Profiel

Wie is de Chinese activist Chen? En waarom is hij zo belangijk?

Een doorzetter met lef en een groot gevoel voor rechtvaardigheid -zo staat Chen Guangcheng bekend bij zijn vrienden. De 40-jarige blinde activist wist de afgelopen week op spectaculaire wijze te ontsnappen aan de bewaking die hem al anderhalf jaar dwong tot huisarrest in zijn dorp in Shandong, de kustprovincie ten zuidoosten van Peking. Vandaag verliet hij de Amerikaanse ambassade; daar zocht hij zijn toevlucht en verbleef hij zes dagen.

De Chinese activist Chen Guangcheng met zijn vrouw Yuan Weijing en hun kind. Beeld reuters
De Chinese activist Chen Guangcheng met zijn vrouw Yuan Weijing en hun kind.Beeld reuters

Chen staat bekend als 'blote-voeten-advocaat', een man met veel aanzien bij dorpsgenoten omdat hij zichzelf wegwijs had gemaakt in de wetboeken. Zonder formele juridische opleiding werd hij zo een vraagbaak voor burgers die in botsing kwamen met China's autoritaire systeem.

Zijn rechtvaardigheidsgevoel kreeg hij volgens zijn broer, die na zijn ontsnapping gelijk werd opgepakt, van zijn vader. Die vertelde hem als kind verhalen over vaderlandse helden, die het opnamen voor het gewone volk in de strijd tegen de vele doortrapte heersers die de Chinese geschiedenis kent.

Cheng werd een van de bekendste dissidenten van China dankzij taai ageren tegen omstreden praktijken in zijn geboortestreek. Hij trok veel aandacht met zijn protest tegen de gedwongen sterilisatie van duizenden vrouwen in het kader van het eenkindbeleid. Ook fungeerde hij als adviseur voor dorpelingen met klachten over machtmisbruik en corrupte partijfunctionarissen.

Gehaat
Zijn opstelling maakte hem gehaat bij de autoriteiten, en in 2006 namen ze wraak. Chen werd veroordeeld tot vier jaar cel, officieel wegens het aanzetten tot vernieling van eigendom en het blokkeren van de openbare weg. Aanhangers van Cheng hadden namelijk enkele ruiten van een overheidsgebouw ingeslagen en de weg versperd, toen hij weer eens was opgepakt.

Latige onderdanen als Chen, die als kind blind werd door een onbehandelde ziekte, zijn een doorn in het oog van de communistische partij. Het partijkader is zeker op het platteland vaak nog gewend de macht op bijna feodale wijze uit te oefenen. Wie daartegen protesteert kan op harde wijze worden aangepakt. Daarbij grijpen lokale partijchefs vaak naar onwettige middelen, heeft de praktijk geleerd.

De regering in Peking gedoogt dit optreden meestal vanuit de gedachte dat het in het belang is van het handhaven van de 'sociale stabiliteit'. Het heeft China de reputatie bezorgd van een land waar niet de wet geldt, maar de willekeur van machthebbers van de partij.
Actievoeren zoals Cheng doet vergt grote persoonlijke moed. 'Je riskeert intimidatie en geweld', zegt een advocaat in Shanghai. 'Niet alleen tegen jezelf, ook familieleden en vrienden en bekenden die je steunen kunnen het doelwit worden. Er kunnen knokploegen opduiken om je onder de duim te houden, en aan de politie en de rechtbank heb je niks. De Chinese staat laat zich bij kritische burgers als Chen van zijn zwartste kant zien'.

Mishandeling
Zo werden Chen en zijn vrouw vorig jaar door leden van een knokploeg mishandeld, nadat de dissident informatie over de wijze waarop hij onder huisarrest werd gehouden naar buiten had gebracht. Hun kind mocht een tijdje niet naar school, en ook het doen van boodschappen werd belemmerd. De knokploeg zorgde er ook voor dat mensen die hem wilden bezoeken op de weg naar het dorp werden tegengehouden en met intimidatie en geweld weggejaagd. Dit overkwam onder meer een ploeg van CNN, die met de Amerikaanse acteur Christiuan Bale, bekend van de Batman film, de blinde activist wilde opzoeken.

Vandaag verliet Chen de Amerikaanse ambassade 'uit eigen wil', zoals het staatspersbureau meldde. Hij wordt overgebracht naar een ziekenhuis in Peking waar hij medische behandeling krijgt. Ook wordt hij herenigd met zijn familie. China eist ondertussen excuses van de Verenigde Staten voor het herbergen van Chen.

null Beeld ap
Beeld ap
null Beeld reuters
Beeld reuters
null Beeld reuters
Beeld reuters
null Beeld reuters
Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden