Wie niet reist, zal altijd spijt hebben

De hippie is gemoderniseerd. Een wereldreis wordt aangemoedigd door ouders en op prijs gesteld door werkgevers. Peter Giesen trok naar slonzig Zipolite, aan de westkust van Mexico....

PETER GIESEN

'Moet je mijn lichaam zien'

Hij tilt zijn shirt op. Een gespierde, gladgeschoren borstkas.

'En ik ben single! Kun je je dat nou voorstellen?'

Perry (35) uit Los Angeles is down on his luck. Pas over twee dagen komt zijn geld binnen. Gestrand in Zipolite, een sprookjesachtige baai aan de Stille Oceaan. Het geluid van de branding is overal, als de soundtrack van een hippie-film. Naakt lopen mag hier, wat voor een conservatief land als Mexico nogal bijzonder is. Marihuana is gemakkelijk verkrijgbaar, voor cocaïne moet je iets meer moeite doen.

'Het is hier prachtig, maar het is een place for romance', zegt Perry. 'Als je alleen bent, is er niets te beleven. Er zijn geen shopping malls. Het enige wat je kunt doen is heen en weer lopen over het strand.'

Met zijn liberale reputatie is Zipolite het Amsterdam van de reiziger door Midden- en Zuid-Amerika. Bij duizenden strijken ze elk jaar neer, de Lonely Planet-reisgids in de rugzak. Een weekje of twee bijkomen van bezienswaardigheden en oncomfortabele busreizen. De restaurantjes aan het strand verwisselen hun mariachi-cassettes graag voor de bandjes van reizigers: New Order, David Bowie, Massive Attack, en vooral veel techno.

Reizen is een prominent onderdeel van een bijdetijdse lifestyle. Frankrijk is een tweede vaderland, Italië en Spanje worden routineus bereisd. Verder en verder moet het. Weg van de welvaart, op zoek naar onbedorven geluk in India, Peru of Mexico.

'Ik ben natuurlijk in Indonesië en Maleisië geweest', zegt Marianne van Duin (35) uit Delft. Ze zit in een luie stoel onder een palmboom, flesje Corona in de hand. 'Toen Jemen openging voor westerlingen, ben ik er meteen naar toe gegaan. Ik wilde die cultuur leren kennen, contact maken met de plaatselijke bevolking. Dat bleek erg moeilijk in zo'n conservatief, islamitisch land. Ik heb Afrika en Azië gedaan. Tegenwoordig zit ik veel in Oost-Europa, voor mijn werk als financieel consultant bij een ingenieursbureau.

'Toen ik begon met reizen, wilde ik een onbedorven plekje vinden. Een eiland waar ze geen Coca Cola drinken. Je wilt afstand doen van je eigen gecultiveerdheid. Je wilt zien hoe mensen ook op een andere manier gelukkig kunnen zijn, zonder welvaart.'

Het Coke-loze paradijs werd niet gevonden. 'Ik kwam bij een heel mooi baaitje, ergens in West-Afrika. Dit is het paradijs, dacht ik. Toen zag ik op het strand een vuilnisbelt. Over milieu maakt men zich niet druk, in het grootste deel van de wereld. Armoede, onderdrukking van vrouwen, nepotisme, corruptie, bijna overal waar je komt, is dat heel gewoon. Wat ik vooral van reizen heb geleerd, is hoe goed Nederland eigenlijk is. Precies het omgekeerde van wat ik zocht.'

Aidan en Sally uit Engeland zijn net in Zipolite aangekomen. Straks gaan ze verder naar Los Angeles, naar Nieuw-Zeeland, Australië, Thailand en India. Ze willen een jaar wegblijven. Waarom reizen ze? Ze kijken me niet-begrijpend aan. Waarom reizen ze niet - dat zou een betere vraag zijn. Reizen is gemakkelijker dan ooit. Met je pin-pas kun je overal geld trekken, zelfs in een onbeduidend vissersdorpje aan de westkust van Mexico. Tickets zijn goedkoop: voor drieduizend gulden vliegen ze de wereld rond. 'De wereld ligt voor je klaar', zegt Aidan. 'Als je niet gaat reizen, zul je er altijd spijt van hebben.'

Zipolite heeft een Bounty-strand, maar zwemmen is levensgevaarlijk. De onderstroom trekt je genadeloos uit de kust. Elk jaar verdrinken hier minstens twee mensen, volgens de Lonely Planet, en minstens twintig mensen, volgens de praatjes op het strand.

Voor een paar gulden per nacht is een hangmat te huur. Iets duurder zijn kamers of cabañas, houten hutjes met een dak van palmbladeren. Voor negen gulden per nacht betrek ik een kamer in de Casa Shabala, een ouderwets hippie-pension met meditatieruimte en vegetarisch restaurant. De kamer oogt als een gevangeniscel in een cowboy-film. De cementen vloer heeft overal vochtplekken. Op een houten brits ligt een vlekkerige deken, overspannen met een groezelig muskietennet.

Zipolite lijkt opzettelijk slonzig, alsof de geringste investering het zorgvuldig opgebouwde imago van alternatieve badplaats zou verpesten. Dat blijkt niet waar. Het is hier de Club Mediterranée, vergeleken met tien jaar geleden, verzekert een Amerikaanse reiziger. 'Toen was er geen elektriciteit en stromend water. Om zeven uur is het hier donker. Het enige wat je kon doen was marihuana roken.' Nu is er zelfs een disco. Alleen de telefoon ontbreekt nog.

Michael (51) heeft zijn gezin in Australië gelaten. Hij is op zoek naar een plaats in Mexico, waar hij een hotel of alternatieve gezondheidskliniek kan beginnen. 'Het is zo leerzaam om te reizen', zegt hij. Lange, grijzende haren steken onder zijn hoed uit. Zonder hoed blijkt hij kaal te zijn. 'Als de bus tien uur vertraging heeft, heb je pech gehad. Dat is voor ons westerlingen heel moeilijk te accepteren. Wij willen altijd alles controleren.'

Een land zonder gesmeerde dienstregeling, zonder belangenvereniging voor reizigers in het openbaar vervoer. Waar het leven nog vanzelfsprekend is. De mensen hoeven er niet na te denken over lat-relatie of huwelijk, therapie en employability. 'Mexicanen werken en trouwen gewoon. Vrouwen zorgen voor hun man. Zij zijn gelukkiger dan wij', zegt Michael. 'Ze leven met het leven en de dood. Wij proberen alleen met het leven te leven. De dood verdringen wij.'

Buiten het dorpje zijn veel gelukkige Mexicanen te zien. Ze wonen aan een zandpad, met hun kinderrijke gezin in een houten eenkamer-hutje. 'Maar kijk eens wat een prachtige natuur ze hebben', zegt Perry uit Los Angeles. 'Natuurlijk zijn ze armer dan wij. Maar ze hebben het niet moeilijker. Ik ben op mijn zeventiende het huis uit gegaan. Ik werkte, ging 's avonds naar school en daarna nog naar de sportschool om mijn lichaam te ontwikkelen. Oké, we hebben meer geld, maar we staan onder grotere druk. Steeds moeten we keuzes maken, vooruit komen.'

Perry was een succesvol foto-model in L.A. 'Ik had alles: een huis, een auto, een motor, maar ik had er genoeg van. Ik heb nu een klein inkomen, maar in Mexico of Guatemala is dat zeven of acht keer zoveel waard.'

Hij heeft ook andere motieven: 'I followed my lust. Ik houd van bruine jongens. Mexicaans bruin, niet Aziatisch bruin, dat is een heel andere kleur. Op het strand van Acapulco was ik een koning. Op één dag heb ik het met vier jongens gedaan. Toen kwam de huisbaas vragen of het niet wat minder kon. Dat was ook uitzonderlijk: één jongen per dag was de norm.'

In zijn kleine houten cabaña staat een enorme stereo-kleurentelevisie. Perry wilde zich in Zipolite vestigen. Een huisje bouwen, genieten van het leven, naakt door de branding rennen met gespierde Mexicaanse jongens. Maar in het dorpje houden ze niet van homo's. Wat buitenlanders met elkaar uitvreten, zal ze een zorg zijn. Als ze maar van de dorpsjongens afblijven.

'Het wereldje is hier te klein. Als iemand met mij wordt betrapt, wordt hij verstoten. Iedereen mijdt mij. Als de jongen van de pizzeria langs komt, zegt mijn huisbaas: je kunt beter wegblijven bij die flikker.'

Going local was ooit de strijdkreet van de reiziger. Door vriendschap te sluiten met Indiërs en indianen, zou hij zich onderscheiden van de platte toerist, die alleen maar dia's maakt. In Zipolite is het going local allang achterhaald. Mexicanen serveren taco's, Corona's en marihuana. De westerse reizigers kletsen, flirten en flikflooien de hele dag met elkaar.

Het vakantie-gevoel geeft de conversatie een merkwaardige intensiteit. Onder het eten wordt de beleving van de homoseksueel geanalyseerd, aan de bar druk over God gepraat. De gesprekken zijn even intiem als vrijblijvend. Je ziet de ander toch nooit meer terug.

Een jongere generatie reizigers lijkt aanzienlijk minder behept met hoogdravende idealen dan de klassieke India-gangers. 'Als ik Mexicanen zie, krijg ik niet bepaald het idee dat zij een superieure wijsheid bezitten', zegt Thijs Plug (23), student film- en tv-wetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam. Reizen hoort bij een fase in je leven, denkt hij. 'Ik heb zo vaak van oudere mensen gehoord: ik had zo graag willen reizen, maar als je eenmaal een baan of gezin hebt, komt het er niet meer van.'

Hij is nu derdejaars, een mooi moment om er even tussenuit te knijpen. 'Als je na je studie gaat reizen, val je in een gat als je terugkomt. Bovendien krijgen veel mensen een baan bij de werkgever waar ze stage lopen. Dan zeg je ook niet: sorry, ik moet eerst op reis.'

Reizen geeft een alledaags leven de illusie van glamour, denkt Sophia (30) uit Stockholm. 'Mensen zeggen: Ik Ben Een Reiziger. Alsof ze daardoor opeens interessant zijn. Je bent niet meer die grote-stadsbewoner met een moeizaam verlopende carrière, maar een Reiziger. Het past zo in de westerse samenleving. Steeds weer op zoek naar een nieuwe sensatie.'

Reizen als een lang gerekte bungee-jump, iets wat je meegemaakt moet hebben. Generaties sociologen en filosofen hebben de zucht naar steeds verder ook afgedaan als een vreugdeloze competitie. 'Natuurlijk is het een beetje vreemd dat je naar de andere kant van de wereld reist, terwijl je je Turkse buurman in Stockholm helemaal niet kent', zegt Erik (23), Sophia's vriend. 'Toch vind ik al die theorieën een beetje gekunsteld. Het is gewoon leuk om te reizen.'

Sophia: 'Het hoort bij een bepaalde leeftijd. Zelf zou ik niet veel meer reizen, denk ik, maar Erik is een stuk jonger.'

De dertigplussers die nog altijd onderweg zijn, worden een beetje zielig gevonden. Vergeten om een leven op te bouwen. Thijs wijst op een groezelige Amerikaan met grijze dreadlocks, die de strandventers van Zipolite voorziet van folkloristische kralensnoeren. 'Zo'n man vind ik niet erg inspirerend. De hele dag vaag zitten blowen en dromen van een niet-consumptiemaatschappij.'

Thijs wil door Mexico, Cuba en het Caribisch gebied reizen. Vijf maanden heeft hij zeventig uur per week gewerkt, bij hotel Winston aan de Warmoesstraat in Amsterdam. Van zijn ouders mocht hij het collegegeld in de reis stoppen, omdat hij zo snel door zijn studie ging. Zijn ouders zijn baby-boomers, oud-Aziëgangers. Een flinke reis is het sluitstuk van de opvoeding.

'Je staat voor de vraag: blijf je meegaan met de stroom, of stap je er eventjes uit?', zegt Thijs. Maar is hij niet gewoon van stroom gewisseld? Door Midden-Amerika trekt een lang lint van gemoderniseerde hippies, aangemoedigd door ouders, hogelijk gewaardeerd door werkgevers in een mondiale economie. Overal zie je dezelfde twintigers met frisse gezichten en een Lonely Planet-reisgids. Thijs: 'Soms zou ik tegen die mensen willen zeggen: flikker dat ding nou eens weg, bedenk zelf een bestemming.' Maar ja, dat doet hij zelf ook niet.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden