Wie kan aanpoten, is welkom

Per bus trokken 700 werklozen naar de kassen, slechts 85 werken er nog. 'Ze hebben moeite met het niveau.'

POELDIJK - 'Wie wil werken, kan werken. Maar je moet niet kieskeurig zijn.' Hier is geen politicus aan het woord, maar de voormalig werkloze Rocky Somerwil (32). Elke ochtend komt de uit de kluiten gewassen Hagenees op zijn brommer naar Poeldijk, even ten zuidwesten van zijn woonplaats. In de loodsen van Valstar, een internationaal distributiebedrijf van groente en fruit, 'ruim ik op wat de anderen laten liggen'.


Somerwil heeft zijn school niet afgemaakt. Hij werkte als verhuizer, tot hij werkloos werd. Hij dijde alleen maar uit in de zes maanden thuis. 'Sinds ik weer werk, ben ik 13 kilo afgevallen.'


Vijf collega's, eveneens voormalig werklozen, knikken instemmend. Kom niet aan met verhalen dat Polen de Nederlanders verdringen op de arbeidsmarkt, waarnaar minister Lodewijk Asscher (Sociale Zaken, PvdA) momenteel onderzoek laat doen. Je bent welkom in het Westland, als je maar van aanpakken weet. Het is aanpoten om de bestellingen klaar te zetten of de paprika's of komkommers te sorteren.


Een aantal van de Valstar-werknemers heeft de baan in het Westland te danken aan de fameuze bustour naar de kassen. Die bracht werklozen uit Rotterdam, Den Haag, Delft en de gemeente Westland in contact met werkgevers in de glastuinbouw. Veel werk wordt daar gedaan door arbeidsmigranten uit Polen of andere landen. De bustour moest de bijstandsgerechtigden uit de Randstad weer aan een baan helpen.


Het viel tegen. Van de zevenhonderd busgangers zijn er 85 aan de slag gegaan. Van hen zijn er slechts achttien afkomstig uit Rotterdam, de grote aanjager van het bussenproject.


Voor Rotterdammers zonder auto was het Westland moeilijk bereikbaar, zeker als ze in alle vroegte zouden beginnen. Een deel kon het werk fysiek niet aan. Het ontbrak de werklozen echter vooral aan 'aanpakkersmentaliteit', zoals voorzitter Desiree Curfs van MKB Westland het omschrijft: 'In het Westland begint iedereen onderaan. Op piekmomenten staat zelfs de directeur aan de lopende band.'


Geërgerd

Terwijl minister Asscher laat onderzoeken of arbeidsmigranten de Nederlandse werklozen verdringen van de arbeidsmarkt, zegt directeur Mart Valstar zegt dat hij het begrip 'verdringing' tot voor kort niet eens kende. Hij kijkt geërgerd na de vraag of Nederlandse werkzoekenden minder kans hebben op werk in het Westland sinds Oost-Europeanen er massaal aan de slag zijn gegaan. 'Voor iedereen die wil werken, staat onze deur open', zegt Valstar. 'Al sinds de Tweede Wereldoorlog kunnen we niet genoeg Nederlanders vinden voor al het werk. Na de Spanjaarden in de jaren vijftig kwamen de Turken en de Marokkanen. Nu vullen vooral Oost-Europeanen de vacatures.'


Poolse mannen en vrouwen staan in zijn bedrijf achter de lopende band groente en fruit te selecteren op rotte plekjes. Miniprei uit Zuid-Afrika, asperges uit Peru, flespompoenen uit Portugal, maar ook Nederlandse tomaten, paprika's, bloemkool en winterpeen worden er bezorgd en snel weer uitgeleverd.


'Wie het in deze, simpelste functie aan de lopende band goed doet, kan opklimmen in het bedrijf', vertelt werkbegeleider Gerrit Vermeer, die een klein mondje bedrijfsjargon in het Pools spreekt. Een aantal arbeidsmigranten heeft een vaste baan gekregen. 'We halen de beste Polen eruit. In dit bedrijf maakt het voor je kansen niet uit wat je afkomst is. Een Pool is voor ons niet goedkoper.'


Uitzendbureaus

Volgens Vermeer zijn het vooral de uitzendbureaus die 'het systeem misbruiken'. Ze verdienen aan bijvoorbeeld de huisvesting van de Oost-Europeanen. Dat denkt ook Bas Burgers, een boomlange, 38-jarige voormalig werkloze met lang blond haar. De laatste anderhalf jaar klopte hij keer op keer aan bij acht uitzendbureaus. 'Ze zeiden dat er geen werk was, maar waarop draaiden ze dan hun business? Ze wilden gewoon liever Polen.' Ook Burgers is inmiddels bij Valstar aan de slag.


De initiatiefnemers van de bustour geven het niet op, zegt de Rotterdamse wethouder Marco Florijn (Sociale Zaken, PvdA). 'We zien dat langdurig werklozen moeite hebben direct aan te haken bij het gevraagde productieniveau in het Westland.'


Daarom gaan ze vanaf nu eerst aan de slag op 'oefenplekken' bij twee werkgevers in het Westland. Florijn heeft met hun een deal gesloten. De bedrijven kijken welke werklozen geschikt zijn voor wat voor functies. Pas daarna worden ze doorgestuurd naar een van de andere werkgevers.


Florijn zou morgen weer bussen naar het Westland sturen, zegt hij, ondanks de kritiek die hij heeft gekregen na de tegenvallende resultaten. 'De bustour heeft een enorm effect gehad op de discussie, bij werkgevers, werknemers en werklozen. Het is duidelijk geworden dat het niet normaal is een uitkering te hebben als je kunt werken. Toen de werklozen werden opgeroepen om naar de kassen te gaan, is een aantal van hen voor het eerst op zoek gegaan naar een baan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.