WHO-werknemers misbruikten tientallen vrouwen in Congo

Meer dan 80 hulpverleners hebben vrouwen seksueel misbruikt tijdens een missie van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) in de Democratische Republiek Congo. Dat heeft een onafhankelijke onderzoekscommissie dinsdag bekend gemaakt.

WHO-baas Tedros Adhanom Ghebreyesus eerder deze week op een bijeenkomst. Beeld Reuters
WHO-baas Tedros Adhanom Ghebreyesus eerder deze week op een bijeenkomst.Beeld Reuters

Het is een van de grootste misbruikschandalen die ooit binnen een VN-organisatie is ontdekt. WHO-baas Tedros Adhanom Ghebreyesus ging diep door het stof en beloofde ‘zware gevolgen’ voor de daders.

De hulpverleners werkten tussen 2018 en 2020 in Congo om een uitbraak van het ebolavirus in te dammen. Ze zouden vrouwen en meisjes hulp of werk hebben aangeboden in ruil voor seks. In negen gevallen worden de daders beschuldigd van verkrachting. ‘Veel daders weigerden een condoom te gebruiken en sommigen dwongen hun slachtoffers later om abortus te plegen’, zei onderzoeker Malick Coulibaly dinsdag tijdens een persconferentie.

De meeste verdachten zijn lokale werknemers die tijdelijk voor de WHO werkten, maar het gaat ook om internationale hulpverleners. Uit het onderzoek blijkt dat 21 van de verdachten tijdens de ebola-missie in vaste dienst waren bij de WHO. ‘Het eerste wat ik tegen de slachtoffers wil zeggen, is dat het me spijt’, reageerde Tedros Adhanom Ghebreyesus. ‘Het spijt me wat u is opgedrongen door mensen die in dienst waren van de WHO om u te dienen en u te beschermen.’

De WHO moet volgens de onderzoekscommissie compensatie uitkeren aan de slachtoffers en DNA-testen aanbieden om het vaderschap vast te stellen. De onderzoekers wijzen ook op ‘structurele gebreken’ en ‘individuele nalatigheid’ bij de WHO in de omgang met seksueel geweld en misbruik. Volgens het rapport is er een gebrek aan training over seksueel misbruik, weigerden verschillende managers om mondelinge beschuldigingen van seksueel misbruik te behandelen en kregen vermeende slachtoffers niet de ‘noodzakelijke hulp voor dergelijke vernederende ervaringen’.

Grootschalige hervormingen

Ghebreyesus sprak van een ‘zwarte dag’ en kondigde grootschalige hervormingen aan binnen de WHO. ‘Naar mijn mening is het falen van het WHO-personeel om adequaat te reageren op meldingen van seksuele uitbuiting en misbruik net zo ernstig als de gebeurtenissen zelf’, zei hij. De WHO-baas wilde niet ingaan op de vraag of hij overweegt om op te stappen.

Vier werknemers zijn naar aanleiding van het rapport ontslagen. Alle verdachten van wie de identiteit bekend is, mogen nooit meer voor de gezondheidsorganisatie werken. Daarnaast gaat de WHO de informatie delen met de autoriteiten van de Democratische Republiek Congo en andere betrokken landen om de vermoedelijke daders strafrechtelijk te vervolgen.

De WHO gaf vorig jaar oktober opdracht tot het onderzoek. De aanleiding was een onderzoek van Reuters en The New Humanitarian waarin meer dan vijftig vrouwen medewerkers van de WHO en verschillende hulporganisaties beschuldigden van seksueel misbruik tijdens de ebola-missie.

Terugkerend probleem

Seksueel misbruik door internationale hulpverleners is een terugkerend probleem in landen in humanitaire crises. In zulke situaties zijn vrouwen en meisjes vaak extra kwetsbaar. Internationale hulporganisaties en VN-missies raken regelmatig in opspraak vanwege misbruikschandalen. In 2018 startte Oxfam International een intern onderzoek naar aanleiding van berichten over seksfeesten na de aardbeving in 2010 op Haïti waarbij minderjarige prostituees aanwezig waren.

Het is ook niet de eerste keer dat WHO-medewerkers in verband worden gebracht met seksuele uitbuiting. Sinds 2017 heeft de gezondheidsorganisatie tien onderzoeken verricht naar seksueel misbruik in verschillende landen door haar eigen medewerkers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden