Bellen metOnze correspondent

‘Wie besmet raakt in Venezuela moet hopen dat de autoriteiten er niet achter komen’

Latijns-Amerika heeft wereldwijd de meeste coronabesmettingen: meer dan zeven miljoen. Hoe staan de diverse landen ervoor? We bellen onze correspondent Joost de Vries. ‘Bolsonaro gedijt.’

In de Colombiaanse hoofdstad Bogotá genoten mensen afgelopen weekend van de onlangs heropende parken.Beeld AFP

Hoe staat het met de pandemie in jouw standplaats Mexico-Stad?

‘Het lijkt of de pandemie in Mexico afvlakt, voor het eerst sinds maart. Moeilijk te zeggen waarom. Het land is sinds juni van het slot af, het is weer druk op straat, er klinkt muziek in de cafés, het openbare leven is bijna als vanouds. Het laatste ‘blijf binnen’-affiche, dat je drie maanden geleden overal op straat zag, hangt nu bij mij thuis, als een souvenir uit een rare tijd. 

‘Je zou dus verwachten dat het aantal besmettingen en doden weer oploopt, maar dat blijft tot nu toe uit. Wellicht is het toch gelukt een soort cultuurverandering te bewerkstelligen. Mondkapjes zijn zijn niet overal verplicht, maar in de praktijk loopt iedereen ermee.

‘Het slechte nieuws is dat Mexico vorige week de zestigduizend doden passeerde, een aantal dat door de hoofdepidemioloog begin juni nog rampzalig werd genoemd. En er komen ongetwijfeld nog duizenden doden bij. Er wordt weinig getest. Eén op de twee test positief, terwijl dit volgens de Wereldgezondheidsorganisatie hooguit één op de twintig zou moeten zijn. De regering zegt: we testen alleen mensen met symptomen. Maar je hebt ook asymptomatische besmettingen en veel mensen zijn bang zich te laten testen.’

Een man verkoopt balonnen in Parque Mexico, in Mexico-Stad. De pandemie lijkt er af te vlakken.Beeld AP

Een ander Latijns-Amerikaans land, Colombia, versoepelt pas vandaag, na vijf maanden, zijn lockdown. Heeft dat stevige beleid geholpen?

‘De crisis in Colombia is niet voorbij, met ruim negentienduizend doden, gisteren kwamen er weer driehonderd bij. In de hoofdstad Bogotá, de stad met de de meeste besmettingen en de strengste lockdown in Colombia, gingen de afgelopen weken arbeiders en kleine zelfstandigen massaal de straat op. Ze wilden weer aan het werk. 

‘Ook de hoofdstad gaat deze week weer open omdat het aantal ic-patiënten flink is teruggelopen. In Bogotá zag je de eerste maanden al overal rode vlaggen aan de huizen, een schreeuw om hulp van de armen die het niet redden, en nu zijn we drie, vier maanden verder! 

‘Je ziet het ook in Peru, dat na een strenge lockdown razendsnel uitgroeide tot het land met wereldwijd de op een na de meeste doden per miljoen inwoners. Voornaamste factor: de enorme omvang van de informele economie, 70 procent van de mensen verdient op straat zijn geld.’

In Venezuela worden mensen in verplichte quarantainecentra opgesloten.

‘Wie besmet raakt in Venezuela kan beter zijn mond houden en hopen dat de autoriteiten er niet achter komen. Thuis ben je veiliger dan in de schamele quarantainecentra waar mensen wekenlang worden vastgehouden door het leger. Ook veel teruggekeerde vluchtelingen kwamen daar terecht. 

‘Van de vijf miljoen Venezolanen die de afgelopen jaren vanwege de economische en politieke misère het land ontvluchtten, zijn er zeker honderdduizend teruggekeerd. Ze verloren door de coronacrisis hun werk en hopen thuis bij familie te kunnen overleven. Tienduizenden zijn bij de grens tegengehouden en wie toch door mocht, werd in verplichte quarantaine gestopt.

‘Venezuela is qua coronacrisis een zwart gat. De officiële cijfers zijn extreem onbetrouwbaar, met zogenaamd slechts 381 coronadoden. De crisis biedt kansen voor het regime. President Nicolás Maduro heeft in de aanloop naar parlementsverkiezingen in december de oppositie ontmanteld. Juan Guaidó, de oppositieleider die vorig jaar tijdens de massale volksopstand nog bijna het leger aan zijn kant kreeg, kan geen vuist meer tegen Maduro maken. De coronacrisis helpt natuurlijk niet, maar het geloof in verandering is ook weggeëbd.’

En hoe gaat het in Brazilië, na de Verenigde Staten nog altijd het zwaarst getroffen land ter wereld, met ruim 3,8 miljoen besmettingen en 121 duizend doden?

‘De curve lijkt iets af te vlakken, maar dagelijks komen er nog steeds honderden doden bij. Dat is het resultaat van tegenstrijdig overheidsbeleid en een volk dat daar gemengd op reageert. President Jair Bolsonaro wilde helemaal geen lockdown, want de economie moest doordraaien. Veel deelstaatgouverneurs wilden wél maatregelen. 

‘Maar Brazilianen zijn een sociaal volk dat zich niet laat opsluiten. Ik zag in São Paulo hoe de pleinen vol zaten met jongeren die genoten van bier en muziek, hier en daar hing een mondkapje aan een oor. Bolsonaro gedijt. De dreiging van impeachment die even boven zijn hoofd hing, is weer geweken. In juni waren er nog protesten, maar die zijn door corona verstomd. De steun voor Bolsonaro groeit zelfs, vanwege de corona-uitkeringen voor de armen. Afgedwongen door het parlement, maar hij krijgt de credits.

Studenten spelen muziek op straat in São Paulo, Brazilië. De groep studenten wil vermaak bieden tijdens de pandemie.Beeld AP

De inheemse bevolking is extra kwetsbaar. Zeker 30 duizend van hen hebben het virus al opgelopen. Maandag belandde het Braziliaanse Kayapó-stamhoofd Raoni Metuktire besmet in het ziekenhuis.

‘Het Hooggerechtshof heeft de regering begin augustus gelast binnen zestig dagen met een plan te komen om de inheemse bevolking tegen het coronavirus te beschermen, maar zolang die deadline niet in zicht is, gebeurt er niks. De inheemse bevolking is dus op zichzelf aangewezen. Van Bolsonaro hebben ze weinig te verwachten, die vindt dat alle Indianen ‘geciviliseerd’ moeten worden, en dat het Amazonegebied economisch ontgonnen moet worden.

‘Het is tragisch dat zo’n vooraanstaand figuur als Metuktire – die internationaal bekend werd vanwege zijn verzet tegen de Belo Monte-stuwdam, zijn samenwerking met popster Sting en zijn traditionele lipschijf – nu door het coronavirus wordt geveld. Hij is bijna 90, dus dat voorspelt weinig goeds. Ook niet voor de andere Kayapó. Diep in het oerwoud heb je geen handgel, mondkapjes of ziekenhuizen. Probeer dan maar eens iets tegen het virus te ondernemen. Vandaar dat activisten zeggen: zorg dat veeboeren, houthakkers en andere indringers wegblijven uit de Amazone. Dat is nu belangrijker dan ooit, want ze nemen het virus mee.’

De 90-jarige Raoni Metuktire van de Kayapó-stam ligt in het ziekenhuis met covid-19.Beeld AFP

Lees verder:

Braziliaanse pro-lifebeweging boekt succes met aanscherping abortuswet
Een verkracht meisje van 10 is de aanzet geweest voor een aangescherpte abortuswet in Brazilië. De operatiekamer wordt nu verhoorkamer, constateert onze correspondent Joost de Vries.

De verwoesting van het regenwoud begon met de aanleg van deze weg
De ontbossing, de branden, de sojavelden: al het menselijke ingrijpen in de Amazone begon met de aanleg van een weg, zegt Pitou van Dijck. De Latijns-Amerika-onderzoeker reed dwars door het regenwoud om de veranderingen vast te leggen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden