NieuwsCoronatesten

Wetenschappers UMC Utrecht: ‘Verkoudheidsklachten? Nog dezelfde dag testen’

Wordt u wakker met een naar kuchje en een loopneus? Niet afwachten hoe het zich ontwikkelt, maar gelijk laten testen. De snelheid van testen is cruciaal, blijkt uit een nieuwe studie van UMC Utrecht.

De mobiele testunit van GGD Rotterdam-Rijnmond voert op locatie testen uit, hier op de parkeerplaats van een zorginstelling in Middelharnis.Beeld Arie Kievit

Nu Nederland en andere landen voorzichtig weer opengaan na de lockdown hangt een tweede uitbraakgolf als een zwaard van Damocles boven het land. Onderzoekers van UMC Utrecht werkten een aantal test- en contactscenario’s in wiskundige modellen uit om na te gaan wat een goede strategie is.

Belangrijkste conclusie is dat het verminderen van de tijd tussen de eerste symptomen en de uitslag van een test cruciaal is. ‘Als het testen niet snel gebeurt, is de toegevoegde waarde van contactonderzoek of een contact-app vrij klein’, zegt epidemioloog Marc Bonten in een toelichting. Om na te gaan met wie een besmet iemand de laatste tijd in contact is geweest, zijn grofweg twee methoden beschikbaar: het klassieke, menselijke contactonderzoek door de GGD of het gebruik van nog te ontwikkelen apps.

Eurekamoment

Hoe langer er gewacht wordt met testen, hoe hoger het inmiddels fameuze getal R - de maat voor de besmettelijkheid van het virus. Zaak is dat dit getal beneden de 1 blijft: dan besmet één persoon minder dan één andere en daalt dus het aantal geïnfecteerden.

Maar als er vier dagen zitten tussen de symptomen en de testuitslag, zal dit nooit lukken, blijkt uit de studie. Zelfs niet onder de ideale omstandigheid waarbij iedereen een contact- en tracing-app gebruikt die alle contactpersonen onmiddellijk een waarschuwing geeft zodat zij zichzelf isoleren .

Voor Bonten was dit naar eigen zeggen een eurekamoment: ‘Er is de laatste tijd veel oog voor het belang van testen, maar niet voor de snelheid ervan. Niemand zegt: we moeten zo snel mogelijk testen.’ Op dit moment is het proces totdat het tot een test komt veel te bureaucratisch, vindt Bonten. De officiële richtlijn van de RIVM luidt dat de arts moet afwegen of ‘een test bijdraagt aan de behandeling of de verzorging van een patiënt’.

Belemmeringen opheffen

Dat werkt belemmerend, vindt Bonten. ‘Je zou kunnen zeggen: haal de GGD’en en de artsen er tussenuit om snelheid te behalen.’ Idealiter zouden mensen die eerste symptomen hebben zélf zonder afspraak naar een testlocatie moeten gaan om daar getest te worden.

De koepelorganisatie van de GGD’en zegt in een reactie dat de tijd voordat iemand wordt getest al is verkort. Wie zich met klachten (hoesten en/of koorts en/of neusverkoudheid) aanmeldt bij een arts, kan uiterlijk een dag later terecht bij een GGD, mits de arts groen licht voor de test geeft. En de uitslag komt dan weer een dag later. Op dit moment mogen alleen specifieke doelgroepen als leraren en kappers deze weg behandelen, maar na 1 juni kunnen alle Nederlanders zich laten testen. Maar ook dan alleen als de arts dat nuttig vindt.

Dat testen vindt plaats door een uitstrijk te maken met een wattenstaafje. Deze moet diep achterin de keel en neus worden gestoken. ‘Voor deze handeling moet je getraind zijn’, benadrukt de koepelorganisatie. Overigens testen naast de GGD’en ook andere partijen, zoals sommige zorgorganisaties.

Capaciteit ruim voldoende

Op dit moment is de testcapaciteit in Nederland ruim voldoende, stelt het RIVM. Die capaciteit is zo’n 17.500 testen per dag. Als het nodig is kunnen de labs de capaciteit opschroeven naar ongeveer 29 duizend testen per dag.

Gevolg van zijn advies om zo snel mogelijk te testen, is hoe dan ook dat er vaak loos alarm zal zijn, erkent Bonten. ‘Maar dat moet je op de koop toenemen. Tegenover de 19 keer dat er een vals alarm afgaat, staat die ene positieve test die nu heel snel binnenkomt.’

Als aan deze testvoorwaarden wordt voldaan, kan de R-waarde nog verder naar beneden door het traceren van contactpersonen te optimaliseren. Bij dat laatste kan een app van dienst zijn, concluderen de onderzoekers. Zelfs als deze maar door een kleine groep wordt gebruikt.

Het ministerie van VWS werkt nu samen met een team van externe specialisten aan de ontwikkeling van zo’n app. Een allereerste testversie moet eind deze maand beschikbaar zijn.

Lees ook

Artsen en wetenschappers beginnen de slooptocht van het coronavirus in het lichaam te doorgronden en staan daarbij perplex van wat ze zien. Het neemt patiënten echt van kop tot teen te grazen. ‘Dit virus is compleet anders dan we tot nu toe hebben gezien.’

Door de opnamen van coronapatiënten is er meer oog gekomen voor hoe ingrijpend de intensive care kan zijn voor lichaam en geest. Een grote groep patiënten houdt er jarenlang klachten aan over.

Corona moet uitwoeden, heet het al snel: een virusziekte kun je niet genezen. Of wel? Achter de schermen is de zoektocht in volle gang naar een middel dat de ziekte nog een béétje in toom houdt. Misschien ligt het redmiddel zelfs al gewoon bij de apotheek. We peilen de stand van zaken, aan de hand van vier medicijnen.

Stapje voor stapje bouwt Nederland de intelligente lockdown af. Ook elders in de wereld gaan landen weer open. Hoe gaat het ‘nieuwe normaal’ eruitzien? Hier verzamelen we de belangrijkste cijfers en grafieken en leest u alles wat u moet weten over het virus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden