Opinie

'Wie vrede wil in Israël, kan rechts beter negeren'

Nederland zou de illusie moeten laten varen dat rechts in Israël de vrede ooit naderbij zal brengen, betoogt Rick Meulensteen.

Naftali Bennett. Beeld reuters

Vandaag vinden in Israël parlementsverkiezingen plaats. Rechts zal naar alle waarschijnlijkheid, net als in 2009, de overwinning kunnen claimen. Slecht nieuws voor de tweestatenoplossing, en slecht nieuws voor zowel Palestijnen als Israëli's - vrede en een einde aan de bezetting zijn niet aan Israëlisch rechts besteed. Dat dwingt Nederland en de internationale gemeenschap om na te denken over de weg die inzake Israël en de Palestijnen moet worden bewandeld.

Die weg zou niet langer moeten lopen via de Israëlische regering en een imaginair vredesproces. Daarvoor in de plaats zou de wereld alternatieve vredesplannen als het Arabisch vredesinitiatief en vredesgezinde stemmen in Israël en de Palestijnse gebieden moeten steunen en zou ze moeten inzetten op een zelfstandig Europees Midden-Oostenbeleid, los van de Verenigde Staten.

De tweestatenoplossing is dood, aldus de rijzende ster van Israëlisch rechts, Naftali Bennett, leider van de partij HaBayit HaYehudi (Het Joodse Huis). 'Laten we grote delen van Judea en Samaria (de bijbelse benamingen van de Palestijnse Westelijke Jordaanoever) annexeren', verkondigde hij in een campagne die zijn partij in de peilingen de derde van het land heeft gemaakt.

Bennett staat in zijn afkeer van een Palestijnse staat niet alleen. Een groot aantal politici in Likoed, de partij van premier Netanyahu en de grootste partij van het land, delen zijn opvattingen. De Palestijnse staat is passé; 'Judea en Samaria' horen bij Israël, en het bouwen van nederzettingen in bezet gebied verschilt in niets van bouwen in Tel Aviv.

Verrechtsing
De verrechtsing van Israël als het gaat om de bezetting en de tweestatenoplossing is verontrustend. Het zou ook een wake-upcall moeten zijn voor de internationale gemeenschap. Met zachte hand inzetten op het hervatten van vredesonderhandelingen, zoals de afgelopen jaren de norm was, zal geen Palestijnse staat voortbrengen. Er zullen andere wegen moeten worden bewandeld, zoals de vredesinitiatieven die de afgelopen jaren ten onrechte uit het zicht zijn verdwenen.

Het Arabisch Vredesinitiatief is daarvan het beste voorbeeld. Het Saoedische vredesplan uit 2002, toen de tweede intifada haar hoogtepunt bereikte, voorziet in een volledige 'normalisering' van de betrekkingen tussen Israël en de Arabische wereld, op voorwaarde dat Israël zich terugtrekt uit de bezette Palestijnse gebieden. Uit peilingen blijkt dat de helft van de Israëlische bevolking zich kan scharen achter de uitgangspunten van het plan. De linkse Meretz-partij, een van de weinige partijen in Israël die zich actief blijven uitspreken tegen de bezetting, lanceerde eind 2012 een vredesplan gebaseerd op dit initiatief.

Een vredesvoorstel als het Arabisch Vredesinitiatief is echter niet voor niets uit het zicht verdwenen. Opeenvolgende Israëlische regeringen hebben het plan doelbewust genegeerd. Tegelijkertijd staan die stemmen in Israël die zich voor vrede, een einde aan de bezetting en een Palestijnse staat inzetten de afgelopen jaren onder zware druk. Antidemocratische wetgeving (wetgeving die de rechten van minderheden en critici beperkt) en onderzoekscommissies hebben mensenrechten- en vredesactivisten in de publieke opinie verdacht gemaakt. Zij zijn door ministers en parlementsleden een 'kanker in het lichaam van Israël' en 'landverraders' genoemd. Palestijnse mensenrechtenorganisaties hebben het afgelopen jaar nachtelijk bezoek gehad van het Israëlisch leger, waarbij hun kantoren overhoop werden gehaald en computers en documenten werden meegenomen. De boodschap is duidelijk: jullie stellingname maakt jullie in de ogen van de Israëlische staat verdacht.

Mensenrechten
Voor Nederland, een land dat zich actief wil inzetten voor mensenrechten wereldwijd, is het zaak zich pal achter deze mensenrechten- en vredesactivisten op te stellen. Minister van Buitenlandse Zaken Frans Timmermans ziet, in tegenstelling tot zijn voorganger Uri Rosenthal, mensenrechten weer als een pijler van het Nederlandse buitenlandse beleid. Steun aan deze activisten in Israël en de Palestijnse gebieden zou daarom hoog op zijn lijstje moeten staan.

Maar er is meer. Want steun voor deze kritische stemmen en steun voor vredesinitiatieven in de regio zullen alleen effect hebben als Nederland en de EU een verenigde en zelfstandige koers weten te varen richting Israël en de Palestijnen. Te lang hebben zij zich te afhankelijk gemaakt van wat de Verenigde Staten voor hadden met de regio, en als het aankwam op Israël was en is dit eerst en vooral een 'hands off'-benadering.

Nederland en de EU moeten beseffen dat een zelfstandige koers effect kan hebben; een evenwichtige koers die niet, zoals in het geval van de Amerikanen, primair is ingegeven door de belangen van de Israëlische regering. Zo'n onafhankelijke koers uitzetten zal niet gemakkelijk zijn - maar is nog een van de weinige mogelijkheden die resten om van de bezetting geschiedenis te maken en een vreedzame toekomst voor Israëli's en Palestijnen te bewerkstelligen.

Rick Meulensteen is medewerker van Een Ander Joods Geluid.

 
Te lang hebben we ons afhankelijk gemaakt van de Amerikanen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden