Wettelijk verbod seksekliniek zal veel tijd kosten

Minister Borst van Volksgezondheid wil de Utrechtse privékliniek in oprichting, waar vrouwen via kunstmatige inseminatie met 'voorgesorteerd sperma' zwanger kunnen worden van een kind met het geslacht van hun voorkeur, wettelijk verbieden....

Van onze Haagse redactie

DEN HAAG

De bestaande wetgeving is in elk geval ontoereikend. De Wet Ziekenhuisvoorzieningen (WZV) heeft vrijwel uitsluitend betrekking op ziekenhuizen, niet op privé-klinieken als de Stichting Gender Preselection in Utrecht. Privé-klinieken zijn immers geen ziekenhuizen in de strikte zin, omdat een patiënt er ten hoogste 24 uur verblijft.

Zou de genderkliniek echter bijvoorbeeld IVF (reageerbuisbevruchting) toepassen, dan zou zij handelen in strijd met artikel 18 van de WZV. Dat artikel bepaalt welke instellingen bijzondere behandelingen, zoals hartoperaties en reageerbuisbevruchting (IVF) mogen uitvoeren. Maar KI - en dat is wat de Utrechtse kliniek wil bieden - is geen 'artikel 18-voorziening'. Het zou heel wat juridisch kunst- en vliegwerk vereisen om de sperma-scheiding die in Utrecht wordt gebruikt om te bereiken dat de vrouw zwanger wordt van een jongetje of juist van een meisje, onder de werking van artikel 18 te brengen, menen juristen. En dan nog is het de vraag of de rechter oprekking van de wet zou goedkeuren.

De behandeling in Utrecht wordt niet door de verzekering vergoed, dus een verbod op grond van de ziekenfondswet en de AWBZ is ook niet mogelijk.

Wat kan minister Borst dan wél doen? De snelste methode is deze. Op het departement van VWS wordt al geruime tijd gewerkt aan een Wet op de bijzondere verrichtingen. Daarin wordt, op grond van een verzoek van de Tweede Kamer, omschreven welke medische behandelingen niet toelaatbaar zijn vanwege zwaarwegende, ethische overwegingen. Volgens juristen van het ministerie is het denkbaar om de methode die de Utrechtse privé-kliniek wil toepassen - juridisch te omschrijven als: sperma-scheiding om niet-medische redenen - onder de werking van die wet te brengen.

Het wetsvoorstel is in concept vrijwel gereed. Als het met voorrang zou worden voltooid, zou het op zijn vroegst aan het eind van de zomer aan het kabinet kunnen worden aangeboden, maar het vergt minstens anderhalf jaar voor de wet in werking zou kunnen treden. Gaan de ministers akkoord, dan moet de Raad van State erover adviseren. Vervolgens komt de Tweede Kamer aan bod, en daarna de Eerste Kamer. Al die organen zullen terdege de tijd nemen voor beoordeling van een zo gevoelige materie.

Dat is de snelle methode. Spermascheiding op niet-medische gronden zou wellicht ook verboden kunnen worden op grond van de Fertiliteitswet.

Die wet, waarin voorwaarden moeten worden gesteld aan allerlei behandelingen die met vruchtbaarheid te maken hebben, is door minister Borst toegezegd. Maar de voorbereidingen zijn nog slechts in een zeer pril stadium.

Het is dan ook niet uitgesloten, denken de ambtenaren, dat de Genderkliniek al lang in bedrijf is, voor zij alsnog op grond van een wet kan worden verboden. Dan moet ze wel eerst voldoen aan een aantal, thans nog niet vervulde voorwaarden. De inspectie ziet daarop toe, net als bij de andere veertig privéklinieken trouwens. Er moet contact zijn met een regulier ziekenhuis als 'achterwacht'. De apparatuur moet steriel zijn. Het personeel moet bevoegd zijn tot het verrichten van de handelingen die in de kliniek worden geboden.

Dat wil ondermeer zeggen, dat KI uitsluitend mag worden verricht door een bevoegd arts. Dat kán ook een basisarts zijn, een gediplomeerd arts die zich (nog) niet heeft gespecialiseerd en evenmin de huisartsenopleiding heeft voltooid. Maar als die basisarts niet tevens bekwaam zou zijn, komt hij al snel in aanraking met de medische tuchtrechter. Deze bepaling is echter pas officieel van kracht in 1997, want dan pas worden de desbetreffende wetsartikelen van de wet BIG (Beroepsuitoefening Individuele Geneeskunst) van kracht. Maar de BIG werpt nu al haar schaduwen vooruit.

Jet Bruinsma

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.