Whitewater was klopjacht op Clinton

Wat Democraten altijd al beweerden blijkt waar. Het Whitewater-schandaal blijkt geen schandaal. Clinton treft volgens het eindrapport over de affaire geen blaam....

Weet iemand nog wat het Whitewater-schandaal was? Geeft niet, na negen jaar wroeten naar een schimmige onroerend-goedtrans actie in Arkansas heeft de speciaal aanklager geconcludeerd dat er geen schandaal was. Althans geen schandaal waarin ex-president Clinton iets te verwijten viel.

Het eindrapport van de speciale aanklager Robert Ray - een lijvig product van vijf delen en liefst 2200 pagina's - is een echo uit een verleden dat sinds de aanslagen van 11 september wel erg ver weg lijkt: het tijdperk van Clinton, Lewinsky en het impeachment-proces tegen de president.

De eindconclusie van Ray - dat er geen bewijzen zijn dat de Clintons zich schuldig hebben gemaakt aan frauduleuze praktijken - bevestigt nog eens wat de Democraten van het begin af hebben betoogd: het Whitewater-onderzoek was vooral een politieke klopjacht. Eerst ging het om een onroerend-goed transactie, vervolgens om orale sex en meineed, maar het doel was steeds Clinton ten val te brengen.

Het onderzoek begon met berichten in de media dat Clinton, toen hij nog gouverneur van Arkansas was, samen met de directeur van een noodlijdende bank, geld had gestoken in een schimmig onroerend-goedproject. De suggestie was dat Clinton de directeur van de bank, James McDougal, politieke gunsten zou hebben bewezen in ruil voor deelname aan het project.

Achteraf concludeerde Ray dat de Clintons zelfs verlies hebben geleden op het Whitewater-project en dat zij niet op de hoogte waren van McDougals twijfelachtige transacties. Volgens Ray, de opvolger van Clinton-jager Kenneth Starr, zijn de 70 miljoen dollar die het onderzoek tegen Clinton hebben gekost, toch niet helemaal voor niets geweest. Hij beweerde onlangs dat hij wel voldoende bewijzen had om Clinton aan te klagen voor zijn rol in de Lewinsky-affaire, maar dat hij daarvan had afgezien omdat de president vlak voor zijn aftreden schuld had bekend. Kortom, uiteindelijk was de bijzaak belangrijker geworden dan het schandaal waar het eigenlijk om ging.

Drie jaar na de mislukte poging van de Republikeinen om Clinton af te zetten, valt de haat die ze tegen de Democratische president koesterden nauwelijks meer voor te stellen.

Het impeachment-proces was het hoogtepunt van een klopjacht die al meteen na het aantreden van Clinton begon. Voor sommige Republikeinen was het een manier om een paar oude rekeningen te vereffenen en revanche te nemen voor de bittere gevechten om de benoeming van de conservatieve rechters Robert Bork en Clarence Thomas in het Hooggerechtshof. De Democraten, die destijds het Congres nog beheersten, blokkeerden de benoeming van Bork. Volgens Clinton zelf kwam het er op neer dat de conservatieve Republikeinen hem domweg weigerden te accepteren als president. Na de omstreden uitkomst van de presidentsverkiezingen van 2000 zag het er even naar uit dat president Bush op dezelfde behandeling zou kunnen rekenen als zijn voorganger, maar door de aanslagen van 11 september is hij aan dat lot ontsnapt.

Daarbij komt dat de drijvende kracht achter de jacht op president Clinton, Newt Gingrich, van het toneel is verdwenen. De oerconservatieve Republikeinse speaker van het Huis van Afgevaardigden kwam ten val toen de kiezers Republikeinen bij de Congresverkiezingen van 1998 met zetelverlies straften voor het opblazen van de Lewinsky-affaire.

Bush mag zich er graag op beroemen dat hij altijd buiten de politieke kloppartijen in Washington is gebleven. Bij zijn aantreden verzekerde hij dat hij de toon van het politieke debat zou veranderen: geen ideologische sluipmoorden meer. De kans op een herhaling van de Whitewater- en Lewinsky-klucht is afgenomen doordat het Congres de regeling voor de speciale aanklager een zachte dood heeft laten sterven. Maar ondanks Bush' aanspraken op politieke beleefdheid, ondanks de aanslagen en ondanks de oorlog tegen het terrorisme hebben de politici in Washington het oude handwerk zachtjes aan weer opgevat. De Republikeinen torpedeerden deze week twee onderzoeken naar de Enron-affaire als wraak voor het afwijzen van een conservatieve rechter door de Democraten in de Senaat. Whitewater lijkt eindeloos lang geleden, maar onder de grond smeult het vuur nog door.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.