Wie is de van misbruik verdachte derde man in het Vaticaan?

Een 'gevaarlijk individu', 'hardvochtig', 'koudbloedig' en 'bijna een sociopaat'. Zo werd de Australische kardinaal George Pell in 2015 omschreven door Peter Saunders, een Brits misbruikslachtoffer en lid van een door paus Franciscus aangestelde commissie die toekomstig seksueel misbruik binnen de katholieke kerk moet helpen voorkomen.

Kardinaal George Pell Beeld anp

De eerste geruchten over het misbruikverleden van Pell waren toen net openbaar gemaakt. Pell was zelfs zo gevaarlijk, zo zei ook de commissie die in Australië het misbruik in de katholieke kerk onderzoekt, dat zijn toppositie binnen de kerk 'onhoudbaar' was geworden.

Maar in Vaticaanstad, waar hij vlak daarvoor naartoe was gehaald door paus Franciscus, gebeurde niets. Nu, nauwelijks twee jaar later, is de 76-jarige Pell officieel in Australië verdachte in een omvangrijke kindermisbruikzaak en staat de paus voor de grootste crisis uit zijn carrière. Pell is niet alleen de derde man binnen de katholieke kerk en daarmee de hoogstgeplaatste geestelijke die ooit is aangeklaagd wegens seksueel misbruik. Hij is bovendien een onmisbare schakel in de hervormingsplannen van Franciscus.

George Pell begon zijn kerkelijke carrière ruim vijftig jaar geleden bij een parochie in het Australische Melbourne. Het misbruik waar hij donderdag van is beschuldigd, dateert uit die beginjaren. De precieze aanklachten zijn onbekend, maar volgens Australische kranten zou hij in de jaren zeventig en tachtig meerdere jongens seksueel hebben misbruikt.

In ten minste een geval zou het gaan om verkrachting. Twee getuigen zeggen onzedelijk te zijn betast tijdens het spelen in een zwembad. Weer anderen zeggen dat Pell meermaals naakt verscheen in de kleedkamer van hun Torquay Life Saving Club en ook een groep koorknapen van de St Patrick-kathedraal zeggen seksueel te zijn benaderd door de toenmalig priester.

Zeker is dat Pell later in zijn carrière, als aartsbisschop, te maken kreeg met pedofiliezaken waar andere priesters een rol in hadden. De Australische commissie die het onderzoek naar hem leidt, beschuldigde hem er in 2015 van dat hij in de jaren tachtig en negentig meermaals gevallen van misbruik van andere geestelijken expres had verzwegen. Hij zou de belangen van priesters boven die van slachtoffers hebben gesteld en zwijggeld hebben aangeboden. Pell gaf onlangs toe in die jaren inderdaad 'grote fouten' te hebben gemaakt, vooral omdat hij priesters wel geloofde en slachtoffers niet.

Al die verhalen kwamen pas officieel aan het licht nadat Pell in 2014 de financieel topman van het Vaticaan was geworden. Hij is daarmee een onmisbare schakel in de ambitie van paus Franciscus die weer een 'arme kerk voor de armen' wil bestieren. Franciscus gruwt van de geldverslindende en met goud behangen Romeinse Curie, de uit bisschoppen en kardinalen bestaande hofhouding van het Vaticaan, die lange tijd van schandaal naar schandaal leefde. Kardinalen bleken hun gratis stadspaleizen voor hoge bedragen onder te verhuren, dienden facturen in voor niet gemaakte kosten, gaven geld uit dat bedoeld was als aalmoes, handelden stiekem in belastingvrije sigaretten, enzovoorts.

Het was aan kardinaal Pell, een man die volgens Vaticaanwatcher John L. Allen 'rechtdoorzee is, niet bang voor een gevecht en niet iemand is die de andere wang toekeert', om die financiële rotzooi weer op te ruimen. Hij verving topmanagers, blokkeerde duizenden rekeningen en maakte dat de Vaticaanbank zich weer ging concentreren op haar kerntaak, namelijk het financieel bijstaan van katholieke instellingen. 'Onze ambitie is een model voor financieel management te worden in plaats van zo nu en dan de aanstichter te zijn van een schandaal', zei hij in 2014.

Al die acties riepen volgens Vaticaankenners extreem veel weerstand op binnen de muren van het Vaticaan. Er zou zelfs 'een oorlog achter gesloten deuren' spelen, waarbij machtige tegenstanders van Franciscus een strijd voeren 'zonder regels of beperkingen', aldus de Italiaanse onderzoeksjournalist en Vaticaankenner Gianluigi Nuzzi.

Ook Vaticaanwatcher Allen zei woensdag op zijn website dat Pell's critici de misbruikcontroverse - of die nu op feiten is gebaseerd of op roddels - maar al te graag als munitie gebruiken om zijn positie te verzwakken.

Het is in ieder geval een argument dat Pell zelf omarmt in zijn verweer. Hij sprak donderdagochtend van een 'ongenadige karaktermoord'. Hij zei 'het hele idee van seksueel misbruik weerzinwekkend' te vinden.

Een mogelijke lastercampagne zou ook de reden kunnen zijn dat paus Franciscus zich al die tijd op de vlakte houdt. Hoewel hij bij zijn aantreden in 2013 beloofde een 'zero tolerance' beleid. 'Het klopt dat er twijfels zijn. Maar we zullen moeten wachten tot het recht zegeviert in plaats van nu een mediagenieke veroordeling te geven gebaseerd op roddels. Dat helpt niet. Zodra het recht heeft gesproken, zal ik ook spreken.'

Op 18 juli verschijnt Pell voor een rechter in Melbourne. De paus geeft hem de komende tijd verlof om zich daarop voor te bereiden.

Misbruik in Australië

Australië is een van de vele landen waar kritiek op de Rooms-Katholieke Kerk hoogtij viert vanwege de vele misbruikschandalen. Sinds 2013 onderzoekt een speciaal daarvoor aangestelde commissie of er mogelijk nog meer misbruik plaatsvond binnen religieuze instituten in Australië. Uit een tussenrapport van die commissie van februari dit jaar blijkt dat maar liefst 7 procent van de katholieke priesters in Australië zich tussen 1950 en 2010 schuldig maakte aan seksueel misbruik. Zij misbruikten in totaal 4.444 kinderen; meisjes waren gemiddeld 10,5 jaar oud, jongens 11,5 jaar. De Australische kardinaal George Pell werd al meermaals door deze commissie verhoord.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden