Wie is Soraya de Sáenz de Santamaría, de nieuwe baas van Catalonië?

De vertrouweling van Rajoy is nu de machtigste vrouw van Spanje

Ze wordt gezien als de machtigste vrouw van Spanje. Soraya de Sáenz de Santamaría (46) is sinds zaterdag de baas over Catalonië. Ze neemt de taken van de afgezette Catalaanse premier Carles Puigdemont over.

Soraya Sáenz de Santamaría in het Spaanse parlement in Madrid. Beeld epa

Sáenz de Santamaría is een logische keus. Als Mariano Rajoy een klein jaar geleden zijn nieuwe kabinet voorstelt, komt daar voor het eerst in dertig jaar een minister voor Territoriale Overheden in voor. Het is dan al duidelijk dat de Catalaanse kwestie Rajoys tweede regering zal maken of breken. De premier geeft de sleutelpost aan Sáenz de Santamaría.

De 'vicetodo' noemen ze haar in Spanje. De vice-van-alles. Vertrouweling van Rajoy, en veelvuldig getipt als zijn opvolgster. Soraya, zoals ze in de volksmond heet, heeft een politiek huwelijk met Mariano Rajoy. Vanaf het moment dat zij in 2000 solliciteert als juridisch adviseur op zijn ministerie, gaan de twee politici gelijk op. Ze maakt zich geliefd bij Rajoy door haar ijver, nauwgezetheid en efficiëntie. Hij beijvert zich in 2004 persoonlijk voor haar entree in het parlement.

Het 'meisje van Rajoy'

Als Rajoy in 2008 zijn eerste verkiezingen als lijsttrekker verliest, besluit hij dat het tijd is voor een generatiewisseling. Hij parachuteert Sáenz de Santamaría als woordvoerder van de fractie - het parlementslid dat alle belangrijke debatten doet. Het 'meisje van Rajoy', zoals ze door medeparlementariërs schamper wordt genoemd, moet de conservatieve Volkspartij tegelijk een wat moderner imago geven. Ze is heel anders dan de rijke, rechtse en zeer religieuze vrouwen die tot dan toe de partij bevolken.

Sáenz de Santamaría is niet eens voor de kerk getrouwd. Een idee waaraan de Spaanse aartsbisschop nog moet wennen. Wanneer ze uitgekozen wordt als stadsomroeper tijdens de Heilige Week, een erebaantje, spreekt de geestelijke daar schande van. In november 2011 brengt Sáenz de Santamaría een zoon ter wereld én wint de Volkspartij de verkiezingen. Ze veroorzaakt een polemiek in Spanje als ze tien dagen na de bevalling alweer aan het werk gaat.

De Spaanse premier Mariano Rajoy praat met Soraya Saez de Santamaria. Beeld epa

Minister van het Presidentschap

In het eerste kabinet-Rajoy wordt ze minister van het Presidentschap, een functie waarin ze Rajoy bijstaat, en woordvoerend minister. Waar Rajoy bekend staat als 'plasmapremier', slechts te zien op televisieschermen, verdedigt Sáenz de Santamaría elke vrijdag na de ministerraad het beleid, in een tijd van bezuinigingen en economische crisis.

Als er in 2015 opnieuw verkiezingen zijn, stuurt Rajoy zijn nummer twee zelfs naar het debat met de andere partijleiders. Dan beginnen de Spaanse media hardop te speculeren: is een machtswisseling op handen? Het zou een breuk kunnen zijn met het door corruptieschandalen getekende verleden.

Zo ver komt het nog niet. De Catalaanse kwestie wordt Soraya's laatste proeve van bekwaamheid voor het premierschap. Aanvankelijk is er de hoop dat zij zich minder rigide zal opstellen dan Rajoy en met de Catalanen om de tafel zal gaan. Dat gebeurt echter niet.

Het zou niet verbazen als Sáenz de Santamaría persoonlijk achter de sterk juridisch ingestoken aanpak van de laatste weken zit. Catalaanse politici worden één voor één strafrechtelijk vervolgd voor het organiseren van het verboden referendum en voor het uitroepen van de onafhankelijkheid. Het komt het kabinet-Rajoy op kritiek te staan: politici moeten politiek bedrijven, vinden veel Spanjaarden, in plaats van de openbaar aanklager af te sturen op politieke tegenstanders. Het draagt ook bij aan het idee dat de rechtspraak een verlengstuk is van de politiek.

Is deze vrouw geschikt om de volgende premier van Spanje te worden? Binnen haar partij klinkt het verwijt dat ze te weinig politieke overtuigingen heeft. De vorige minister van Buitenlandse Zaken zegt in een biografie over haar: 'Als de PSOE in plaats van de PP in 2000 juridisch adviseurs nodig had gehad, dan was ze daar uitgekomen. Het is mij nooit gelukt te ontdekken waarin ze, politiek gezien, gelooft.'

Maar ach. Uit andere landen is bekend dat een visie of ideologie niet per se nodig zijn om langdurig het premierschap te bekleden. Veel zal afhangen van hoe Soraya Sáenz de Santamaría het ervan afbrengt als Catalaanse interim-premier.


Hoe het referendum in Catalonië afgleed naar een politieke crisis

Op school zijn de lessen in het Catalaans. Zo raar is die hang naar onafhankelijkheid dus niet
Op school wordt de hang naar onafhankelijkheid met de paplepel ingegoten. Een reportage van onze correspondent in Spanje. (+)

'De ontgoocheling van Joegoslavië gaat de Catalanen ook ten deel vallen'
Puigdemont belooft de Catalanen gouden bergen als het land eenmaal onafhankelijk is. De kans op ontgoocheling is groot, waarschuwt Olaf Tempelman, oud-correspondent in het voormalige Joegoslavië.

Wat heeft de Catalaanse hang naar onafhankelijkheid zo doen oplaaien?
Het 'land' Catalonië heeft eigenlijk alles wat Spanje ook heeft: natuurschoon, een bruisende hoofdstad en hordes toeristen. Maar pas sinds een paar jaar is de roep om onafhankelijkheid écht serieus te nemen. Waarom? (+)

Hoe de zwijgende meerderheid de stilte verbrak
In Barcelona gingen honderdduizenden mensen de straat op om te protesteren tégen de onafhankelijkheid van Catalonië. Zij vormen een zwijgende meerderheid, die als de dood is voor een verdere escalatie van het conflict.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.