Wie stopt het brievenactivisme?

Activisme was vroeger het terrein van de factor arbeid. Maar dat was in de tijd dat de voorzitter van de FNV bekender was dan de directeur van de Vereniging van Effectenbezitters (VEB).


Hoewel de stakers, bedrijfsbezetters en demonstranten soms van muiterij werden beschuldigd, was hun motto toch bijna altijd solidariteit. Ondanks het feit dat saneringen en bedrijfssluitingen in deze tijd aan de orde van de dag zijn, zijn er van werknemerskant weinig activisten te zien.


Activisme is nu het terrein van de factor kapitaal. Er is tegenwoordig een hele reeks van militant opererende kapitalistenclubs die als motto zelfverrijking hebben. Het zijn hedgefondsen, private-equityfondsen en kleine clubs van bedrijfsstropers of aasgierkapitalisten die zich eufemistisch 'activistische aandeelhouders' noemen.


Ze onderscheiden zich van de couponknippers, die zich voor de lange termijn aan een bedrijf verbinden, doordat ze als een duveltje uit een doosje opduiken en zo snel mogelijk willen cashen.


In het verleden trokken ze hun mond open op de aandeelhoudersvergadering. Tegenwoordig schrijven ze een brief die ze laten uitlekken naar de media. Bij PostNL heeft het totaal onbekende Franse fonds Lutetia Capitaleen gesprek geëist over een nieuwe strategie. Lutetia moet net een belang hebben gekocht, maar niet met de bedoeling dat als jarenlange belegging vast te houden. Net zomin is het doel een nieuwe strategie. Er moet snel geld worden gemaakt. En door onrust te stoken en geruchten over de markt uit te strooien, kan zelfs met een klein belang de koers worden gemanipuleerd.


In de jaren tachtig werden ze corporate raiders genoemd, die het ingeslapen old boy network tartten - eerst in de VS en later ook in Nederland. Een van de bekendste was in die tijd de Noor Torstein Hagen, die jarenlang een luis in de pels was van het toenmalige Nedlloyd-concern. Maar raiders - of wat vanaf toen activistische aandeelhouders werd genoemd - kregen pas echt vrij baan toen in 2004 de code-Tabaksblat van kracht werd. Die verplichtte beursfondsen hun beschermingsconstructies tegen bemoeizuchtige aandeelhouders af te breken. Sindsdien is brievenactivisme schering en inslag en wordt de Nederlandse beurs leeggeroofd. Stork was het eerste doelwit. Toen volgde ABN Amro, wat leidde tot een ondergang en een rekening van 30 miljard euro voor de belastingbetaler. Vervolgens werden de pijlen onder meer gericht op de VNU, TNT Express en nu PostNL.


De beurs is een vijandige omgeving geworden waar bedrijven elk moment door piraten kunnen worden overvallen.


Misschien zou de code-Tabaksblat op de schop moeten in de hoop dat er weer een tijd komt dat het old boy network de bedrijven bestuurt en de werknemers op de barricaden plaatsnemen. Anders zal het laatste fonds binnen enkele decennia het beurslicht doven.


Reageren?


p.dewaard@volkskrant.nl


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden