Wie lastig is, wordt 'geharmoniseerd'

China is sinds kort de tweede economie ter wereld, groeit jaarlijks met 10 procent en oogst daarmee her en der bewondering. Het profileert zich trots als een herrezen grootmacht die de wereld een alternatief heeft te bieden voor wat in Peking misprijzend 'westerse democratie' wordt genoemd.


China doet daar niet aan. Het land dat in zijn lange geschiedenis praktisch alleen autoritaire machthebbers heeft gekend, vertrouwt liever op een robuust eenpartijsysteem. Het autoritaire gezag weet wat goed voor u is, luidt het motto van de leiding.


Een 'harmonieuze samenleving', noemt president en partijleider Hu Jintao dat, een propagandaterm die door vele Chinezen inmiddels met spot wordt behandeld. Het is een synoniem geworden voor de vele vormen van intimidatie en repressie die de Chinese staat vanouds in het arsenaal heeft. Wie lastig is, wordt 'geharmoniseerd', is de cynische grap op straat.


Vroeger - 40, 50 jaar geleden onder Mao - werd je dan naar een bar oord gestuurd voor heropvoeding door arbeid, of doodgeschoten. Tegenwoordig pakt Peking het moderner aan. Er zijn nog wel wat heropvoedingskampen, maar de afgelopen tien jaar is vooral geïnvesteerd in een reusachtig, hightech censuurapparaat.


Dat moet het dynamische Chinese internet onder controle houden. Ook zijn miljarden geïnvesteerd in camerabewaking. Op bijna elke straathoek hangt het spiedend oog van Grote Broer.


Politie en veiligheidsdiensten hebben ook meer sinistere instrumenten tot hun beschikking. Ze werken samen met illegale knokploegen van onduidelijke samenstelling, die worden ingezet om kritische burgers en dissidenten te intimideren.


Vorig jaar kwam in Peking een 'bewakingsfirma' in de schijnwerpers die zich bezighield met het ontvoeren van burgers die naar de hoofdstad kwamen om een petitie in te dienen. De petitie is een feodaal gebruik dat in China nog steeds wordt gebruikt door wanhopige boeren en buitenlui die, gemangeld door lokale potentaten, hun laatste hoop richten op het centrale gezag.


Talloze klagers zijn de afgelopen jaren door 'bewakers' van straat geplukt en afgevoerd naar 'zwarte gevangenissen', vaak armoedige staatshotels waar ze werden vastgehouden totdat ze beloofden stilletjes naar huis terug te keren. De bewakingsfirma werd na rumoer in de staatspers uiteindelijk op de vingers getikt, maar naar de verantwoordelijke politiechefs werd geen vinger uitgestoken.


De sinistere hulptroepen zijn nog springlevend, bleek afgelopen week opnieuw. Een van China's bekendste dissidenten, de blinde activist Chen Guangcheng, werd door onbekenden mishandeld in zijn dorp, waar hij sinds zijn vrijlating uit de gevangenis vorig najaar onder permanante bewaking staat. Chen had het gewaagd een video naar buiten te smokkelen waarin hij zich beklaagt over de schending van zijn grondrechten. Ook buitenlandse journalisten - de Chinese pers zwijgt Chen dood - die naar het dorp kwamen, werden door mannen die bij het huis van de dissident rondhingen geïntimideerd.


De tweede economie ter wereld, een van de belangrijkste handelspartners van Nederland en Europa, mag graag beweren dat het een land is waar de wet regeert, niet het geboefte. Wie dat gelooft, heeft het denkvermogen laten harmoniseren.


Hans Moleman


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden