Bericht uitAmphia Ziekenhuis

Wie moest de zoon na zijn coma vertellen dat vader was gestorven?

Deze weken doet Volkskrant-journalist Willem Feenstra verslag vanuit ziekenhuis Amphia in Breda.

Eveline Roovers-Husson, ic-verpleegkundige in het Amphia ziekenhuis.Beeld Jiri Büller

Iemand die in coma ligt, is op het oog dichter bij de dood dan bij het leven. De borstkas gaat omhoog en omlaag, op het ritme van de beademingsmachine. Verder ligt het lichaam vaak roerloos in bed. Overgeleverd aan zorg en toeval.

Hoe langer het duurt, hoe onpersoonlijker het dreigt te worden, vertelt verpleegkundige Eveline Roovers-Husson (40) in de koffiekamer van de intensive care. Het wordt abstract. Om gevoel te houden bij degene in bed, vraagt ze de familie om foto’s uit betere tijden.

En ze praat.

Goedemorgen meneer, zegt ze dan, tegen de patiënt die niks terug zal zeggen. Uw vrouw heeft gebeld, alles gaat goed. Zo meteen komt de arts even bij u kijken, dan wordt het wat drukker in uw kamer. Ik ga nu even uw mond verzorgen, schrikt u niet.

In het ziekenhuis is het een ongeschreven regel: als verpleegkundige of arts vertel je patiënten wie je bent. Je vraagt hoe het gaat. Legt uit wat je gaat doen. Zelfs als een patiënt in een coma ligt. Je weet maar nooit wat iemand in zijn onderbewustzijn hoort.

Roovers-Husson vertelt over een voorval van een paar weken geleden. Een relatief jonge man, begin vijftig, was aan de beterende hand. Hij mocht van de beademing af, zijn kunstmatig coma werd beëindigd. Een van de eerste patiënten op de intensive care die het virus leek te verslaan.

Toch waren ze er op de teampost niet gerust op. Tijdens zijn coma was de vader van de man overleden. Ook corona. Een drama zoals dat vaker voorkomt in Brabant, waar het virus soms hele gaten in families slaat.

Zelf wisten ze het al een tijdje. Ze hadden medelijden met hem gehad. Als hij ooit wakker zou worden, zou dit een van de eerste dingen zijn die hij hoorde. Nu was het zover. Ze voerden overleg: wie moest hem het slechte nieuws vertellen? Hoe zou hij reageren? Misschien zouden de emoties hem zo overmannen dat hij een terugval zou krijgen, vreesden ze.

Eerst maar eens zijn vrouw bellen, samen met hem. Roovers-Husson ging het doen. ‘Kunnen we met mijn telefoon bellen?’, vroeg de man. Nee, zei ze, uw telefoon is niet in het ziekenhuis. ‘Kunt u me er dan tijdens het gesprek aan herinneren dat ik mijn vrouw vraag mijn telefoon te brengen?’, zei hij.

Het komt vaker voor dat patiënten vlak na hun coma even een helder moment hebben. Dat ze opeens bedenken dat ze de achterdeur niet op slot hebben gedaan. Dat ze hun baas nog moeten bellen. Of dat ze hun sociale contacten willen aanhalen. Zo zal het ook nu wel zijn, dacht Roovers-Husson nog. Het zakt meestal snel weer weg. Tot die tijd is het een kwestie van de patiënt afremmen.

‘Waarom is die telefoon zo belangrijk?’, vroeg ze de man. Hij keek haar aan. En zei: ‘Ik moet een crematie regelen. Mijn vader is overleden.’

Tijdens een kunstmatig coma worden patiënten door een mix van pijnstillers en slaapmiddelen in slaap gehouden. Dat is om het verblijf op de intensive care ‘zo aangenaam mogelijk’ te maken, legt intensivist Nardo van der Meer uit. Je wil niet dat ze te veel prikkels krijgen. Dat ze onrustig worden door de stress.

Coronapatiënten krijgen relatief veel pijnstillers en slaapmiddelen. Om een overdosis te voorkomen, wordt één keer per dag de toevoer van het slaapmiddel even stopgezet. Een wake-upmoment, noemen ze dat. Het kan leiden tot een lichte verhoging van het bewustzijn, al is dat voor een buitenstaander niet altijd te zien.

Hebben verpleegkundigen de man tijdens zijn coma over zijn vader verteld? Hebben ze er in zijn kamer onderling over gesproken? Of is hij even wakker geweest? Vragen waarop Roovers-Husson het antwoord ook nog niet heeft.

Wat het wel laat zien, zegt ze, is dat het praten niet voor niets is.

Alle reportages uit ziekenhuis Amphia in Breda

23 april Het herstel: Voor corona kon hij 140 kilo deadliften, nu lukt het niet te krabben aan zijn kriebelende neus

21 april Het mortuarium: Van een dood lichaam kun je veel leren. Maar nu mag dat niet

18 april De reguliere zorg: Welke niet-coronapatiënt is het eerst aan de beurt, is nu de vraag

16 april Emotioneel zwaar: Ze smeerde een beschuitje voor de patiënt. Het was zijn laatste maal

14 april De nood intensive care: In bed 21 op de nood-ic ligt de favoriete patiënt van Caroline Bollen

10 april Goed nieuws: Een paar weken geleden ging Jan Goossens in coma naar Groningen. Nu is hij terug, en met hem zijn streken

9 april - De ‘cohort’-afdeling: Als de humor nog niet is verdwenen, dan is er ook nog hoop

8 april - De schoonmaker: Er is niet veel tijd om je in het ziekenhuis zorgen te maken over besmetting

7 april - Het afscheid: Telkens als de verpleegkundige door het raampje een afscheid ziet, probeert ze even weg te kijken

6 april - De afdeling infectiepreventie: Door het coronavirus is in het ziekenhuis ieders werk moeilijker geworden, behalve dat van de infectiepreventie

3 april - De datameester : Ze hangen aan de lippen van de datameester van het ziekenhuis

2 april - De directeur: Als ziekenhuisdirecteur vreesde hij voor ziek personeel. Nu heeft hij zelf corona

1 april - De familiebegeleiding: Nu liggen doodzieke mensen bij elkaar op de zaal. Daar past simpelweg geen bezoek meer bij

31 maart - De media: Wel een cameraploeg op de intensive care maar geen familie: dat voelt wrang

30 maart - Kankerzorg per telefoon: Nu corona door de ziekenhuisgangen waart, zijn kankerpatiënten thuis vaak beter af

27 maart - Omdraaien patiënt: Ze noemen het de ‘borstcrawlpositie’, het ziet er bijna vredig uit

26 maart - Sluiting psychiatrie: Hoe de laatste patiënt van de afdeling psychiatrie verdwijnt

25 maart - Het laatste gesprek: Patiënten willen de waarheid horen, hoe ijzingwekkend die ook is

24 maart - Het doemscenario: Toen een paar personeelsleden positief testten, kwam het gevoel van urgentie snel 

23 maart - De kinderopvang: Als de verpleegkundigen hun kroost ’s avonds ophalen, storten ze bij Francet en Margot hun hart uit

20 maart - Overplaatsing patiënten: Als de beademing losschiet, hangt in de ambulance een viruswolk

19 maart - De intensive care: Iedereen moet door de sluis naar het kloppend hart van het ziekenhuis

18 maart - Binnenkomst patiënt: Een hoestsalvo: zo klinkt een coronapatiënt dus

17 maart - Nepnieuws: ‘Sommigen zeggen dat wij aan censuur doen’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden