Wie kritiek op hem heeft, dreigt hij met juridische stappen

Door de ophef over hoge inkomens in de publieke sector verlagen sommigen hun salaris. Maar niet de topverdiener.

Aalt Dijkhuizen, bestuursvoorzitter van Wageningen University and Researchcentre, houdt niet van kritiek. Niet op zijn persoon, niet op zijn manier van besturen en al helemaal niet op zijn salaris. Dat ondervond Robert Sikkes van de Algemene Onderwijsbond.


Met een jaarinkomen van 3,5 ton is Dijkhuizen met afstand de best verdienende onderwijsbestuurder van Nederland, constateerde Sikkes vorig jaar. Dat had hij niet mogen doen, zo kreeg hij van achtereenvolgens de voorlichter, bestuurssecretaris en een advocaat te horen.


Nog vóór Sikkes deze zomer weer zijn jaarlijkse ranglijst van grootverdieners in het hoger onderwijs kon publiceren, kreeg Sikkes opnieuw bericht van de bestuurssecretaris: zou hij nog eens de feiten 'onjuist interpreteren', dan zou Dijkhuizen hem aansprakelijk stellen. Want, zo redeneerde de secretaris, Dijkhuizen staat niet alleen aan de top van twee onderwijsinstellingen, maar ook van een marktgericht onderzoeksinstituut. Het salaris lijkt hoog, maar is in feite een koopje. Aldus de universiteit.


Agrarisch econoom Aalt Dijkhuizen volgde in 2002 Cees Veerman op als roerganger in Wageningen. Hij bouwde de kwakkelende landbouwuniversiteit in tien jaar tijd om tot een wetenschappelijk 'concern' met internationaal aanzien. De markt is waar de universiteit moet zijn en in Den Haag wordt hij er om geprezen: minister Verhagen noemt Wageningen het schoolvoorbeeld van innovatie en het 'vermarkten van kennis'.


Maar binnen de gelederen groeit de kritiek op zijn persoon. Bij de hogeschool Van Hall Larenstein, die onderdeel is van Wageningen, is het vertrouwen in Dijkhuizen op een dieptepunt. Het personeel verzet zich tegen de koers en de autoritaire bestuurscultuur van Dijkhuizen.


'De landbouwuniversiteit dreigde bij zijn aantreden te worden opgeheven en de onderzoeksinstituten dobberden stuurloos rond. Dijkhuizen smeedde dat met veel energie aan elkaar tot een dynamische en zelfbewuste organisatie,' zegt hoogleraar Voedingsleer aan de VU Martijn Katan, tot 2005 verbonden aan de universiteit Wageningen.


Maar de 'industriële methode' die hij daarvoor gebruikt, heeft ook zijn keerzijde, zegt Katan. 'Hij runt de WUR als een bedrijf. Dat ontmoedigt tegenspraak, terwijl een universiteit een vrijplaats moet zijn voor afwijkende meningen.'


Dijkhuizen wil vaart maken. Tijdens een recente medewerkersbijeenkomst schamperde hij dat medezeggenschapsraden te vaak juridisch op de rem trappen. We moeten wel, reageert Kees van Diepen (lid van de OR van een van de onderzoekspoten). 'We worden steeds buitenspel gezet en moeten dan met een advocaat praten om te weten of we ergens medezeggenschap over kunnen eisen.'


Van Diepen noemt Dijkhuizen een gedreven man, waar weinig mensen tegen op kunnen. 'Mensen zijn murw geslagen,' zegt Van Diepen. 'Er is angst. Op de gang schieten mensen me aan, vertellen een verhaal en eindigen met: dit heb ik niet gezegd. Ze willen niet dat ik er iets mee doe, omdat het misschien herleidbaar is.'


De autoritaire manier van optreden van Dijkhuizen heeft volgens Van Diepen zijn weerslag op de bestuurshouding van de onderdirecteuren. Binnen zijn eigen onderzoekspoot raakte de ondernemingsraad vorig jaar verwikkeld in een juridisch conflict, dat alleen al aan advocaatkosten 60.000 euro kostte. 'We hebben gewonnen, maar dat het zover moest komen, vind ik onbegrijpelijk. Ik ben bij Dijkhuizen langs geweest, maar die schaarde zich achter de directeur.'


Dijkhuizen, die eerder bij diervoedingsproducent Nutreco werkte, vindt dat er niet moet worden geklaagd over bezuinigingsronden in het hoger onderwijs. De markt op, is zijn devies. Met negen betaalde nevenfuncties in vooral de agri-foodsector (zoals veefokker Hendrix Genetics en frisdrankfabrikant Refresco) is hij zelf de verpersoonlijking van de samenwerking tussen markt en universiteit. Dijkhuizen wil niet zeggen wat hij met zijn nevenfuncties ophaalt, maar uit een rondgang blijkt dat dat richting de 100 duizend euro per jaar gaat.


Lange tenen heeft hij ook. Willem Koert schreef in 2009 een column in het tijdschrift Elsevier Voedingsmiddelen Industrie over het vertrek van de onderzoekspoot van Danone uit Wageningen. Het Wageningse schip zinkt, constateerde hij. Een advocaat stelde hem direct daarna aansprakelijk voor alle schade. Tot een zaak kwam het niet, maar de lol van het schrijven over de universiteit was er voor Koert wel af.


'Het is tekenend voor Dijkhuizen dat hij direct juridische stappen neemt,' zegt Koert, die jarenlang columns schreef in het inmiddels opgeheven Universiteitsblad. 'Ik fantaseerde hoe het was om Dijkhuizen te zijn, in een bestuurskamer omringd door ja-knikkers. Het begon als fantasie, maar gaandeweg kreeg ik zoveel interne verhalen te horen dat ik er feitelijk over kon schrijven.'


Meer over