Nieuws

WHO-missie schrapt tussenrapport over ‘feitenonderzoek’ in Wuhan – mede om vleermuisruzie China-VS

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) ziet af van een aangekondigd tussenrapport van de zoektocht in Wuhan naar de oorsprong van het coronavirus. Vanwege het politieke gekibbel rond de WHO-missie wil men het volledige rapport in één keer uitbrengen, in plaats van in delen.

Marion Koopmans, deelnemer aan de WHO-missie, tijdens de persconferentie in Wuhan, 9 februari. Beeld AP
Marion Koopmans, deelnemer aan de WHO-missie, tijdens de persconferentie in Wuhan, 9 februari.Beeld AP

De WHO-missie was vorige maand in de Chinese stad voor een ‘feitenonderzoek’ naar de herkomst van de pandemie. Maar toen de wetenschappers terugkeerden, bleek de voor China ongunstige hypothese van tafel dat het virus is ontsnapt uit een laboratorium aldaar. Bovendien werd een door China gepropageerd idee dat het virus misschien is geïmporteerd uit een ander land juist tot ‘sleutelhypothese’ bestempeld.

Dat is niet in de haak, was het breed gevoelde sentiment. Donderdag riep een groep van 26 Amerikaanse, Australische en Europese wetenschappers zelfs op tot een heel nieuw internationaal onderzoek: de Chinezen zouden onvoldoende openheid van zaken hebben gegeven. Beijing lobbyt intussen voor precies het tegenovergestelde, meldt de Amerikaanse zakenkrant The Wall Street Journal. China wil soortgelijke WHO-missies naar westerse landen zoals Italië en de VS, waar het virus volgens Beijing ook best vandaan kan komen.

Alle reden om af te zien van een tussentijdse, korte samenvatting van het WHO-rapport, zegt hoogleraar virologie en missielid Marion Koopmans desgevraagd. ‘Het enige wat we hebben besloten is om de samenvatting niet meer los te knippen, maar haar tegelijkertijd met het rapport zelf uit te brengen. We willen meteen de volledige onderbouwing erbij geven. Dat scheelt een heleboel vragen en gedoe.’

Deining

Na afloop van de missie zei WHO-baas Tedros Adhanom Ghebreyesus nog dat een tussenrapport aanstaande was. Maar achter de schermen veranderde men daarover al snel van mening, zegt Koopmans. ‘We hadden niet bedacht dat er zoveel deining zou ontstaan. Al direct kregen we van alle kanten te horen wat er allemaal mis was met ons rapport, terwijl het nog niet eens was geschreven. We kunnen dan wel eerst een tussentijdse samenvatting uitbrengen, maar dan krijg je weer die hele golf vragen en commentaren. Vandaar de beslissing om het tegelijk uit te doen.’

Wie door de politieke reuring heen kijkt, ziet de contouren van de wetenschap waarop de missie zich baseert. Zo zijn er diverse studies die laten zien dat virussen zich wel degelijk via ingevroren dieren kunnen verplaatsen. Bovendien achtten westerse wetenschappers het altijd al onwaarschijnlijk dat het virus uit een lab komt: het vertoont niet de sporen van kunstmatig gesleutel die je bij een laboratoriumvirus wel zou verwachten.

Maar de 26 briefschrijvers vinden dat de WHO-missie zich heeft laten afschepen. ‘We kunnen ons geen onderzoek naar de oorsprong van de pandemie veroorloven dat minder is dan volstrekt grondig en geloofwaardig’, aldus de wetenschappers in hun open brief. Zo had men toegang moeten krijgen tot alle laboratoriumgegevens van het Wuhan Institute of Virology, waar veel vleermuisvirussen worden onderzocht. Koopmans heeft echter altijd benadrukt dat het doel van de missie nooit een laboratoriumcontrole was – een ‘audit’, in jargon.

Niet van tafel

Andere missieleden hebben intussen hun bevindingen wat genuanceerd. Zo liet missieleider Peter Ben Embarek zich vorige week in een seminar ontvallen dat de theorie van een laboratoriumongeluk ‘beslist niet van tafel’ is. Ook Ghebreyesus benadrukte vorige maand dat de WHO alle opties nog openhoudt.

In de VS begint de vleermuisruzie inmiddels over te slaan naar de politiek. ‘We zijn enorm bezorgd over de manier waarop de vroege bevindingen van het covid-19-onderzoek werden gecommuniceerd’, zei woordvoerder Ned Price van het State Department over de persconferentie waarop onder meer Ben Embarek en Koopmans hun bevindingen toelichtten. ‘Het is cruciaal dat dit rapport onafhankelijk is, met wetenschappelijke bevindingen die vrij zijn van interventies of veranderingen door de Chinese overheid.’

Het rapport zelf wordt ergens de komende weken verwacht, zegt Koopmans. ‘Het is geschreven, en wordt vertaald en nagekeken. That’s it.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden