Wezensvreemd debat

De kop boven het persbericht dat Consument & Biotechnologie in Den Haag deze week uitbracht, zegt eigenlijk alles: 'Meningen verdeeld over xenotransplantatie'....

Rik Nijland

Het gebruik van dierencellen of dierorganen bij de mens staat al vele jaren ter discussie, zij het dat de belangstelling de laatste tijd wat is weggeëbd door de opkomst van de stamcel. Het gevaar dat diervirussen, van varkens bijvoorbeeld, meeliften naar de mens, maakt de wetenschappelijke wereld erg huiverig voor xenotransplantatie. Maar ook andere vragen spelen in de discussie een rol: lijden de dieren niet te zwaar onder onze noden? Gaat de vermenging van mens en dier te ver?

Het Nederlandse debat hierover, zo blijkt uit de inleiding van het rapport, beoogde een tweesnijdend zwaard te zijn. Enerzijds hoopte de overheid inzicht te krijgen in de wijze waarop de burgers zich een mening vormen over de dilemma's rond xenotranspantatie, welke argumenten daarbij een rol spelen, en welke vragen en twijfels er leven. Anderzijds diende het debat om de bevolking te informeren over deze potentiële medische technologie.

Volgens woordvoerder Arie van Genderen van Consument & Biotechnologie was voor die laatste doelstelling een beduidend ruimer budget nodig dan de acht ton die nu beschikbaar was. Weliswaar werd de website bijna dertigduizend keer aangeklikt, keken honderd scholen naar een toneelstuk over xenotransplantatie en discussieerden twintig groepen plattelandsvrouwen, Rotary-afdelingen en dergelijke over het onderwerp, maar daarmee is natuurlijk niet de hele bevolking bereikt.

Zo lukte het niet allochtonen voor het debat te interesseren. 'We hebben daar veel moeite voor gedaan, maar we kregen steeds nul op het rekest. Een Marokkaanse organisatie zei bijvoorbeeld: 'Wij discussiëren daar niet over, we wachten op wat de imam ervan vindt.'

Over de tweede doelstelling heeft Van Genderen wél een goed gevoel. Er is een uitvoerige waaier aan meningen genoteerd. Gedurende het hele proces, bij diverse activiteiten, en onder verschillende bevolkingsgroepen was er bovendien een behoorlijke consistentie in de meningen en de bijbehorende argumentatie, aldus Van Genderen.

'De helft van de Nederlandse bevolking', zo concludeert het rapport, 'vindt xenotransplantatie niet of minder wenselijk. De andere helft vindt xenotransplantatie, al dan niet onder voorwaarden, wel aanvaardbaar'.

Een patstelling dus, zou je zeggen, hoewel de cijfermatige onderbouwing mager is. Maar volgens C & B zijn voldoende mensen bereikt om conclusies te kunnen trekken over de mening van de Nederlandse burger.

De stichting Proefdiervrij, verklaard tegenstander van xenotransplantatie, beroept zich naar aanleiding van hetzelfde rapport op een andere conclusie. Die is ontleend aan een enquête die het Rathenau-instituut ten behoeve van het debat organiseerde: 65 procent van de mensen vindt dat de overheid onderzoek naar xenotransplantatie niet moet stimuleren, of zelfs moet stopzetten; 23 procent is juist voorstander van actieve ondersteuning. Een stelling die ook het ANP als leidraad hanteerde in de berichtgeving.

Volgens Van Genderen betekent dat niet per se dat die 65 procent tégen xenotransplantatie is. Niettemin dringt Proefdiervrij er bij minister Borst op aan dat ze proefdieronderzoek ten behoeve van xenotransplantatie verbiedt. Daarmee zou ze de maatschappelijke discussie serieus nemen, aldus de pressiegroep.

De minister heeft echter al bij de aanloop naar het debat aangekondigd dat ze de uitkomsten van het debat niet als bindend beschouwt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden