Column

Wie geneest de farmaceuten?

In het dagelijkse medi-leed op tv: de medische sprookjes van de farmaceutische industrie.

Een dermatoloog maakt een digitale huidscan bij het Nationaal Huidcentrum in Bussum. Beeld anp

Ooit moet het een eervol beroep zijn geweest, maar tegenwoordig heeft de pillendraaier een beroerde pers.

In de dagelijkse portie medi-leed die televisie in de huiskamer uitserveert, was het deze week drie dagen achtereen raak. In de 2Doc Schaken met de dood was maandag te zien hoe onderzoekers van het Antoni van Leeuwenhoek-ziekenhuis menen dichter bij het einde van kanker als dodelijke ziekte te komen door nieuwe combinaties van medicijnen. Maar ja: de farmaceutische industrie rekent gigantische en per land verschillende bedragen voor de medicijnen, tot honderdduizenden euro's per kuur. En wie gaat dat betalen?

Dinsdag was er wederom hoopvol nieuws: Britse onderzoekers hebben, met deelname van - alweer - het Antoni van Leeuwenhoek, een wondermiddel tegen huidkanker gevonden, dat ook nog eens lijkt te werken tegen longkanker, prostaat- en borstkanker.

Eureka.

Jacqueline Stouthard, internist-oncoloog van het Antoni van Leeuwenhoek, was in EenVandaag opgetogen over de eigen bevindingen: 'Ik denk echt dat dit het begin is, en dat maakt het zo opwindend voor dokters.' Maar ja, die verdomde farmaceuten weer: 'Er hangt wel een hoog prijskaartje aan', de prijzen die voor deze middelen gevraagd worden 'zijn eigenlijk exorbitant', tot zo'n anderhalve ton per behandeling.

De tol van de marktwerking in de gezondheidszorg.

Het verhaal van het wondermiddel zal toch niet een medisch sprookje blijken? Die vraag kon gemakkelijk rijzen bij de kijker naar Zembla Internationaal (VARA), de vlag die een zomerse, ingekochte lading buitenlandse reportages moet dekken. In een reportage van de Franse publieke omroep deed Bernard Dalbergue een boekje open over zijn twintig jaar bij de internationale farmaceut Merck, onder andere naam ook in Nederland actief.

De reportage was wat rommelig gesneden (soms was de context van citaten niet helemaal duidelijk), maar het beeld was niet rooskleurig. Dalbergue vertelde over het sprookje van Gardasil, een vaccin van zijn werkgever Merck, dat de hpv-epidemie (verantwoordelijk voor baarmoederhalskanker) zou bestrijden. Dalbergue gaf een lesje spinnen voor beginners: 'Die vorm van kanker komt elk jaar minder voor, dus er was geen epidemie.'

Er was wantrouwen tegen het middel en het enten, maar dat was gek: 'Tientallen parlementariërs uit de hele wereld riepen tegelijk op tot inenten met Gardasil'. Een georkestreerde lobby-actie van de farmaceutische industrie, zou luidde de suggestie in Zembla, zonder dat dat overigens heel erg hard werd gemaakt.

Ernstiger en feitelijker was de Amerikaanse affaire met de 'superaspirine' Vioxx, ook geproduceerd door Merck. Uit interne documenten was gebleken dat Merck had geprobeerd met veel geld artsen te beïn-vloeden om het te gebruiken. Later bleek een ernstig bijeffect: naar schatting van een epidemioloog hadden 88- tot 139 duizend Amerikanen een hartaanval gekregen door Vioxx. Na een slepende procedure schikte Merck voor miljarden dollars met slachtoffers en nabestaanden.

Ondanks financiële en imagoschade is het bedrijf de afgelopen tien jaar verdriedubbeld in beurswaarde, stelde Dalbergue droogjes. Nadat hij bij zijn werkgever intern aan de bel had getrokken, werd hij trouwens ontslagen.

Wie geneest de farmaceuten?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden