Wie redt de kunst uit de klauwen van griezelige betuttelaars?

IJs & Weder

De vier formerende partijen hebben een fijne verrassing in petto voor de jongens en meisje van Nederland: een cultuurpakket! Alle kinderen zouden één keer in hun schoolcarrière een bezoek aan het Rijksmuseum moeten brengen. Om De Nachtwacht te zien en andere grootse voortbrengselen van de Nederlandse cultuur. Eerder werd al bekend dat ze op school alle coupletten van het Wilhelmus moeten leren en dat ze op hun 18de verjaardag zomaar een leuk boek van de overheid cadeau krijgen. Een boek over de geschiedenis van Nederland! Iets om naar uit te kijken. Het cultuurpakket moet kinderen 'op een positieve manier bijspijkeren over de Nederlandse identiteit'.

Wat ook erg hoort bij de Nederlandse identiteit: dat kunst nuttig moet zijn. Ter leering ende vermaeck. Kunst mag er niet zijn om zichzelf. Ze is niet zomaar mooi, grappig, verschrikkelijk of ontroerend. Niet om jezelf in te verliezen of aan te spiegelen, geen kijk in andermans ziel of een andere kijk op de wereld. Nee, kunst is voor de regenten - en veel dominees, onderwijzers, opvoeders - een middel. Om de jeugd op te voeden tot oppassende en aangepaste burgers; een glijmiddel om de gewenste moraal erin te lepelen. Dat we trots mogen zijn op ons kleine, dappere landje dat zoveel klinkende munten, harde kazen én beroemde schilderijen heeft voortgebracht.

Eén keer is genoeg hoor, naar zo'n museum. Dan heb je het wel gehad, met die pruikenkoppen, dreigende wolkenluchten en stillevens met dooie kippen. En we gaan niet naar andere musea, niet naar die gekke Van Gogh of naar het Stedelijk met die malle kliederkunst. Dat is het vervelende aan kunst, dat de makers vaak idioten zijn, of anarchisten, of depressief en drankzuchtig. Niet echt een voorbeeld voor de jeugd. Er is jarenlang flink bezuinigd op kunstonderwijs.

Een bezoek aan Het Achterhuis wordt niet verplicht, aan het Tropenmuseum evenmin. Voor je het weet gaan die kinderen vragen stellen over de joden in Nederland, waarom die niet beter werden beschermd, of over kinderarbeid, slavernij, of bloedbaden in Nederlands-Indië. Het verleden is een buffet waar opvoeders naar eigen smaak verantwoorde maaltijden bijeen graaien.

En ja hoor, nu is de Kinderboekenweek aan de beurt. Het thema is griezelen: 'Gruwelijk Eng!' Een goed thema. De internationale kinderliteratuur kent veel schitterende huiveringwekkende boeken. Waar kun je beter sidderen en het gevaar trotseren dan binnen de veilige grenzen van een boek? Ooit zul je de strijd aanbinden met de gruwelen van het echte leven, en kom je monsters van mensen tegen. Wie gewapend is met literatuur kan tegen een stootje. Of is juist extra beducht. Literatuur heeft geen voorgeschreven werking.

Vandaar dat een groep christelijke scholen dwarsligt. Ze vinden het een akelig thema. Heksen, tovenaars, vampiers en reuzen zijn familie van Satan. En waarom zou je bang zijn, als de Heer woont in je hart? Dus bedachten ze hun eigen variant: 'Bibbers in je buik'. De scholen komen met leerzame suggesties: boeken (van mij volstrekt onbekende auteurs) over angst voor dieven, voor logeerpartijtjes of voor de tandarts. En natuurlijk is het Boek der Boeken een onuitputtelijke bron van mooie kinderverhalen, denk aan Jonas in de Wallevis, of David en Goliath. Hé, zijn die verhalen niet doodeng? Vond ik voeger wel.

School zou de plaats moeten zijn waar kinderen zelf keuzes leren maken, met hun hoofd, hart en buik. Wie redt de kunst uit de klauwen van griezelige betuttelaars?

Aleid Truijens is schrijver, literatuurrecensent en biograaf.
Reageren? opinie@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.