Wetswijziging: gedwongen geestelijke zorg aanvragen voor familieleden wordt makkelijker

Gedwongen geestelijke bijstand moet maatwerk worden. Families kunnen makkelijker gedwongen zorg aanvragen voor familieleden in geestelijke nood. Dat geldt zowel voor familieleden die verward gedrag vertonen als voor mensen die dementeren. Dat leidt dan niet zoals nu tot opname in een inrichting, maar tot zorg op maat die thuis verleend kan worden. Dat is naar verwachting beter voor de behandeling, maar ook goedkoper dan een plek in een instelling.

Beeld anp

Gedetineerden kunnen in de gevangenis geestelijke zorg krijgen in de verwachting dat zij na het uitzitten van hun straf minder snel in herhaling van hun gedrag vervallen. In principe is de rechtspositie van de betrokkene nu ook beter geregeld dan in de huidige wet.

Vervanging wet

Dat is de kern van drie wetsvoorstellen die de Eerste Kamer dinsdag heeft aangenomen. De wet Forensische Zorg, de wet Zorg en dwang, en wet Verplichte Geestelijke Gezondheidszorg vervangen op 1 januari 2019 de huidige Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen. De Bopz dateert uit 1994 en voorzag bij gedwongen geestelijke zorg alleen in gedwongen opname in een instelling.

De drie wetten regelen nu gedwongen geestelijke zorg apart voor enerzijds mensen met verward gedrag, en anderzijds voor mensen met een verstandelijke beperking, mensen met geriatrische klachten zoals dementie, en ten slotte voor criminelen. Staatssecretaris Paul Blokhuis (CU) die verantwoordelijk is voor de wet Verplichte Geestelijke Gezondheidszorg: 'Het is belangrijk dat, als het echt niet anders kan, zorg opgelegd kan worden aan wie dat nodig heeft en dit zo goed mogelijk aan de behoefte van de patiënt aangepast kan worden.' Het is de bedoeling kort in te grijpen. Het gaat bijvoorbeeld om het toedienen van medicijnen.

Lang proces

Introductie van de nieuwe gedwongen zorg is het sluitstuik van bijna tien jaar discussie over de wetsvoorstellen, die in 2009 en 2010 zijn ingediend. De discussie is daarmee nog niet beslecht. Minister Hugo de Jonge (CDA) van Volksgezondheid heeft al aangekondigd dat hij met een wetswijziging komt. Bovendien moet er nog veel worden uitgewerkt met besluiten van De Jonge, staatssecretaris Paul Blokhuis van VWS en minister Sander Dekker (VVD) voor Rechtsbescherming. Ieder van hen is verantwoordelijk voor een wet.

De behandeling van de voorstellen heeft zo lang geduurd omdat de ministerie van Justitie en VWS het moeilijk eens werden over de verhouding tussen zorg en rechtsbescherming. Daarnaast zijn alle denkbare lobbygroepen actief geweest bij de wetsbehandeling. Maar gedwongen zorg is altijd een gevoelig punt in Den Haag: ook de Bopz kwam in 1994 pas na 23 jaar voorbereiding tot stand. Die wet verving de onderdelen over gedwongen geestelijke zorg uit de Krankzinnigenwet uit de 19de eeuw.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.