Column

Wie nooit een pijnlijke smak maakt, leert het nooit

Verbieden, beleidsmakers zijn er dol op. Ik snap dat. Je hebt het gevoel in een handomdraai iets te verbeteren. Een misstand recht te zetten, een gevaar te verijdelen. Het wordt een wet en klaar is kees. Je hebt enorm daadkrachtig opgetreden. Terwijl elders de schoten knallen en de angst door de straten giert, heb jij een piepklein, toch al veilig deel van de planeet een beetje veiliger gemaakt. Heerlijk moet dat zijn.

'Eén keer vallen en dan hersenletsel, dat is een onevenredige straf voor de gedachte dat je je kind beter veilig kunt leren fietsen dan bangelijk inzwachtelen' Beeld Colourbox

Jammer dat het vaak weinig uithaalt. Zo'n verbod op appen op de fiets is verstandig. Ik kan het niet, ik maak al brokken als ik wegdroom op de fiets, maar die behendig zigzaggende, appende kinderen met oortjes in zijn een gevaar voor zichzelf en anderen. Straffen, die roekelozen. Maar wie controleert dagelijks miljoenen fietsers?

Een verbod op buitenlandse financiering van Nederlandse politiek partijen, ook een goed plan. Denk - ja, Denk! - stelde het bij monde van kamerlid Öztürk voor, maar het werd door geheel rechts, inclusief de PVV, verworpen. Kennelijk hebben die partijen buitenlands geld nodig. Wat een gemiste kans. Erdogan kan rustig doorgaan met het onderhouden van ijverige volgelingen; de regering krijgt verwijten van 'een lange arm' als een boemerang terug.

Ik heb het niet zo op verbieders. Ik ben een kind van de jaren zeventig. Bij enkele leraren mochten we roken in de klas. 's Avonds werd ik, bij verhitte discussies, gezellig dronken met mijn vader. Het waren de beste leraren, en de beste uren met mijn vader.

Toch ga ik schoorvoetend akkoord met enkele verboden. Een alcoholverbod tot achttien heeft zin, en rookverboden rond de school ook, want ze hebben het roken en drinken onderen jongeren verminderd. Dat verslaat mijn hardnekkige argument dat je het érgens moet leren, drinken. Dat je beter in huiselijke kring voor het eerst dronken kunt worden, dat tot kotsens toe zuipen een leerzame ervaring is. Maar ja, door alcohol verteerde puberhersenen keren nooit meer terug.

Verbieden om ongelukken te voorkomen vind ik vaak een goed idee. Puur laf eigenbelang, want ik ben doodsbenauwd dat een der mijnen iets overkomt; ik zou ze het liefst thuis opsluiten om te voorkomen dat ze belaagd worden door scheurende auto's, messentrekkers of gemene bacteriën.

Ik kan me voorstellen dat je je kind achterop de fiets, of als het zelf fietst, een helmpje opzet, ook al is het een zielig gezicht. Eén keer vallen en dan hersenletsel, dat is een onevenredige straf voor de gedachte dat je je kind beter veilig kunt leren fietsen dan bangelijk inzwachtelen. In veel landen is zo'n helm verplicht, dat gaat ook hier gebeuren. Maar hoe ver ga je? Mogen ze alleen voorzien van beschermers op alle lichaamsdelen een blokje rolschaatsen? Wie nooit een pijnlijke smak maakt, leert het nooit.

Soms gaat verbodsdrift echt te ver. Dat de Amsterdamse en Haagse gemeenteraden intimidatie op straat willen terugdringen is mooi. Fysieke intimidatie, aanranding, met wapens zwaaien - je moet het meteen kunnen bestraffen. Maar er zijn ook voorstanders van het bestraffen van 'uitjouwen', 'nasissen' of 'hoerrr'-geroep. Hoe akelig zulk gedrag ook is, het is een slecht idee mensen te verbieden iets te zeggen of te roepen. Het is denk ik ook effectiever om zulke losers verbaal de mond snoeren of voor gek zetten.

Je kunt niet elk onwenselijk gedrag bij wet regelen. Haat, angst en frustratie moeten soms lucht krijgen - een nuttige ventielfunctie, waarbij de emotie sissend ontsnapt. Behoefte aan spanning lijkt me ook zoiets.

Vuurwerk, moeten we dat nu ook verbieden op die ene avond? Een groep manifestschrijvers, waaronder jeugdartsen, het Oogfonds, KNGF-geleidehonden én Groenlinks, vindt van wel; mensen lopen letsel op. Bij de vorige jaarwisseling kregen 73 mensen blijvend oogletsel, van wie 15 blindheid. Dat is afschuwelijk voor wie het overkomt. Maar op een bevolking van 17 miljoen mensen is het relatief weinig. Zouden we deze gevallen niet kunnen voorkomen door onveilig vuurwerk te weren en met betere gebruiksinstructie? Vuurwerk is een béétje gevaarlijk. Daarom is het ook zo onvergetelijk om met kloppend hart, geholpen door een volwassene, je eerste vuurpijl of rotje af te steken.

Verbieden is soms nodig, maar alsjeblieft, doe het met mate. Een volkomen veilige, beleefde, angstvrije, wereld, met vuurwerkshows op hoogtijdagen, één lange, gaperige zondagmiddag - ik moet er niet aan denken.

Aleid Truijens is schrijfster, literatuurrecensente en biografe. Reageren? opinie@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.