Wie moeten vrezen voor de plannen van president Trump?

Trumps recente decreten over het aanpakken van illegalen boezemt velen angst in. De vraag is welke groepen precies moeten vrezen voor de president.

Michael Persson
Donald Trump maakt zich klaar om de plannen te ondertekenen Beeld ap
Donald Trump maakt zich klaar om de plannen te ondertekenenBeeld ap

Wie heeft Donald Trump in zijn vizier?

De Amerikaanse president sommeert zijn minister van Binnenlandse Veiligheid tot 'detentie van vreemdelingen die zijn gearresteerd voor het schenden van de immigratiewet'. Daarmee verklaart hij in principe alle 11 miljoen illegalen in Amerika vogelvrij. Maar volgens Trumps decreet van woensdag zal de meeste aandacht uitgaan naar veroordeelde illegalen, naar illegalen die in staat van beschuldiging zijn gesteld (maar nog niet veroordeeld), naar frauderende illegalen (een fout adres, 'misbruik van publiek geld'), illegalen die een uitzettingsbevel hebben genegeerd, en naar illegalen die 'in de ogen van een immigratie-agent een risico vormen'.

Barack Obama, die ruim 2,5 miljoen illegalen deporteerde, concentreerde zich gaandeweg steeds meer op veroordeelde criminelen (in 2015 91 procent). Trump werpt zijn netten nu, in potentie, veel wijder uit.

Volgens een onderzoek van Politico staan Amerikanen hier dubbel tegenover. Zeven op de tien zouden illegalen willen gedogen, zo lang ze zich aan de wet houden. Tegelijkertijd is 55 procent van de Amerikanen voor een grotere deportatiemacht. Overigens, ter vergelijking: in Nederland zijn er naar schatting honderdduizend illegalen, naar verhouding vijf à zes keer zo weinig als in de VS.

Hoe gaat Trump dat doen?

Handhaving is het sleutelbegrip. Er komen 10 duizend immigratie-agenten bij. Trump wil meer opgepakte illegalen direct vastzetten bij de grens. Hij heeft het gemunt op zogeheten sanctuary cities zoals New York en Los Angeles, die illegalen gedogen en steunen: ze worden gekort op federale subsidies en krijgen te maken met juridische stappen. Trump hoeft hiervoor geen wetten te veranderen, want illegaal is illegaal.

Twee details die uit de koker van Trumps rechts-populistische chefstrateeg Steven Bannon lijken te komen: Trump eist dat er wekelijks een lijst wordt opgesteld van de misdaden die illegalen hebben begaan in de gedoogsteden, 'om het publiek duidelijk te maken hoezeer de veiligheid op die plekken wordt bedreigd'. Ook wil Trump dat de opsporingsdiensten zich niet houden aan de Amerikaanse privacy-wetten, omdat illegalen geen Amerikanen zijn. Dat maakt het zoeken, via koppeling van bestanden, een stuk makkelijker.

Wat doet hij met Obama's uitzonderingsgevallen?

Dat is de grote vraag. Obama heeft miljoenen illegalen een (mistig) perspectief op toekomstig staatsburgerschap willen geven, door de vervolging voor twee groepen 'uit te stellen'. Het gaat enerzijds om kinderen die met illegale migranten de grens over zijn gekomen, en in Amerika verder zijn opgegroeid. Deze 'dromers' zijn in Amerika naar school gegaan en hebben inmiddels vaak een baan. Trump heeft tijdens de campagne beloofd ook hen uit te zetten, maar zijn woordvoerder kwam daar woensdag van terug ('De president heeft een groot hart'). Conservatieve media hebben terughoudendheid aanbevolen, omdat uitzetting van deze voorbeeldige Amerikanen het verzet tegen Trump zou aanwakkeren; 72 procent van de Amerikanen zou hen amnestie gunnen. Toch circuleert er een concept-decreet waarin het einde van dat programma wordt aangekondigd: de tweejarige 'verblijfsvergunningen' (vrijwaring van deportaties) en werkvergunningen zouden wel mogen worden uitgediend, maar niet meer worden verlengd. Daarmee zou het perspectief op een legale toekomst wegvallen.

Een tweede groep die Obama wilde ontzien waren de ouders van in Amerika geboren (en daarmee Amerikaanse) kinderen, maar aan dat beleid hebben rechters al een voorlopig einde gemaakt.

Hoe zit het met de muur?

Trump zei in een interview woensdag dat de planning meteen gaat beginnen, en dat de eerste schop in de grond een kwestie van 'maanden' is. Geld voor een begin kan hij wel vinden in de huidige begroting, maar voor de 20 miljard dollar die daarna nodig is heeft hij toestemming nodig van het Congres. Republikeins partijleider Paul Ryan heeft donderdag gezegd dat hij daaraan wil meewerken. Trump heeft altijd gezegd dat hij de kosten uiteindelijk op Mexico zal verhalen, maar de Mexicaanse president Enrique Peña Nieto herhaalde donderdag eens te meer dat hij niet gaat betalen. Dan hoeft hij ook niet op staatsbezoek te komen, twitterde Trump, waarop Nieto de trip annuleerde.

Trump houdt vol dat Mexico voor de muur gaat betalen Beeld afp
Trump houdt vol dat Mexico voor de muur gaat betalenBeeld afp

Gaat die muur er wel komen, en gaat hij werken?

Dat blijft de vraag. Trump is niet de eerste die een afscheiding wil: het was president George W. Bush die in 2006 de wet tekende waar Trump zich nu op baseert. In de jaren daarna is er een 'hekwerk' gebouwd: op sommige plekken is dat wel degelijk een muur, op andere een schutting. De gezamenlijke lengte van alle stukken is 1000 kilometer, ongeveer een derde van de hele grens. Het project werd in 2010 geschrapt wegens de hoge kosten. Latijns-Amerikaanse landverhuizers vinden allerlei manier om over en langs de muur te komen, ook op plekken waar hij af is. De nieuwe minister van Binnenlandse Veiligheid, John Kelly, zei tijdens zijn hoorzitting vorige week dat 'een fysieke barrière alleen niet zal werken'. Hij denkt dat er ook allerlei aanvullende surveillance nodig is.

Donderdag kort nadat Nieto de trip naar de VS annuleerde, kondigde het Witte Huis aan dat Trump een 'grensbelasting' wil invoeren om de muur te kunnen bekostigen. Op alle import uit Mexico wil de Amerikaanse president 20 procent (extra) belasting gaan heffen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden