Wetenschapsnieuws

SYMMETRIE Meetgegevens van acht jaar over uit elkaar vallende B-mesonen van de Tevatron-deeltjesversneller bij Chicago bezorgen fysici deze week kippenvel, meldt onder meer de Radboud Universiteit Nijmegen, die bij de metingen betrokken is....

Antideeltjes hebben volgens de simpelste modellen alle eigenschappen van een deeltje, maar een tegengestelde lading. Volgens theoretici moeten er echter meer verschillen zijn, omdat anders niet te verklaren is waarom het heelal gevuld is met materie en niet met antimaterie. Ze ontstaan toch precies even gemakkelijk, is nu de conclusie van de Dzero-groep.

Eiwit in urine duidt op hart- en vaatziekten
NIERSCHADE Veel eiwit in de urine is een belangrijke aanwijzing voor de kans op hart- en vaatziekten en overlijden. Dat blijkt uit een analyse die is uitgevoerd door nieronderzoekers van het Groningse UMCG en de Universiteit van Baltimore. Zij analyseerden 21 bevolkingsonderzoeken onder in totaal ruim een miljoen mensen uit veertien landen. Deze week verscheen hun publicatie in The Lancet.

De uitkomsten van de analyse zijn aanleiding om de richtlijnen voor de opsporing en behandeling van patiënten met chronische nierschade te herzien. Tot nu toe werd de prognose van patiënten met chronische nierschade beoordeeld aan de hand van het functieverlies van de nieren.

Zout-ionen nemen water in houdgreep
NETWERKEN Met behulp van snelle laserpulsen hebben Amsterdamse onderzoekers van het FOM-instituut Amolf waargenomen dat ionen van een zout dat in water wordt opgelost, een stevige greep hebben op de omringende watermoleculen. Zowel de positief geladen ionen als de negatief geladen ionen omringen zich volgens een artikel in Science met een schil van gerichte watermoleculen.

Het blijkt dat de ordening van het water verder reikt dan de eerste schil. Het lijkt er zelfs op dat de waternetwerken rond tegengesteld geladen ionen elkaar ook weer beïnvloeden, waardoor watermoleculen niet echt vrij kunnen bewegen.

Therapie pakt tics bij tourette-kinderen aan
GRIMASSEN Amerikaanse wetenschappers hebben een therapie ontwikkeld die bij ruim de helft van de kinderen met het gilles-de-la-tourettesyndroom de tics flink vermindert. De tics, zoals ongecontroleerde bewegingen en grimassen, worden nu vaak onder controle gehouden met (antipsychotische) medicijnen, maar die hebben vervelende bijwerkingen.

Deze week verscheen in de JAMA een onderzoek naar de effectiviteit van de therapie, genaamd CIBT. De onderzoekers stelden vast dat aan tics vaak ongewenste gevoelens of gewaarwordingen voorafgaan. De tics ontlasten de kinderen tijdelijk van die vervelende emoties. Tijdens de therapie leren kinderen hoe ze een tic kunnen voelen aankomen. Dan moeten ze iets doen dat de opkomende tic in de weg zit, bijvoorbeeld een bepaalde beweging maken, en wachten tot het vervelende gevoel over is.

Bij 53 procent van de kinderen verminderde daardoor het aantal chronische tics.

Nieuw type supernova genereert veel calcium
DUBBELDWERG De calciumatomen in onze botten zijn mogelijk afkomstig van een tot nu toe onbekend type supernova-explosie. Dat concludeert de Nijmeegse astronoom Gijs Nelemans en een team van collega’s deze week in Nature. Een supernova ontstaat als de kern van een zware ster implodeert, of als een witte-dwergster uiteenspat doordat hij gas heeft opgezogen van een begeleider en daardoor boven een bepaalde kritische massa is gekomen.

Op 13 januari 2005 werd in het sterrenstelsel NGC 1032, op 110 miljoen lichtjaar afstand, echter een supernova ontdekt (SN 2005E geheten) die op geen van beide manieren te verklaren is. Zo was hij veel zwakker dan normaal, en werd er relatief veel calcium de ruimte in geblazen.

Modelberekeningen doen nu vermoeden dat het nieuwe type supernova kan optreden in een dubbelster die uit twee witte dwergen bestaat. Heliumgas van de ene dwergster stroomt over op de andere, en komt na verloop van tijd explosief tot ontbranding. Bij die kernfusiereacties ontstaan onder andere veel calcium en radioactief titanium.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden