Wethouders zijn vaker slachtoffer

‘Ik hoorde dat ik het met de dood moest bekopen, als er nog één schroefje op het woonwagenterrein zou worden weggehaald.’ Letty Demmers, burgemeester van Best, werd vorig jaar bedreigd door een familie uit een woonwagenkamp, waar de gemeente orde op zaken stelde....

Van onze verslaggeefster Map Oberndorff

‘Ik voel erg mee met wethouder Kuiper’, zegt Demmers over de gijzelingsactie die gisteren in het stadhuis van Almelo plaatsvond. ‘Als je zo in de persoonlijke sfeer wordt aangepakt, is dat heel vervelend. Achteraf realiseer je je pas wat er echt had kunnen gebeuren.’

De familie uit het woonwagenkamp belde de burgemeester thuis op en stond diverse malen aan haar deur, boos omdat hun wagens niet aan de nieuwe veiligheidseisen zouden voldoen. Toen Demmers zelfs met de dood werd bedreigd, diende ze een aanklacht in.

Haar ervaring en die van wethouder Kuiper zijn geen uitzonderingen. Uit onderzoek van het ministerie van Binnenlandse Zaken eind 2007 bleek dat 60 procent van alle burgemeesters en wethouders wel eens slachtoffer is van ‘ongewenst gedrag door externen’. Dat varieert van verbaal geweld , zoals schelden, schreeuwen, en vernederen, tot fysieke agressie als duwen, slaan en schoppen.

En soms gaat het nog verder. Wijlen burgemeester Jan Haanstra van Stede Broec verwierf in 2001 landelijke bekendheid toen hij in zijn auto voor zijn huis werd neergeschoten door een onbekende. Hij overleefde de aanslag, maar de dader werd nooit gevonden.

Lokale bestuurders hebben al sinds een jaar of tien in toenemende mate te kampen met geweld en bedreigingen, zegt bestuurskundige Marcel Boogers. Tijdens zijn communicatietrainingen aan wethouders komt het steeds meer aan de orde. De toename komt volgens hem doordat de afstand met de burgers ‘soms onbehaaglijk’ klein is geworden. ‘Mede door het dualisme hebben wethouders meer contacten. Ze zijn zichtbaarder, en dat leidt tot minder gezag. Bovendien is de maatschappij verhard. Burgers rekenen meer af, dat zie je ook bij verkiezingen.’

Na het verschijnen van het onderzoek, dat betrekking had op alle gemeenteambtenaren (ook bijvoorbeeld politie, brandweer en ambulancepersoneel), kondigde minister Ter Horst van Binnenlandse Zaken maatregelen aan om de agressie terug te dringen. Het kabinet heeft er 6,5 miljoen euro voor uitgetrokken.

De maatregelen zijn vooral bedoeld als voorzieningen voor werkgevers. Zo is er een landelijke norm vastgesteld met huisregels voor organisaties met een publieke taak. Door deze zichtbaar te maken, geeft de organisatie aan burgers het signaal af dat agressie in geen geval wordt getolereerd. Ook komt er een landelijk meldpunt, waar burgemeesters incidenten kwijt kunnen.

Het Genootschap van Burgemeesters heeft het afgelopen jaar al meldingen binnengekregen, bijvoorbeeld van burgemeesters die ’s nachts worden opgeschrikt door dreigtelefoontjes. ‘We proberen ze een steuntje in de rug te geven, door ze in contact te brengen met lotgenoten’, zegt directeur Ruud van Bennekom. ‘Een burgemeester staat tenslotte alleen in zijn functie.’

Bij het congres van de Wethoudersvereniging afgelopen najaar bleek dat ook zij behoefte hebben aan gesprekken over agressie. ‘Je moet als wethouder een dikke olifantenhuid hebben’, zegt voorzitter Paul Depla, zelf wethouder in Nijmegen. ‘Met beslissingen, zoals over bouwplannen, trap je mensen op hun tenen. Allerlei verwensingen krijg je naar je hoofd geslingerd.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden