Reportage

Wethouders protesteren tegen rijksbezuinigingen

Tientallen wethouders lopen te hoop tegen de Haagse 'levensgevaarlijke' bezuinigingsdrift.

Minister Dijsselbloem van Financiën.Beeld anp

Gemeenten dreigen onbestuurbaar te raken door de bezuinigingen die het Rijk onverwacht afvuurt op het lokale bestuur, zeggen wethouders financiën van 62 gemeenten. Ze kwamen vrijdag bijeen in Gouda om een gezamenlijk strijdplan te smeden.

Tamelijk uniek, want wethouders financiën zijn doorgaans keurige rekenaars in blauwe krijtstreep die niet zo snel de barricaden opgaan. Maar met de nieuwste onverwachte bezuinigingen, aangekondigd in de zogenoemde meicirculaire, was de maat vol voor initiatiefnemer Jan de Laat, wethouder in Gouda.

Zijn worsteling met de Haagse grillen is herkenbaar voor wethouders van Zutphen tot Katwijk: heb je net met hangen en wurgen je voorjaarsnota met allerlei bezuinigingen door de gemeenteraad geloodst, kondigt het ministerie in juni de volgende forse korting aan. Kun je opnieuw beginnen. En waar haal je - in het geval van Gouda - in een paar maanden 2 miljoen euro vandaan?

Tijdgebrek en onvoorspelbaarheid leiden tot noodgedwongen 'plat bezuinigen' zonder toekomstvisie, zeggen de wethouders. 'Wegenonderhoud stel je uit, je gooit de gaten die ontstaan maar dicht met wat asfalt', zegt wethouder Michel Lepoutre uit Druten. 'Het zijn noodmaatregelen die op de korte termijn geld opleveren. Maar op de lange termijn is het levensgevaarlijk.'

Zoveel als er gesnoeid wordt op de gemeentelijke begrotingen, zo weinig gebeurt dat nog in het openbaar groen. 'Je laat het gras in de berm opkomen, want liever een maaibeurt minder dan dat je mensen voorzieningen onthoudt', zegt Lepoutre. 'Maar het is geen houdbare situatie.'

Rik Buddenberg adviseert als lid van de Raad voor Financiële Verhoudingen regering en Tweede Kamer over de gemeentebudgetten. Hij kan zich de frustratie van de wethouders over de onverwachte financiële tegenvallers goed voorstellen. 'Over 2015 zullen incidentele ingrepen nodig zijn.' Maar voor de jaren daarna zijn de bezuinigingen volgens Buddenberg niet onoverkomelijk. 'Het is niet leuk, het is vervelend, maar het is te doen.'

De wethouders zien dat anders. Ze werken aan een gezamenlijk manifest, dat eind september wordt overhandigd aan minister Dijsselbloem van Financiën. De boodschap: het moet afgelopen zijn met het stapelen van korting op korting op de gemeentebudgetten. Jan de Laat roept zijn collega's op concrete voorbeelden in te sturen van waar het in het land toe leidt als het Rijk de gemeenten blijft afknijpen. 'Dat raakt burgers heel direct. Dat moeten we laten zien.'

Wethouder Eelco Eerenberg uit Enschede schudt de voorbeelden uit zijn mouw: hij moest zes ton korten op het bibliotheekbudget, wijkgebouwen zijn gesloten, op het stadhuis kan de burger alleen nog op afspraak terecht, het onkruid in de berm woekert en vanmiddag heeft hij een gesprek over het samenvoegen van scholen om te besparen op de gebouwen. 'Dat betekent dat mogelijk duizenden leerlingen moeten verkassen', zegt Eerenberg.

Zou hij de tijd krijgen om bezuinigingen door te voeren op lange termijn, dan zou hij bijvoorbeeld investeren in slimmere jeugdzorg, waar met digitale oplossingen wellicht nog veel te besparen is. Maar die tijd en ruimte is er volgens hem niet. 'Dus dan zit er niks anders op dan ordinair te korten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden