NieuwsTikTok

Wie is de winnaar bij gedwongen verkoop TikTok?

Om onder een Amerikaans verbod uit te komen, lijkt de door Trump afgedwongen verkoop van de Amerikaanse variant van TikTok de enige optie. Wie is daar bij gebaat?

Op TikTok kun je jezelf filmen terwijl je danst, zingt of playbackt; de app is zeer populair onder jongeren. Beeld TikTok

Het contrast kan bijna niet groter. TikTok is groot geworden als platform van onschuldige filmpjes. Jongeren kunnen niet genoeg krijgen van de challenges, flauwiteiten, dierenfilmpjes, dansjes of, het blijft internet, schaars geklede dames. Hetzelfde TikTok is ondertussen spil in een keiharde economische, geopolitieke en technologische strijd tussen de Verenigde Staten en China.

Trump vaardigde vorige week een decreet uit: de apps TikTok (van het Chinese ByteDance) en WeChat (van het Chinese Tencent) worden per 15 september verboden voor Amerikanen. Op dit moment gebruiken ruim 100 miljoen Amerikanen TikTok.

De stap van Trump is ongekend. En met potentieel grote gevolgen, vrezen experts. De officiële redenen die door de regering worden gegeven: de apps van Chinese makelij vormen een gevaar voor de nationale veiligheid, het buitenlands beleid én de Amerikaanse economie.

Ramkoers

Frans Greidanus, ex-CTO van Philips China en docent innovatiemanagement aan de prestigieuze Zhejiang Universiteit in China, heeft zo zijn twijfels over het veiligheidsargument: ‘Het blijft onduidelijk wat nu precies het risico is.’ Zowel Tiktok als WeChat zijn grote spelers, wat volgens Greidanus de echte reden is waarom juist deze apps worden aangepakt door Trump. ‘Plat gezegd: hiermee kan Trump China het leven zuur maken.’

Voor sinoloog Henk Schulte Nordholt past het decreet in een lijn waarbij China en de VS al een tijdje op ramkoers zitten. ‘China wil de nummer 1 in de wereld worden. De VS zien dat als een existentiële bedreiging, niet alleen economisch en technologisch, maar ook voor het behoud van democratie en de Amerikaanse way of life. Net als bij Huawei worden dan veiligheidsargumenten gegeven, maar op de achtergrond speelt meer.’

Schulte Nordholt snapt de stap van Trump wel: ‘Zijn instinct is goed: de communistische partij denkt enkel in termen van macht, lik op stuk is de enige taal die wordt verstaan. Een concept als win/win is typisch Europees.’

Splinternet

Een goed instinct wellicht, maar wel een met negatieve gevolgen, vreest collega-sinoloog Boudewijn Poldermans. ‘Het digitaal loskoppelen van China en de Verenigde Staten schaadt de wereldeconomie.’ Ook Greidanus vreest de gevolgen: ‘De wereld is gebaat bij een zo open mogelijke communicatie tussen landen. Innovatie komt in gevaar als ieder land muren bouwt. En dat is precies wat er nu gebeurt.’ 

Eerst door China zelf, waar inwoners geen toegang hebben tot bijvoorbeeld Facebook en Google, door Rusland, inmiddels ook door India (dat TikTok al heeft verboden) en straks misschien door de VS. De digitale wereld verbrokkelt kortom tot een splinternet.

TikTok-meligheid. Beeld TikTok

In China zelf wordt de strijd ondertussen heel anders ervaren, merkt Poldermans: ‘Amerika wordt daar afgeschilderd als een schurkenstaat die superieure Chinese technologie steelt.’ Inderdaad, precies dezelfde beschuldigingen die het Westen richting China uit.

Staatskas

Dat de VS de technologie achter het succesvolle TikTok in handen krijgt, is verre van denkbeeldig. Een verbod op de app kan namelijk voorkomen worden als de activiteiten worden overgenomen door een Amerikaans bedrijf, zo heeft Trump verklaard. Nog opmerkelijker: een deel van de opbrengst zal vloeien naar de staatskas als beloning voor Trumps bemoeienis. De Amerikaanse overheid is in dat geval spekkoper.

Microsoft heeft belangstelling. Niet vreemd; de onderhandelingspositie van ByteDance is met het decreet van Trump niet sterk te noemen, zodat Microsoft het voor een relatief zacht prijsje kan meenemen; er circuleren bedragen van 50 miljard dollar. Ook Twitter zou in de markt zijn. Het gaat daarbij om de activiteiten van TikTok in de VS, Nieuw-Zeeland, Canada en Australië.

Gifbeker

Het zal een complexe aankoop zijn. Weliswaar heeft ByteDance de techniek van TikTok (zoals de app buiten China heet) al voor een groot deel losgekoppeld van de binnenlandse app, maar er bestaat nog steeds veel verwevenheid. Bovendien moet de app niet alleen los kunnen functioneren van de Chinese evenknie, ook van bijvoorbeeld de Europese.

Microsoft-oprichter Bill Gates heeft in ieder geval reserves. In een interview met technologiemagazine Wired noemt hij de potentiële deal zelfs een ‘gifbeker’. Niet alleen is social media een ingewikkeld spel, aldus de voormalig topman, het is ook onduidelijk wat Microsoft nu precies in handen krijgt.

Verder lezen 

TikTok ligt onder vuur: is het verstandig de app van je telefoon te verwijderen?

Wat is het geheim achter het succesvolste social media-bedrijf van het moment: Tiktok?

De Chinese ondernemer Zhang Yiming had een droom: een wereldwijd techbedrijf leiden, zoals Google of Amazon. Maar na enkele succesvolle jaren is zijn app TikTok nu verstrikt geraakt in een geopolitieke strijd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden