Vier vragenControle vaccinatie

Wie controleert of een zorgmedewerker recht heeft op een snelle vaccinatie? (Niemand)

In de ouderenzorg is grote onrust ontstaan over de ‘vaccinatievoordringers’. Zorgmedewerkers die wel een vaccinatieafspraak hebben staan, maar daar volgens de afspraken geen recht op hebben. Gevolg: wachtlijsten met verpleeghuismedewerkers die wél recht hebben op een eerste prik. 

Spuiten met het vaccin tegen het coronavirus liggen klaar in de grote test- en vaccinatielocatie op het TT Circuit waar zorgmedewerkers zich kunnen laten inenten.Beeld ANP

Wie zijn die ‘voordringers’?

Medewerkers uit de thuiszorg en ondersteunend personeel in de verpleeghuizen dat niet in contact komt met bewoners. Zij hebben volgens de vaccinatiestrategie van het kabinet voorlopig nog geen recht op een prik, maar hebben wel een afspraak bij de GGD weten te maken.

Om hoeveel mensen het gaat weet niemand. ‘Maar al sinds vorige week dinsdag krijgen we hierover signalen’, zegt Hans Buijing van branchevereniging Zorgthuisnl. ‘Vanuit de callcenters van de GGD, en van zorgverleners die collega’s van andere organisaties tegenkomen in de wijk die dan vragen: heb jij ook al een afspraak? De schattingen lopen uiteen van honderden, tot duizenden, tot nog hogere getallen.’

Hoe heeft dat kunnen gebeuren?

Dit vloeit allemaal voort uit het besluit van begin december om niet de verpleeghuisbewoners en andere kwetsbare ouderen zelf te vaccineren, maar de zorgverleners om hen heen, de zogeheten ringbescherming.

‘Toen gingen we nog uit van een miljoen beschikbare doses van het Pfizer-vaccin’, zegt Buijing. Genoeg om álle werknemers in de langdurige zorg met patiëntcontact snel te vaccineren. Toen Pfizer later de leveringsaantallen naar beneden bijstelde, moest ook binnen de langdurige zorg een onderverdeling worden gemaakt. Eerst de verpleeghuizen, daarna de gehandicaptenzorg, tot slot de thuiszorg. ‘Die instructie is vanaf half december altijd duidelijk geweest’, zegt Buijing.

Werkgevers in de zorg konden vanaf 4 januari hun werknemers een brief sturen, waarmee zij een afspraak konden maken bij de GGD. De zorginstellingen beslisten zelf wie zij van hun personeelsleden daarvoor uitnodigden. Van die ruimte hebben sommige zorginstellingen gebruik gemaakt.

‘Er zijn altijd grijze gebieden’, zegt Aline Poolen, zorgbestuurder in Twente. ‘Wat doe je bijvoorbeeld met de medische pedicure? Noodzakelijk, en die mensen komen ook dicht bij de bewoners, maar wij hebben die toch niet uitgenodigd. Daar zijn we heel kritisch in geweest.’

Maar Jos de Blok van Buurtzorg, de grootste thuiszorgorganisatie van het land, heeft zijn 15 duizend medewerkers in de wijkverpleging en huishoudelijke verzorging al wél een uitnodigingsbrief gestuurd. Hoe kan dat?

Een misverstand, aldus Jos de Blok, die ‘te goeder trouw’ zegt te hebben gehandeld. Van het ministerie van Volksgezondheid had hij begrepen dat hij zijn medewerkers al zo’n uitnodigingsbrief moest sturen, zegt hij. En dat de GGD hen vervolgens zou inplannen op het moment dat zij aan de beurt waren, op basis van de beschikbaarheid van vaccins. ‘Een van onze wijkverpleegkundigen heeft de proef op de som genomen en de medewerker van het callcenter netjes verteld dat zij wijkverpleegkundige is. Zij kon gewoon een afspraak maken voor een vaccinatie.’

De Blok schat dat ‘misschien honderden’ van zijn wijkverpleegkundigen zo een afspraak hebben gemaakt. De meesten hebben die inmiddels ook weer afgezegd, zegt hij.

Die verwarring komt mede door de Kamerbrief van 4 januari van minister De Jonge. Want hoewel toen allang met alle zorgpartijen was afgesproken dat de verpleeghuismedewerkers voorgingen, staat in die brief die uitsplitsing niet.

Ondanks die brief, zeggen zorgbestuurders tegen de Volkskrant, was het heus wel helder dat de eerste uitnodigingen alleen voor verpleeghuismedewerkers bestemd waren.

Maar er controleert toch wel iemand of een zorgmedewerker recht heeft op een vaccinatie?

Het korte antwoord: nee.

De GGD’s controleren alleen of iemand een uitnodigingsbrief heeft van zijn werkgever en of de naam op die brief overeenkomt met die op zijn identiteitsbewijs. Ook de Inspectie en het ministerie treden vooralsnog niet op tegen organisaties die zich niet aan de afgesproken strategie houden.

Het geeft een probleem voor de geloofwaardigheid van de vaccinatiestrategie, zegt Buijing. ‘Het is alsof je een wielerwedstrijd organiseert en zegt: we gaan linksom. Maar als er dan een paar rechtsom gaan, zeg je: ja, oké, dat is ook wel een mooi rondje.’ Als je afspraken niet bewaakt, ontstaat een gevoel van anarchie, meent Buijing. ‘Wie het hardste schreeuwt, krijgt zijn zin.’

Lees ook: zijn verpleeghuismedewerkers slachtoffer van voordringers in de vaccinatiestraten?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden