ANALYSE

Wie betaalt extra loon ambtenaren?

Is de ruim 5 procent loonsverhoging voor ambtenaren een gul gebaar, zoals Plasterk zegt? Of is het een sigaar uit eigen doos, zoals de FNV beweert?

Minister Plasterk van Binnenlandse Zaken. Beeld anp

Minister van Binnenlandse Zaken Plasterk en de FNV bestoken elkaar met verwijten over de aanstaande 5 procent loonsverhoging van de ambtenarensalarissen. Plasterk vindt zichzelf gul en redelijk, de vakcentrale zet hem weg als een bedrieger. Wie heeft er gelijk?

Vast staat dat Plasterk na maanden praten begin juli met drie kleine ambtenarenclubs een akkoord sloot voor 800 duizend ambtenaren. Het gaat om 5,05 procent loonsverhoging in twee jaar plus 0,5 procent omdat ambtenaren zelf minder pensioenpremie gaan betalen. Dat is per saldo fors meer dan in het bedrijfsleven, waar de lonen in dezelfde twee jaar volgens werkgeversvereniging Awvn zo'n 3 procent stijgen.

De grootste ambtenarenclub, de FNV, hield zich afzijdig omdat nog niet alle details duidelijk waren. Inmiddels ageert de FNV op steeds luider toon tegen het akkoord. Het spant er nu ook om. Op 3 september wordt duidelijk of de leden van de drie kleine clubs instemmen met het akkoord. Als dat gebeurt, houdt het akkoord stand en staat de FNV aan de zijlijn en gaat volop actievoeren. Als een van de drie kleine clubs afhaakt, is het akkoord van tafel. 'Dan komen er dus helemaal geen loonsverhogingen', liet Plasterk donderdag dreigend weten.

Het conflict spitst zich toe op de herkomst van het geld dat Plasterk gebruikt voor de loonsverhoging. 'Een sigaar uit eigen doos', roept de FNV. Een deel van de geplande loonsverhoging heeft Plasterk gevonden door een verlaging van de pensioenpremies. De vraag is alleen hoe groot dat deel is. Volgens Plasterk maakt de premieverlaging een loonsverhoging van 1,8 procent mogelijk. De rest van de verhoging wordt volgens hem bijgelapt door het kabinet, dat daar 1,3 miljard euro voor over heeft.

De FNV beweert dat vrijwel de hele loonsverhoging door de ambtenaren wordt opgebracht. Een deel van het geld zou het kabinet vrijspelen omdat het zelf (als werkgever) ook minder premie hoeft te betalen voor de ambtenaren. En dan krijgt het kabinet een deel van de loonsverhoging straks ook weer terug via de inkomstenbelasting van die 800 duizend mensen die meer gaan verdienen.

FNV-voorzitter Ton Heerts. Beeld anp

De rekensom valt niet te controleren. Plasterk geeft geen inzicht in zijn kas en voor buitenstaanders is het niet na te rekenen. 1 procent minder pensioenpremie levert immers niet vanzelfsprekend 1 procent loonsverhoging op. Al was het maar omdat niet over het hele loon pensioenpremie wordt geheven. Dit geeft zowel Plasterk als de FNV de mogelijkheid tot cijfergoochelarij.

De FNV heeft zeker deels gelijk: de pensioenopbouw wordt minder en de financiële positie van het pensioenfonds ABP wordt er niet beter op. Ook het verwijt van de 'sigaar uit eigen doos' is niet geheel onterecht, want pensioen is uitgesteld loon. De pensioenpremie hoort bij de loonkosten. Of de baas het nu aan het pensioenfonds geeft of in het loonzakje stopt, maakt voor de baas niet uit. Het is niet meer dan logisch dat, als er minder naar het pensioenfonds gaat, het loon omhoog gaat. Dat is feitelijk geen loonsverhoging. Vandaar dat Plasterk benadrukt dat er ook nog 1,3 miljard extra wordt uitgetrokken voor dit akkoord - een claim die de FNV tot nu toe niet heeft bestreden.

Zeker is wel dat Plasterk de mist grotendeels aan zichzelf te danken heeft. Hij koos ervoor de herziening van de pensioenen te combineren met de salarisonderhandelingen. Dat gaf hem op het oog meer financiële ruimte om gul uit de hoek te komen, maar wordt nu tegen hem gebruikt.

Voor de FNV staat er intussen meer op het spel. Want niet alleen het loonakkoord bevalt haar niet. In het najaar gaat ook de ambtenarenstatus op de helling en worden ambtenaren plots 'gewone werknemers'. Ze kunnen dan makkelijker worden ontslagen. En natuurlijk wil de FNV de ambtenarenonvrede graag combineren met ander ongerief. Op 12 september staat een demonstratie in Amsterdam op de rol over de bezuinigingen in de zorg.

Plasterk op zijn beurt brengt binnenkort één belangrijke troefkaart in. Als de kleinere bonden volgende week akkoord gaan, krijgen alle ambtenaren eind september alvast eenmalig 500 euro extra uitbetaald, plus een loonsverhoging van 1,25 procent. Gevolgd door nog eens 1,6 procent op 1 januari. Plasterk gokt erop dat dit de actiebereidheid bij de FNV-achterban behoorlijk zal doen slinken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden