Wie volgt David Cameron op?

Wie gaat David Cameron over een jaar of drie, vier opvolgen? Is het de op Julius Caesar gelijkende minister van Financiën, George Osborne? Zijn ijzige collega op Binnenlandse Zaken, Theresa May? Of de flamboyante, eigenzinnige burgemeester van Londen, Boris Johnson? Deze vraag gonsde bij het zwaarbewaakte congres van de Britse Conservatieve Partij in Manchester?

David Cameron, de huidige premier van het Verenigd Koninkrijk.Beeld anp

Omgeven door lawaaimakende, spugende en 'Tory Scum' roepende demonstranten zijn honderden gedelegeerden van de regeringspartij bijeen in de oude textielstad. Naast de toekomst van het Verenigd Koninkrijk stond vooral de troonopvolging in de belangstelling. Kort voor het congres was er een interessante opiniepeiling gepubliceerd waarin bleek dat Johnson het beste ligt bij de gewone kiezers, maar zijn rivaal George Osborne het best bij de fractieleden, die uiteindelijk zullen stemmen. Als de partijleden mogen kiezen, zoals bij Labour, zou Boris met gemak winnen.

Osborne heeft drie grote voordelen. Ten eerste zit hij als schatmeester van het koninkrijk in de positie om kamerleden financiële gunsten te verlenen. Geld voor een snelweg hier, geld voor een renovatieproject daar. Daarnaast ziet Cameron hem als de ideale volgende bewoner van 10 Downing Street. Bovendien is hij een groot tacticus. Dat bleek ook gisteren weer toen hij de Conservatieve Partij presenteerde als de echte arbeiderspartij, profiterend van het gat dat Labour heeft achtergelaten door met Jeremy Corbyn verder naar links op te schuiven.

(Tekst gaat verder onder foto).

Theresa May, minister van Binnenlandse Zaken.Beeld anp

Maar hij kende de X-factor van Johnson, die reeds bij het begin een staande ovatie kreeg. De hoogblonde burgemeester vermaakte zijn gehoor met grappen en grollen. Wijzend op de demonstranten - 'crusties', zoals hij ze noemt - die hem de avond ervoor met ballen hadden gekogeld, pleitte hij voor meer sport op scholen, 'want ze misten alle pogingen om mij te raken'. Volgens hem hanteert links dezelfde tactieken als de kolonialen van weleer. 'Zij geloven in verdeel en heers. (...) Ze zijn er altijd als eerste bij om latente spanningen op scherp te zetten.'

Aangemoedigd door zijn broer Jo (adviseur van Cameron) en zijn zus Rachel (hoofdredactrice van The Lady) noemde hij zich een one-nation conservative, eentje die de inkomensverschillen niet wil laten groeien, zoals het risico is bij de plannen van zijn rivaal Osborne om verder te bezuinigen op aanvullende uitkeringen. De scrum in het rugby - hij was in zijn studietijd een 'tight head prop' - ziet hij als metafoor voor de samenleving. 'Onze levens zijn een gigantische collectieve poging om vooruit te komen, waarbij het grote postuur van de een de rankheid van de ander compenseert'.

(Tekst gaat verder onder foto).

Boris Johnson, de burgemeester van Londen.Beeld anp

Slechts enkele malen memoreerde Johnson aan het immigratievraagstuk, middels een verwijzing naar zijn eigen familiegeschiedenis. Een van zijn voorvaders was de Turks minister van Binnenlandse Zaken die honderd jaar geleden vermoord werd door de aanhangers van Ataturk - 'een lot dat ik wil voorkomen' - waarna zijn weduwe zich 'om een of andere reden in Wimbledon vestigde'. Hij zei dat het Verenigd Koninkrijk haar eigen immigratiepolitiek wil voeren en dat het niet de zaak van EU-baas Jean-Claude Juncker is hoeveel mensen zich op het eiland mogen vestigen.

Dat was ook de boodschap van Theresa May die zei dat de Britten 'in geen duizend jaar zullen deelnemen aan een Europees asielbeleid'. Voor May was het een moeilijke toespraak, want toen ze in 2010 aantrad als minister van Binnenlandse Zaken zei ze dat immigratie moest dalen tot enkele tienduizenden per jaar, maar in plaats daarvan is het aantal toegenomen tot 330.000 per jaar. Het probleem is dat de toename vooral komt door het vrij verkeer binnen de Europese Unie, iets waar de Britten er mee zitten, maar niet kan worden gewijzigd zonder een Brexit.

Ze beloofde om nieuwe pogingen te zullen wagen, door strenger op te treden door niet-Europese studenten die na hun studie blijven hangen en door scherpere asielprocedures. Als eerste wil ze een einde maken aan asielaanvragen, zo'n 550 per jaar, uit andere Europese landen, van Spanje tot Polen. Gecontroleerde immigratie is volgens haar iets goeds, maar het open zetten van de grenzen, zoals Angela Merkel heeft gedaan, is wat haar betreft funest voor de cohesie van een land. Het zorgt voor een te grote druk op onderwijs, op de gezondheidszorg en op huisvesting.

(Tekst gaat verder onder foto).

Minister van Financiën George Osborne.Beeld anp

Europa is tijdens het congres de spreekwoordelijke 'olifant in de zaal'. Cameron heeft, zoals hij morgen zal zeggen tijdens zijn toespraak, grote hoop dat andere Europese leiders hem tegemoet zullen komen aan de Britse verlangens. Hij en Osborne geloven dat het EU-referendum positief zal eindigen, maar sinds de vluchtelingencrisis is het eurosceptische gemoed sterker geworden. Er gaan zelfs geruchten dat Boris Johnson zich zal opwerpen als leider van het Brexit-kamp. Hierdoor kan hij zich profileren ten opzichte van Osborne, die de economische wind mee heeft.

Onder de gedelegeerden heerst veel enthousiasme voor Boris. 'Hij is geestig, hij zorgt voor optimisme en bovendien gaat er een geleerd persoon schuil achter de grappen,' zegt Monica Monni, een 38-jarige Conservatief uit Nottingham. 'Als Corbyn in 2020 nog steeds leider is van Labour, moeten we met Boris aankomen, want hij kan voor enthousiasme zorgen, ook bij kiezers die doorgaans niet op ons stemmen.' Haar tweede voorkeur gaat uit naar Theresa May, 'want wij Conservatieven hebben al eens een vrouwelijke leider gehad, en dat was een succes'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden