Wie durft er nog piloot te worden?

Slechts vier jongeren kwamen dinsdag af op de open dag van de Stella Aviation Academy; piloot worden, lijkt een zinloze missie.

TEUGE - In een vliegsimulator in het Gelderse Teuge zitten vijf mensen. Een vlieginstructeur van de Stella Aviation Academy en vier piloten in spe. Tientallen lichtjes verlichten de namaakcockpit; voor zich zien de piloten Schiphol, dat is geprojecteerd op een grote witte muur. 'We staan hier op Amsterdam, baan twee vier. Wil jij beginnen?' Een pas afgestudeerde jongen knikt zenuwachtig naar de instructeur. 'Hou je handen maar aan het stuur. Ja, goed zo. We gaan nu 200 kilometer per uur, trek hem maar naar achter.'


De open dag van de Stella Aviation Academy, samen met de KLM Flight Academy een van de grootste Nederlandse vliegscholen, loopt op zijn eind. De vier die in de simulator zitten, zijn de enige bezoekers. Dat zegt wat over het huidige imago van de Nederlandse pilotenmarkt. Volgens recente schattingen van de Vereniging van Nederlandse Verkeersvliegers (VNV) zijn op dit moment ongeveer 1.200 van de in totaal 5.000 Nederlandse piloten werkloos. Hun gemiddelde studieschuld is bovendien erg hoog: 150 duizend euro.


'Zie je de Noordzee? Neem jij het maar over.' Jongen nummer twee is aan de beurt. Hij heeft net zijn havo-diploma binnen. 'Klein beetje gas terug, we gaan terug naar de baan. Trekken. Probeer het asfalt te zoeken. Naar links. Links! Hooo! Maakt niets uit hoor. Het is puur voor de fun. Leuk he?'


'Leuk', dat is het kernwoord vandaag. Geniet ervan en maak je vooral geen zorgen. Dat blijkt ook uit de powerpointpresentatie waar de open dag mee begon. 'De luchtvaart trekt aan', aldus een sheet. 'Onze studenten vliegen overal ter wereld', staat er op een andere. En: 'wij bieden een baangarantie. Na 3 jaar geen baan, geld terug.'


Het zijn pogingen om de negatieve publiciteit die de pilotenmarkt sinds kort beheerst het hoofd te bieden. Publiciteit die bovendien niet klopt, stelt Evert-Jan Hilgeman, directeur van de Stella Aviation Academy. Voor hem ligt een uitgeprint onderzoek van Boeing. De opvallendste cijfers heeft hij geaccentueerd.


'Het verhaal dat er geen banen zijn, klopt wel, maar alleen in Nederland. Boeing en Airbus voorspellen op basis van bestellingen dat er straks juist een grote behoefte is aan piloten.' Hij wijst naar een onderstreepte zin. 'In 2032 zijn er wereldwijd 498 duizend nieuwe piloten nodig. Met andere woorden: als je piloot wil worden, moet je juist nu een opleiding volgen. De Aziatische markt is booming en er is een gigantische vergrijzing in de luchtvaart.'


De Stella Aviation Academy gaat er prat op dat zij vliegers opleidt voor de buitenlandse markt. Voor 10 duizend euro extra krijgen studenten een baangarantie.


Het is een werkwijze die veel kritiek oogst. 'Stella leidt piloten op voor een markt die veel slechter betaalt dan de onze. Het is met een Indonesisch salaris praktisch onmogelijk om de torenhogen schulden af te lossen', zegt Steven Verhagen, voorzitter van pilotenvakbond VNV. 'Stella vult haar eigen portemonnee', zegt hij. 'Die man moet zich niet met ons bemoeien', reageert Hilgeman.


Dat de situatie problematisch is, vindt ook Nienke Groenendijk-Feenstra, schrijfster van De vervolgen droom, een onlangs verschenen boek over misstanden in de luchtvaart. Zij zegt dat de toelatingseisen van Nederlandse vliegscholen de laatste jaren fors zijn verlaagd. 'Tijdens mijn onderzoek vertelde een medewerker van een vliegschool dat hem letterlijk was gevraagd desnoods meisjes vanachter de kassa's van Albert Heijn te ronselen. Er moesten hoe dan ook leerlingen komen.'


De banen die er zijn, gaan bovendien naar vliegers met ervaring. Ook in het buitenland. Want overal geldt: hoe meer uren in de lucht, hoe beter. Omdat Nederlandse vliegers kampen met een gebrek aan uren, kopen ze steeds vaker vlieguren. De VNV schat dat ruim vierhonderd afgestudeerde Nederlandse piloten de afgelopen drie jaar bedragen tussen de 30- en 50 duizend euro hebben betaald om vliegervaring op te doen op gewone commerciële vluchten; het zogenaamde pay-to-fly- programma.


Nederlandse piloten die geen baan kunnen vinden, zoeken bovendien steeds vaker werk bij maatschappijen die op de zwarte lijst staan. Zeker vijftig in Nederland opgeleide piloten werken bij maatschappijen die niet mogen landen in de Europese Unie. 'Je moet je als beginnend piloot echt afvragen of je voor dat soort maatschappijen wil vliegen', zegt Verhagen van VNV. 'Eigenlijk is het goed nieuws dat er maar vier mensen op de open dag waren.'


In Teuge is de open dag ten einde. De jongen die eerder op de dag het simulatorvliegtuig crashte op Schiphol twijfelt nog. 'Vliegen lijkt mij fantastisch, maar hoeveel zei je dat de gemiddelde schuld was? Anderhalve ton?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.