar persbureau Reuters stelde, eveneens op basis van justitie-bronnen, dat er 'geen hard bewijs voor een directe band met jihadistische groeperingen' is gevonden. Het Witte Huis riep het Amerikaanse publiek op 'niet overhaast conclusies te trekken' en de FBI-directeur voor het naburige Los Angeles benadrukte dat het 'onverantwoordelijk' was over het motief te speculeren: 'We houden alle opties open op dit moment.'

Farook zou dus ook 'slechts' een gefrustreerde werknemer kunnen zijn geweest, die iets niet kon verkroppen dat op zijn werk of op het feest was voorgevallen. Maar tegen een impulsieve daad pleit dat de voorbereidingen van Farook en Malik gedegen ­waren: pistolen en geweren zijn aangeschaft; tien ongebruikte pijpbommen lagen bij hen thuis, alsmede veel munitie. Ook werd donderdag bekend dat Farook nog maar enkele weken geleden Saoedi-Arabië heeft bezocht. Vorig jaar zomer bezochten hij en zijn vrouw Pakistan.

Hoe het ook zit, vaststaat dat het antwoord op de waarom-vraag straks allesbepalend zal zijn voor het oordeel: was dit weer een typisch voorbeeld van een bekend nationaal probleem, of was het een exponent van de internationale terreur die kennelijk overal de kop op kan steken?

Tekst gaat door onder video

Beeld epa

Vrome moslim

Farook ging die ochtend naar een feestje van zijn werk. Hij werkte al vijf jaar als inspecteur bij de afdeling Volksgezondheid van San Bernardino; een baan waarmee hij een meer dan modaal inkomen verdiende. Volgens zijn collega Patrick Baccari, met wie hij een werkcel deelde, was hij een fijne collega. 'Hij zou nooit een gesprek beginnen, maar werd door iedereen aardig gevonden. Hij was veel buiten de deur. Hij had een baard en was een vroom moslim, maar kwam niet echt op me over als een fanaticus. Hij had het nooit over religie.' Collega's van Farook hadden onlangs een baby shower met hem gevierd.

Ze hadden die dag een vervroegd kerstuitje in het Inland Regional Center, een verzamelgebouw met instellingen voor geestelijk gehandicapten. Farook kwam op sommigen wat nerveus over. Vlak voor het nemen van een groepsfoto verliet hij ineens het feest - volgens sommige collega's was er een woordenwisseling geweest. Farook kwam zo'n twintig minuten later terug. Gemaskerd, met een kogelvrij vest en bewapend met een semi-automatisch geweer. Naast hem liep zijn vrouw Malik met eenzelfde uitrusting. Farook kende Malik uit Saoedi-Arabië, waar hij waarschijnlijk voor een hadj, de pelgrimage naar Mekka, naartoe was geweest. Begin dit jaar nam hij haar mee naar de VS. Over Malik is verder niet veel bekend.

Ze hadden een missie, zou politiechef Jarrod Burguan van San Bernardinio later zeggen. Ze liepen naar de ruimte waar het kerstfeestje werd gehouden en begonnen te schieten. Baccari was op de wc, waar hij net zijn handen wilde afdrogen toen de kogels door de muren vlogen en zijn gezicht werd geraakt door scherven van de versplinterde handdoekautomaat. Hij liet zich op de grond vallen en wachtte op de politie. In een paar minuten werden veertien personen gedood, 21 raakten gewond.

Beeld epa

Achtervolgingsscene

Farook en Malik liepen rustig naar de parkeerplaats en reden weg in hun gehuurde zwarte Ford SUV. Vier minuten later was de eerste politieman ter plekke, een kwartier later werden de eerste gewonden naar buiten gebracht. Een collega had Farook herkend, ondanks het masker, en vertelde het de politie. Rechercheurs vonden het adres in Redlands, en gingen erheen. Daar reed aan het begin van de middag ineens de zwarte terreinwagen de straat in, die snel doorreed toen hij de drukte bij het huis waarnam.

Politiemannen zagen het, sprongen in hun auto's en zetten de achtervolging in, wat resulteerde in een korte klassieke massale Amerikaanse achtervolgingsscene. De verdachte auto werd beschoten, de achterruit sneuvelde, en Farook en Malik werden door meerdere kogels geraakt. Een van hen probeerde nog weg te komen, maar stierf op straat. De ander werd even later dood uit de auto getrokken.

De Raad voor Amerikaans-Islamitische Relaties gaf woensdagavond al een persconferentie. Directeur Hussam Ayloush veroordeelde de daad en Muzammil Siddiqi zei dat 'ons geloof niets te maken heeft met dit soort gedrag'. Farhan Khan, een zwager van Farook, was er ook. 'Waarom zou hij zoiets doen? Ik heb absoluut geen idee. Ik ben zelf in schok.'

Dit artikel is gebaseerd op artikelen uit The Los Angeles Times, The New York Times en op reportages van NBC news.

De vlag hangt halfstok bij het Witte Huis in Washington naar aanleiding van de schietpartij in San Bernardino. Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden