Wetenschappers zoals ze niet meer worden gemaakt

In de Gouden Eeuw was Nederland het belangrijkste land van de wereld. Momenteel staat het op de zesde plaats in de Human Development Index van de Verenigde Naties....

Helaas: voor het Nederlandse zelfvertrouwen is het niet goed The Britannica Guide to The 100 Most Influential Scientists te bekijken. Onder de honderd invloedrijkste geleerden uit de geschiedenis – van de Griekse filosoof Thales van Milete tot internetgrondlegger Tim Berners-Lee – bevinden zich zegge en schrijve nul Nederlanders. Geen Christiaan Huygens, geen Hendrik Lorentz en geen Gerard ’t Hooft.

Niet dat aan The 100 Most Influential Scientists op zichzelf zoveel mankeert. Het is een brave lijst, met precies de geleerden die in ‘canons’ plegen op te duiken. Er is een licht Angelsaksisch accentje, maar lieden als Al-Khwarizmi en Max Planck staan er ook in.

De – anonieme – samenstellers hanteren een vrij ruime definitie van wetenschap. Daardoor komt ook James Watt, die je eerder uitvinder dan wetenschapper zou noemen, over het voetlicht. Sir Tim Berners-Lee, uitvinder van het world wide web, valt in dezelfde categorie.

Wetenschappers over wie toevallig net een goed verhaal voorhanden is, kregen een streepje voor. Zo is het de vraag of de wiskundige Évariste Galois wel op de lijst was gekomen als hij niet op 20-jarige leeftijd bij een duel het leven had gelaten.

De honderd invloedrijkste geleerden (of eigenlijk 108, want er zijn ook duo’s bij, zoals Watson en Crick) worden strikt chronologisch opgevoerd. Dat is jammer, want nu ontlopen we de hamvraag wie de allerbelangrijkste wetenschapper is. Op het omslag staat Einstein, dus we mogen aannemen dat hij net iets hoger scoort dan Newton, Freud en Darwin.

Volgens voorwoordschrijver John Gribbin markeert de top-honderd het einde van het tijdperk van individuele genieën. Tegenwoordig is onderzoek een straf geprogrammeerd groepsgebeuren, waarbij veelal de uitkomst van tevoren vaststaat.

Zeven van de invloedrijksten zijn vrouw: genoemd worden onder anderen Marie Curie, de computergrondlegster Lady Lovelace en Jane Goodall.

Rosalind Franklin, de vrouw die het dna kristallografisch ontrafelde, krijgt een hoofdstukje voor zich alleen, terwijl de macho’s Watson en Crick, die Franklins aandeel destijds zo kleineerden, het samen met één hoofdstukje moeten doen.

Sjaak Priester

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden