Column

Wie Schippers' toespraak terugleest, hoort een premier

Edith Schippers hield maandagavond in de Rode Hoed in Amsterdam de Hendrik Jan Schoolezing. H.J. Schoo was onder meer even adjunct-hoofdredacteur en wat langer politiek commentator van de Volkskrant. De naar hem genoemde lezing geldt sinds een paar jaar als de opening van het politieke seizoen.

Minister Edith Schippers van Volksgezondheid, Welzijn en SportBeeld anp

Het wordt een verkiezingsseizoen en dus had Schippers ervan afgezien te spreken over haar eigen terrein, dat van de gezondheidszorg. Ze verkoos het centrale thema in de komende veldslag, de problemen rond integratie, vluchtelingen, islamitisch fundamentalisme, radicalisering en terreurdreiging - ik gooi het voor het gemak even op een hoop.

Uit recent opinie-onderzoek bleek dat de meeste kiezers juist gezondheidszorg bovenaan hun lijst van belangrijkste thema's zetten. Maar aangezien Wilders hier het debat bepaalt en hij de integratie bovenaan de agenda heeft gezet, zien andere politici zich gedwongen daarin mee te gaan.

Daarmee wil ik niet zeggen dat Schippers zich voegde in het rijtje VVD-kanonnen dat de inleidende beschietingen op Wilders heeft geopend of dat 'de blonde vriend' de wind uit de zeilen probeert te nemen door diens gedachtengoed in het Wassenaars te vertalen en uit te venten.

De speech van Schippers was daarvoor te intelligent, te fundamenteel en te genuanceerd. Hij steeg ver uit boven het doorgaans tamelijk laagbijdegrondse gekrakeel en gescheld dat het integratiedebat hier vaak kenmerkt en waarin zelfs de premier soms niet verder komt dan 'lazer op'.

Schippers ventte ook niet de VVD-boodschap uit, daarvoor verschilde wat ze zei te veel van wat een wazige roeptoeter als fractieleider Halbe Zijlstra te berde pleegt te brengen. Waar de meeste politici het debat voeren in oneliners, kwam Schippers met een verhaal. Je hoefde het niet in alles wat ze zei met haar eens te zijn, om verheugd te kunnen constateren dat hier eindelijk weer eens een prominente stem een zinvolle bijdrage leverde aan het debat dat de Nederlandse samenleving dreigt te splijten.

Schippers' toespraak verschilde duidelijk van de boodschap die fractievoorzitter Halbe Zijlstra meestal uitdraagtBeeld anp

Het ging over de paradox van de vrijheid. De vrijheid, en vooral die van vrouwen en homo's, wordt volgens Schippers bedreigd door de fundamentalistische, politieke islam. De eerste slachtoffers zijn te vinden in islamitische kring. De paradox van de vrijheid is volgens haar dat we ons met elkaar moeten bemoeien en dat we niet tolerant mogen zijn jegens de intolerantie. 'Als wij onze vrijheid zo ver doorvoeren dat we accepteren dat anderen die ondermijnen, kunnen we haar in een oogwenk verliezen.'

Dat was de eindconclusie. Het antwoord ligt volgens Schippers niet in het sluiten van de grenzen ('dat speelt de radicale groepen die uit zijn op ontwrichting en chaos juist in de kaart') en zelfs niet in het verbieden van fundamentalistische groepen. 'Wij moeten een antwoord formuleren dat intelligenter is dan het verdacht maken van alle moslims' en 'wij kunnen niet verwachten dat mensen bij ons willen horen, als wij mensen vervolgens buitensluiten.'

Het was een zuiver liberale toespraak, van het soort liberalisme dat al bijna leek te zijn verdwenen en vervangen door angstvallig conservatisme, zo niet goedkoop populisme.

Volgens Schippers is de propositie die de westerse samenleving heeft te bieden, vrijheid, het beste middel tegen de verspreiders van onvrijheid. Maar dan moeten we die propositie wel overtuigend naar buiten brengen en onze 'afdeling sales optuigen' - Schippers blijft natuurlijk wel een VVD'er.

Edith Schippers staat niet op de kieslijst van de VVD, maar ze wil eventueel wel terugkeren in een volgend kabinet. Wie haar H.J. Schootoespraak terugleest, hoort een premier.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden