Column

Wie Trump steunt nodigt chaos uit voor de wereld

Er zijn veel lessen die conservatieven moeten trekken uit de opkomst van Donald Trump.

Beeld reuters

Sommige elementen uit zijn boodschap moeten ze overnemen. Sommige grieven van de kiezers verdienen een antwoord. Maar het zou een grote vergissing zijn als conservatieven Trump gingen steunen om president van de Verenigde Staten te worden.

Dat zou vooral een vergissing zijn voor conservatieven die nog altijd geloven dat de visie van Ronald Reagan (president van 1980 tot 1988), die de partij decennia domineerde - een mengsel van sociaal conservatisme, vrijemarkteconomie en lastenverlichting en havikachtig internationalisme - in grote lijnen deugt.

Op tal van manieren heeft Trump zich tegen deze visie gekeerd. De kern van zijn boodschap is protectionistisch en anti-immigratie, op zijn gemak met een uitdijende welvaartsstaat, verveeld door religieus conservatisme en afwijzend tegenover verplichtingen die de Pax Americana van na de Koude Oorlog vormen.

Reagan-conservatieven die Trump helpen president te worden, slaapwandelen dus richting ideologische zelfmoord. Succesvolle partijleiders veranderen vaak het imago van een partij. William Jennings Bryan en Woodrow Wilson maakten een conservatieve Democratische Partij progressief. Dwight Eisenhower rekende af met het isolationisme in de Republikeinse Partij. Reagan hielp het liberale 'Republikeinisme' uitsterven. Een succesvolle president Trump zou hetzelfde doen met Reagans politieke erfenis.

De dingen die Republikeinen elkaar vertellen om steun aan Trump te rechtvaardigen - 'hij zou tenminste goede rechters benoemen' - gaan voorbij aan de gevolgen op lange termijn. De Reagan-coalitie zou er misschien een acceptabele benoeming voor het Hooggerechtshof uit kunnen slepen. Maar dat zou ook weleens het laatste kunnen zijn dat ze kreeg.

Maar wat nu als je een conservatief bent die gelooft dat Reagans ideeën allang hun houdbaarheidsdatum voorbij zijn? Wat als je het eens bent met Trump over de idiotie van de oorlog in Irak, de gevaren van open immigratiebeleid of de noodzaak om een ander rechts economisch programma op te stellen? Wat als je denkt dat zijn populisme zorgt voor de noodzakelijke creatieve destructie binnen de Republikeinse Partij?

Dan nog blijft er het probleem van Trump zelf. Zelfs als je aantrekkelijke punten vindt in Trumpism, zoals ik, blijft de man ongeschikt voor een ambt dat zo vreselijk machtig is als het Amerikaans presidentschap.

Het begint met kwesties rond zijn temperament: het oneerlijk gebruik van ras in discussies, het flirten met geweld, het pathologische liegen.

Maar boven alles zijn het Trumps autoritaire neigingen die hem ongeschikt maken: zijn openlijke bewondering voor Poetin en het Chinese Politbureau, zijn belofte het presidentschap in te zetten tegen particuliere bedrijven, de zorgeloze bedreigingen die hij en zijn plaatsvervangers uiten jegens partijdonoren, officieren, de pers et cetera.

Alle presidenten worden verleid door de machten van het ambt en dat is door de abdicatie van het Congres alleen maar sterker geworden. Obama's machtsgrepen zijn onderdeel van een ontwikkeling richting Caesar-achtig gedrag die zich in beide partijen voordoet en zich onder Hillary Clinton waarschijnlijk gestaag zal voortzetten.

Maar veel meer dan Obama of Clinton of George W. Bush voert Trump ook campagne als Caesar-achtig figuur - waarbij hij zijn minachting voor constitutionele normen en politieke finesses als verkoopmiddel inzet. En gezien zijn mix van trotse onwetendheid en enorme zelfrespect is er geen reden aan te nemen dat dit geveinsd is.

Trump zou geen Amerikaanse Mussolini zijn; zelfs onze fossiele instellingen zouden effectiever weerstand bieden dan dat. Maar hij zou deze instellingen op de proef kunnen stellen - net als onze economie, de burgervrede, en de stabiliteit in de wereld - als geen andere moderne president.

Kortom, het zou mogelijk zijn steun voor Trump te verantwoorden als hij slechts een periode van chaos voor het conservatisme zou betekenen. Maar wie Trump steunt nodigt chaos uit voor de republiek en de wereld. Geen beleidsdoel, geen rechterlijke benoeming kan zulke roekeloosheid rechtvaardigen. Conservatieven moeten luisteren naar Trump en zijn aanhangers en antwoorden met 'ja' of 'misschien' of 'maar hoe zit het met'. Maar op Trump zelf is er geen patriottisch antwoord behalve 'nee'.

© The New York Times

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden