WHO: Mobieltje veroorzaakt mogelijk kanker

Straling van mobiele telefoons is 'mogelijk kankerverwekkend voor mensen'. Dat standpunt heeft de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) gisteren formeel ingenomen. Het besluit zal veel stof doen opwaaien: de meeste wetenschappers zijn het erover eens dat een kankerverwekkend effect van mobiele telefoons nog helemaal niet is aangetoond.

Beeld epa

Het besluit van de WHO volgt na een bijeenkomst van een werkgroep van het internationale agentschap voor kankeronderzoek IARC in Lyon. Na ruim een week studeren op het beschikbare onderzoek kwam de werkgroep tot de conclusie dat bij zeer grote blootstelling aan gsm-straling een verband met glioom (hersenkanker) 'niet kan worden uitgesloten'.

De WHO deelt mobiele telefoons daarom in de categorie in van 'mogelijk kankerverwekkende' factoren, een categorie waarin ook chloroform en uitlaatgassen vallen.

Klein risico
Vast staat dat het gaat om een zeer klein risico - als er al een risico is, stelt de werkgroep vast. Zo is een verband tussen veelvuldig telefoongebruik en glioom volgens de experts weliswaar 'geloofwaardig', maar noteert de werkgroep ook dat 'toeval, vooroordelen of verwarring van oorzaak en gevolg niet met redelijk vertrouwen kunnen worden uitgesloten'. Bovendien wijzen de experts erop dat het beschikbare onderzoek eigenlijk 'van onvoldoende kwaliteit, consistentie en statistische kracht' is om de aan- of afwezigheid van een verband tusen telefoons en hersentumoren aan te tonen.

Het diepere probleem is dat hersentumoren zich uiterst langzaam ontwikkelen. Zelfs als er een verband is, zou het vele jaren duren voordat dat aan het licht komt. Het Europese milieuagentschap EEA drong daarom al eerder aan op meer onderzoek.

Het nieuwe standpunt van de Wereldgezondheidsorganisatie staat haaks op eerdere adviezen. Zo noteerde de WHO vorig jaar nog onomwonden dat er 'geen negatieve gezondheidseffecten' van gsm-straling waren aangetoond en rapporteerde ook de Gezondheidsraad dat een verband niet is bewezen.

Hersentumoren
Een groot, tien jaar durend onderzoek in dertien landen kwam vorig jaar eveneens tot de conclusie dat er geen verband is tussen hersentumoren en gsm-straling. De onderzoekers vonden wel een toename van het aantal glioompatiënten bij de zwaarste telefoongebruikers, maar schreven dat toe aan het toeval. Zo zouden mensen met een hersentumor geneigd zijn achteraf hun telefoon de schuld te geven en daarom hun telefoongebruik overdrijven.

Die conclusie leidde destijds al tot verdeeldheid. Zo verkondigde de voorzitter van het onderzoek, WHO-epidemiologe Elisabeth Cardis, in de media een afwijkend standpunt: omdat het onderzoek geen duidelijke uitkomsten gaf, waren 'voorzorgsmaatregelen belangrijk', vond ze.

De radiostraling van mobiele telefoons is 'niet-ioniserende' straling, wat wil zeggen dat de straling niet genoeg energie heeft om chemische verbindingen te verbreken of elektronen weg te slaan van hun atomen ('ioniseren'). Alleen al om die reden vragen veel onderzoekers zich af hoe gsm-straling kanker zou kunnen veroorzaken.

Handsfree
De intensiteit van gsm-straling neemt overigens sterk af met de afstand, benadrukt de WHO: wie handsfree belt of sms't, is sowieso vrij van risico. Veel fabrikanten van mobiele telefoons, waaronder Blackberry en iPhone-fabrikant Apple, waarschuwen gebruikers nu al om de telefoon voor alle zekerheid enkele centimeters van het hoofd te houden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden