Interview Marjolein Moorman

Wethouder houdt Haga-leerlingen liefst bij elkaar op één school waar ze hun ‘islamitische identiteit terugzien’

Wat gebeurt er met de leerlingen van het Haga Lyceum als de omstreden islamitische school binnenkort de deuren zou sluiten? De Amsterdamse wethouder Marjolein Moorman wil ze het liefst bij elkaar houden en op één school plaatsen ‘waar ze hun eigen islamitische identiteit terugzien’.

Marjolein Moorman (R) ziet het niet als haar taak om leerlingen te plaatsen, maar voelt zich wel verantwoordelijk. Beeld ANP

Deze week besloot minister Arie Slob (Onderwijs) de geldkraan dicht te draaien van het omstreden Cornelius Haga Lyceum. Dat betekent mogelijk het einde van de school en daarmee het einde van een bijna tien jaar durende strijd tussen het bestuur en de overheid. 

Maar een eventuele sluiting zorgt weer voor nieuwe hoofdbrekens. Er staan dan immers een paar honderd leerplichtige scholieren op straat, die een plek moeten krijgen op een andere school. ‘Ik voel me verantwoordelijk voor deze kinderen’, zegt onderwijswethouder Marjolein Moorman daarover. ‘Ook zij verdienen goed onderwijs. Het is zeer zorgelijk wat hier gebeurt.’

Slob geeft het Haga Lyceum per 1 december geen geld meer. Heeft u een vreugdedansje gedaan?

‘Nee. Helemaal niet. Verre van. Ik denk dat ik een vreugdedansje had gedaan als de bestuurders wél waren opgestapt, zoals de minister eiste. Dan zou de school kunnen voortbestaan. Ik heb altijd gezegd dat ik dat graag wil. Maar de schoolbestuurders staan dat in de weg. Ze kiezen ervoor niet op te stappen. En dat terwijl er een NCTV-rapport ligt, een inspectierapport en een aanwijzing van de minister. Dat is niet weinig, hè? Dit is niet eerder gebeurd in de geschiedenis.’

Treft u al voorbereidingen om de leerlingen op andere scholen te plaatsen?

‘Op 1 december wordt de bekostiging ingehouden. Ik wil dat er dan een alternatief voor de kinderen ligt. Het liefst zou ik willen dat ze bij elkaar blijven. En dat ze op hun nieuwe school hun eigen islamitische identiteit terugzien. Dat betekent dus bijvoorbeeld dat er rekening wordt gehouden met het gebed en de islamitische feestdagen. Deze kinderen hebben niet voor niets voor islamitische onderwijs gekozen.’

Heeft u dit al met de schoolbesturen geregeld?

‘Het is niet mijn taak kinderen te plaatsen, maar ik voel me wel verantwoordelijk. We voeren gesprekken met de schoolbesturen, maar een concreet plan ligt er nog niet. Het gaat ook om veel kinderen: 296 volgens onze telling. Die kunnen niet zomaar ergens ingeschoven worden.’

De gemeente opende in maart al een informatielijn voor ouders. Wordt daar veel gebruik van gemaakt?

‘Nee. Ik weet niet hoe dat komt.’

Onze indruk is dat veel ouders nog vertrouwen in de school hebben.

‘Dat is een mogelijkheid. Maar we kunnen ons voorstellen dat ouders ongerust en onzeker zijn en dingen niet begrijpen. Dan is het belangrijk om bereikbaar te zijn. ’

De relatie tussen de gemeente en de moslimgemeenschap staat op scherp door deze kwestie. Baart u dat zorgen?

‘Ik vind het heel erg – en ik kies bewust deze woorden – dat de bestuurders van het Cornelius Haga het hele islamitisch onderwijs schade toebrengen. We hebben in Amsterdam negen islamitische basisscholen. Die krijgen goede rapporten van de inspectie. Die doen het gewoon goed, maar hebben hier allemaal last van. Omdat hierdoor een negatief beeld ontstaat van het islamitisch onderwijs. Maar deze kwestie heeft niets te maken met islamitisch onderwijs. Dit heeft te maken met slecht bestuur. En voor elk kind dat op een school met een slecht bestuur zit, wil ik opkomen.’

Veel moslims denken: wij hebben eindelijk onze eigen school en nu werkt iedereen ons tegen.

‘Wanneer hebben wij dan tegengewerkt? Er staat nu zelfs een heel schoolgebouw leeg dat beschikbaar is voor het Cornelius Haga. Maar ze gebruiken het niet.’

De gemeente treuzelde jarenlang met het toekennen van huisvesting.

‘Vanaf het begin hebben we ons zorgen gemaakt. Dat is ook niet voor niets. We hebben gezien hoe het afliep met de vorige islamitische middelbare school: er was een schoolbestuurder dat zich positief uitliet over IS, dat we toen nog ISIS noemden. Maar we hebben ons altijd aan de wet gehouden. Als ze zeggen dat ze altijd zijn tegengewerkt, toon dat dan maar aan.’

De Raad van State heeft de gemeente teruggefloten.

‘Ja, en vervolgens hebben ze toch gekregen wat ze wilden? Er staat daar een schoolgebouw. En het zou toch ook raar zijn geweest als we na die uitspraken over ISIS gewoon hadden gedaan alsof er niets aan de hand was?’

Zorgt de vrijheid van onderwijs hier voor problemen?

‘De vrijheid van onderwijs biedt niet de vrijheid om slecht onderwijs te geven. Daar zit voor mij een gapend gat. En dat is wat hier aan de hand is. Je mag de vrijheid van onderwijs ook niet misbruiken voor eigen gewin. Deze schoolbestuurders hadden nog een laatste kans om de bevoegdheden over te dragen. Die hebben ze niet gegrepen. En daarmee brengen ze de continuïteit van hun eigen school in gevaar. Ik constateer dat deze bestuurders er niet zitten voor hun kinderen, maar vooral voor zichzelf. Dat vind ik kwalijk. Ik heb niets tegen de school, niks tegen de kinderen, niks tegen islamitisch onderwijs, maar wel wat tegen de bestuurders van deze school.’

De school zegt mogelijk terug te vallen op buitenlandse financiering. Hoe kijkt u daar tegenaan?

‘Dat kan. We hebben wel meer particulier onderwijs. Maar dan moeten de leerlingen wel staatsexamen gaan doen, en dat is niet goedkoop. En als de school geen rijksbekostiging meer krijgt, hebben wij ook geen huisvestingsverplichting meer. Dan moeten ze dus ook een eigen gebouw financieren.’

Bent u zelf al eens op het Haga Lyceum geweest?

‘Ik wilde er een ouderavond organiseren. Dat heb ik met de oudercommissie over gesproken, maar die zei uiteindelijk dat niet te willen. En vervolgens ben ik er ook niet geweest.’

Zou dat niet goed zijn?

‘Ik wilde wel met de ouders praten. Dat wil ik nog steeds wel. Maar mijn vertrouwen in de heer Atasoy (directeur-bestuurder van het Haga Lyceum red.) is weg.’

Dat de school gaat sluiten is ondanks het besluit van de minister niet helemaal zeker. Er lopen nog flink wat juridische procedures. Het Haga Lyceum vecht de inhoud van het inspectierapport nog aan, de aanwijzing die daarop gebaseerd werd én het dichtdraaien van de geldkraan. Daarbij lijkt de school niet geheel kansloos. Zo bestrijdt het bestuur het oordeel van de inspectie dat er sprake is van financieel wanbeheer. De registeraccountant van de school keurde de jaarrekening immers goed en stelde vast dat er geen sprake is van materiële onrechtmatigheden.

Zal de school per 1 december sluiten, denkt u? 

‘Ik ben niet de rechter, hè? We moeten duidelijk de rollen scheiden. Ik ga niet op de stoel van de rechter zitten.’

Had u niet liever gezien dat de bekostiging pas wordt ingetrokken nadat die rechtszaken achter de rug zijn?

‘Nee. Ik ga op niemands stoel zitten. Ook niet op die van de AIVD of de NCTV. Als die mij een rapport sturen met een bepaalde strekking, dan is het niet aan mij om te oordelen of de kwaliteit daarvan op orde is. En hetzelfde geldt voor de rapporten van de Onderwijsinspectie. En voor de besluiten van de minister.’

U twijfelt nooit of alles wel klopt?

‘Dat is niet relevant. Ik heb vertrouwen in onze rechtsstaat.’

De Haga-saga: dit ging eraan vooraf

Voor wie het overzicht kwijt is, zetten we de belangrijkste gebeurtenissen uit de roerige geschiedenis van de omstreden islamitische school op een rij.

Het Haga Lyceum heeft de reddingsboei die minister Slob (Onderwijs) maandag toewierp niet gegrepen. De omstreden islamitische school stelde donderdag geen interim-bestuurder aan. Daarop bekrachtigde Arie Slob zijn besluit om de geldkraan van de school per 1 december dicht te draaien. 

Minister Arie Slob (Onderwijs) verzocht het bestuur van het Haga Lyceum deze zomer al om op te stappen. ‘Deze bestuurders moeten echt uit de school verdwijnen’, zei hij in een interview met de Volkskrant. Directeur-bestuurder Soner Atasoy reageerde furieus: ‘We worden genaaid in het kwadraat.’

Aanleiding voor de ophef is een zeer negatief rapport dat de Onderwijsinspectie opstelde over de school. Bewijzen voor salafistisch onderwijs zijn niet gevonden, maar op punten van bestuur en financiën is er scherpe kritiek. De school probeerde – tevergeefs – de publicatie van het rapport te voorkomen.

Ook de Volkskrant kwam tijdens meer dan tien bezoeken en tientallen gesprekken met de schoolleiding, docenten, medewerkers, ouders, vrijwilligers en externen geen bewijzen tegen van salafistische invloeden of antidemocratisch onderwijs. Lees de longread of luister naar de podcast waarin verslaggevers Tjerk Gualthérie van Weezel en Rik Kuiper hun verhaal doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden