Analyse

'Wie is in staat om Le Pen te stoppen?'

'De schok', kopte Le Figaro in grote voorletters op de voorpagina. 'Het Front National voor de poorten van de macht', meende Le Parisien. Tot voor kort gold als algemeen aanvaarde wijsheid dat Le Pen nooit president zou kunnen worden, omdat zo'n tweederde van de Fransen haar zou wantrouwen. Maar na de overwinning van het FN bij de regionale verkiezingen zijn de kranten daar niet zo zeker meer van. 'Wie is in staat om Le Pen te stoppen?', vroeg Le Monde zich af.

Marine Le Pen.Beeld anp

Het FN gaat op kop in zes van de dertien regio's. Als alle stemmen bij elkaar worden opgeteld is het Front de grootste partij van Frankrijk, volgens de officiële uitslag met 28,4 procent van de stemmen, voor de Republikeinen en de centrumpartijen met 27 procent en de Parti Socialiste met 23,4 procent.

Het wordt tijd een aantal idées réçues over het Front National te herzien, schreef columnist Guillaume Tabard in Le Figaro. De opmars van Le Pen gaat maar door, terwijl haar tegenstanders Hollande en Sarkozy een zwakke indruk maken. Het FN breidt zijn invloed gestaag uit, ook in gebieden als Bretagne waar de partij tot voor kort nagenoeg afwezig was. Marine Le Pen is nog altijd het populairst onder lager opgeleiden, maar weet in toenemende mate andere kiezers te trekken.

Nicolas Sarkozy.Beeld anp

Columnist Tabard rekent ook af met de gedachte dat FN-kiezers de gevestigde partijen willen 'waarschuwen' door een proteststem uit te brengen. 'Ze willen, op een weloverwogen manier, een radicaal andere optie proberen', aldus Tabard.

Met Le Pen zijn ze tegen immigratie en Europa, maar ook voor orde, veiligheid en vooral een natiestaat waar de Franse identiteit kan worden gecelebreerd, onbedreigd door indringers van buitenaf. 'In het nationalisme zit een kant van 'zij, de anderen', maar ook een 'wij' dat bewaard moet worden', zei historicus Nicolas Lebourg in Libération.

Er zit veel nostalgie in het Front National. Naar de naoorlogse trente glorieuses, die met terugwerkende kracht een steeds grotere glans krijgen. De tijd van president De Gaulle, toen de lonen stegen en de Fransen gelukkig waren met zichzelf, beschermd door een machtige staat.

Ongehinderd vaagt Le Pen de socialisten weg

Door de aanslagen in Parijs was veiligheid hét thema tijdens de regionale verkiezingen: een geweldige impuls voor het Front National. Lees hier de reportage.

Die naoorlogse wereld is de afgelopen decennia ondermijnd, door immigratie, scherpere internationale concurrentie, bezuinigingen op de verzorgingsstaat, een toegenomen vrijheid die ten koste ging van orde. De woede hierover komt nu tot uitbarsting, meent Le Figaro: 'Een wind van woede die dertig jaar heeft staan stoven op het vuur van de publieke onmacht.'

Het programma van het FN is demagogisch en onrealistisch, zeggen economen. Le Pen belooft de pensioenleeftijd weer te verlagen tot 60 jaar. Le Monde spreekt van een gevaarlijke, reactionaire en xenofobe partij. Maar Marine Le Pen verkondigt een ideaal dat haar aanhangers aanspreekt en waarbij het discours van de gevestigde partijen bleek afsteekt.

President Hollande voerde in 2012 een linkse campagne, maar bleek die absoluut niet te kunnen waarmaken. Nicolas Sarkozy schoof op naar rechts om het FN de wind uit de zeilen te nemen, maar wordt nu geconfronteerd met het adagium van Jean-Marie Le Pen: 'De mensen hebben liever het origineel dan de kopie.'

Thema's als immigratie en onvrede over de politiek spelen in heel Europa. Maar in Frankrijk wegen ze nog iets zwaarder, door de aanslagen, de aanwezigheid van de grootste moslimgemeenschap van Europa, de zwakke economie en de hoge werkloosheid en de zwakte van een politiek systeem dat nauwelijks vernieuwing toelaat.

Zoals de zaken er nu voorstaan, zullen de gevestigde partijen in 2017 Hollande en Sarkozy kandidaat stellen voor het presidentschap, twee mannen die hebben gefaald toen zij de kans kregen, die direct verantwoordelijk zijn voor de stagnatie van de afgelopen jaren. Het zegt veel over de Franse politiek dat de gematigde republikein Alain Juppé als de meest belovende outsider geldt: een man van 70, die veroordeeld is wegens corruptie en in de vorige eeuw premier was onder Jacques Chirac.

De Franse president François Hollande.Beeld anp

In deze constellatie wordt een overwinning van Le Pen denkbaar, al zal zij nog heel wat weerstand moeten overwinnen. De zege van het Front National van zondag laat in elk geval zien dat er weinig is overgebleven van 'de geest van Charlie', een geest van nationale eenheid die de verdediging van de vrijheid van meningsuiting combineerde met tolerantie ten opzichte van gewone moslims. Marine Le Pen staat voor polarisatie, getuige een tweet van deze week: 'Als wij verliezen, zal de hoofddoek worden verplicht voor alle vrouwen, zal de sharia onze Grondwet vervangen en de barbarij zich installeren.'

Aanslagen Parijs

Lees hier alle artikelen van de Volkskrant over de aanslagen in Parijs.


Kans op overwinning FN neemt toe

De lijsttrekker van de socialisten in de regio Alsace-Champagne-Ardennes-Lorraine weigert zich terug te trekken om het FN te dwarsbomen, ondanks de stalorders van de Parti Socialiste. Daardoor neemt de kans op een overwinning van het FN in deze regio toe.

De socialisten hebben zich wel teruggetrokken in Nord-Pas de Calais-Picardie en Provence-Alpes Maritimes-Côte d'Azur. Toch is het FN hier favoriet. Lijsttrekkers Marine Le Pen en Marion Maréchal-Le Pen hebben een voorsprong van 16 procent op hun republikeinse rivaal, hetgeen normaal gesproken voldoende zou moeten zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden