Wie in Japan vooruit wil stemt ook nu LDP

Een zandhapper en een paar cementmolens staan verloren op een weitje naast het kantoor van het aannemersbedrijf Ichida Kogyo. Ook binnen heerst rust....

Van onze correspondent

Toine Berbers

MAEBASHI

Ook het stadje Maebashi, honderd kilometer ten noorden van Tokio, is in de greep van de recessie. Ichida's onderneming heeft nauwelijks orders meer en zou bankroet zijn gegaan als de banken hem niet hadden gered.

Wie evenwel denkt dat de 54-jarige bouwer de regering verantwoordelijk stelt voor zeven jaar economisch wanbeleid zit ernaast. Gevraagd naar wat hij vorige week zondag heeft gestemd, antwoordt Ichida zonder dralen: 'Jiyu Minshuto' - de Liberaal Democratische Partij (LDP), die al sinds 1955 bijna onafgebroken aan het bewind is. 'Ik kan toch niet stemmen op mensen die ik niet ken.'

Provinciestadjes als Maebashi zijn de machtsbasis van de LDP. In de grote steden kreeg de partij van de vertrekkende premier Hashimoto een afstraffing, maar het platteland vergeeft hem zijn economische blunders.

Gezeten op de tatami-matten in de ontvangstkamer van zijn bedrijf licht de aannemer zijn motieven toe. 'Technisch gesproken ben ik failliet. Als ik niet zulke goede banden koesterde met mijn banken, had ik het niet overleefd.'

Hij spreidt stapels schuldbrieven en leningsakten uit, van zeven banken. In totaal voor ruim 350 miljoen yen (2,5 miljoen gulden), vertelt hij.

Ichida houdt zijn bedrijf niet in leven door op nieuwe orders te jagen, maar door de relatie met zijn krediteuren soepel te houden. Voor zover hij weet, stemmen ze allemaal op de regering. 'Iedereen die vooruit wil in het leven stemt LDP,' zegt hij droog. Hij kan zijn bankrelaties recht in de ogen kijken.

Ichida hoopt dat het nieuwe miljardenpakket ter stimulering van de economie, dat de regering voor de verkiezingen aankondigde, verlichting zal brengen. Zo niet, dan zal hij andermaal om uitstel van betaling en verlaging van rente moeten vragen. Hij weet niet goed bij wie, want soms haalt hij de regelingen met zijn schuldeisers door elkaar: Sumitomo, Tokyo-Mitsubishi, Shinwa, Gumma. . . 'Het zijn er te veel.'

Ichida's verhaal is tekenend voor de overheersende rol van de LDP in de plattelandspolitiek. 'Het maakt hun aanhangers niet uit of de yen keldert, of dat het buitenland zijn geduld met onze regering verliest', zegt Takeshi Sasaki, hoogleraar politieke wetenschappen aan de universiteit van Tokio.

De partijbijeenkomsten worden gedomineerd door bejaarden. De grijze klasse wil alles bij het oude laten. 'Deze mensen verwachten gunsten van hun heersers, want dat zijn ze al veertig jaar zo gewend', zegt Sasaki.

In Japan bemachtigen politici hun zetels door hun kiezers met prestigeprojecten terug te betalen. Tunnels, bruggen, spoorlijnen en snelwegen worden in Tokio verdeeld over de regio's met de trouwste kiezers. Banken zorgen dat de LDP-cliëntèle goedkoop krediet krijgt.

Ichida vertelt dat hij jaren geleden leningen heeft afgesloten die hij helemaal niet nodig had, alleen om zijn banken niet voor het hoofd te stoten. Die vroegen hem overigens nooit naar zijn kredietwaardigheid.

Dat gebrek aan belangstelling heeft de banken uiteindelijk de das omgedaan. Ze gingen ervan uit dat het ministerie van Financiën hen wel zou redden als de nood aan de man kwam.

Dat gold ook voor de politici. Die werden niet gekozen om hun aansprekende leiderschap of hun briljante ideeën, maar om hun goede betrekkingen met de schatkist. Dankbare aannemers en andere bedrijven financierden hun verkiezingscampagnes.

Het potverteren verliep zonder problemen zolang de waarde van het onderpand voor de leningen steeg. Maar toen begin jaren negentig de beurskoersen inzakten en de prijzen van het onroerend goed instortten, werd de bodem onder dit systeem weggeslagen. De Japanse economie stagneerde.

Veel bankdirecteuren ontdekten tot hun schrik dat hun debiteuren niet meer konden terugbetalen. Maar in plaats van snel regelingen te treffen en de hopeloze gevallen failliet te verklaren, gingen ze door met leningen verstrekken.

Zelfs in de LDP groeide de irritatie over het gebrek aan daadkracht van de bankdirecteuren. 'Het zijn schildpadden, die met ingetrokken kop wachten tot de storm gaat liggen,' schamperde kabinetschef Kanezo Muraoka twee weken geleden.

Na het fiasco voor de liberalen bij de hogerhuisverkiezingen verwachten optimisten dat de regering eindelijk schoon schip zal maken. Politicoloog Saseki verwacht dat de opdoffer van de kiezers wel effect zal hebben. 'De regering zit echter klem tussen onverenigbare beleidsvoornemens: saneren en de oude aanhang vasthouden.'

Aannemer Ichida kan zich niet voorstellen dat de banken hem ooit in de steek laten. 'Nee, ze zullen heus mijn verzoeken blijven honoreren. Zo is het altijd gegaan.' Maar het valt niet uit te sluiten dat het einde van dit automatisme inzicht is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden