NieuwsWhatsapp

WhatsAppfraude neemt sterk toe sinds maart: hoe de lockdown criminelen kansen biedt

Oplichters hebben tijdens de lockdown WhatsApp omarmd. Bij de Nederlandse Fraudehelpdesk kwamen in de eerste vier maanden van dit jaar meer dan 3.500 meldingen van WhatsAppfraude binnen. Dat zijn er meer dan in het hele vorige jaar.

Een man heeft tijdens de lockdown online contact met zijn grootouders.Beeld Getty

In maart kwamen er bijna 11 duizend meldingen binnen, in april 15 duizend. Dat is meer dan het dubbele van het maandelijkse gemiddelde van 6.000 meldingen. Het merendeel betreft WhatsAppfraude. Daarbij doen oplichters zich voor als een bekende van het slachtoffer, en wel een die dringend geld nodig heeft. De afgelopen vier maanden zijn meer dan 3.500 gevallen gemeld, tegen 2.663 in 2019. In totaal is met dit type fraude dit jaar al meer dan 1,2 miljoen euro ontvreemd. Dit laat de Fraudehelpdesk desgevraagd weten.

Profielfoto

Via de berichten-app WhatsApp doen oplichters zich, vanaf een ander nummer, voor als een bekende van het slachtoffer. Dat is geloofwaardig doordat ze vaak de profielfoto van de bekende overnemen. ‘Hé Pa, dit is Danny’, sturen ze bijvoorbeeld. De naam, in dit geval van een zoon, vinden ze via Facebook. De oplichter legt uit dat ‘Danny’ in een moeilijke situatie zit – hij heeft rekeningen niet betaald, of is zijn pinpas vergeten terwijl hij op het punt staat een grote aankoop te doen. Of zijn vader het even wil voorschieten. ‘Danny’ betaalt het meteen terug als hij weer thuis is.

‘Fraudeurs kunnen iemand makkelijk oplichten via WhatsApp’, zegt woordvoerder van de Fraudehelpdesk Tanya Wijngaarde. ‘Je hoeft er geen technische kennis voor te hebben.’ Wel ziet ze dat steeds minder oplichters de moeite nemen de naam te achterhalen van degene als wie ze zich voordoen. ‘In het verleden wist de oplichter meestal echt de naam van de zoon van het slachtoffer. Nu krijgen we vaker meldingen over oplichters die bijvoorbeeld ‘Hé Pa’ sturen naar iemand zonder kinderen.

Behalve een toename van WhatsAppfraude is er ook een stijging te zien van andere varianten van digitale fraude, zoals het versturen van neprekeningen via e-mail of sms, phishingbrieven namens de Belastingdienst en afpersmails over iets als een zogenaamd bezoek aan een pornowebsite.

Online shoppen

Dat de situatie is veranderd door de coronamaatregelen zou een verklaring kunnen zijn, zegt Wijngaarde. ‘Sommige mensen hebben bijvoorbeeld hun kinderen lang niet gezien, omdat ze niet met het openbaar vervoer mogen reizen. Ze zijn dan minder goed op de hoogte van wat er speelt in hun leven. Zo trappen ze eerder in zo’n fraudeverhaal.’ Normaal zouden ze elkaar bij een probleem opzoeken, nu horen ze soms alleen van elkaar via WhatsApp. Een betaalverzoek via zo’n kanaal valt dan minder op.

Mensen die normaal gesproken nooit online shoppen, doen dat nu noodgedwongen wel. Hun onervarenheid maakt ze kwetsbaarder voor oplichting. Ook zijn er mensen die anderen graag willen helpen in deze tijd. Dat geeft oplichters een grotere kans van slagen als ze nep-inzamelingsacties organiseren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden