Wetenschappers rekenen uit wat de overlevingskans van Rutte-III is

Wat is de overlevingskans van Rutte-III? Economen en politicologen bestrijden elkaar met hun rekenmachines.

Beeld ANP

'Ieder kamerlid heeft nu een soort nucleaire knop'. Mooie beeldspraak van CDA-leider Sybrand Buma, onlangs in de Volkskrant. Met een meerderheid van één Kamerzetel hoeft er maar één uit de maat te dansen en een kabinetsplan kan direct bij het oud vuil.

Ook wetenschappers vragen zich af hoe kwetsbaar Rutte-III is en pakken er zelfs de rekenmachine bij. Neem Henriëtte Prast en Harry van Dalen van de Universiteit van Tilburg. Op economenblog Mejudice berekenen ze op basis van vorige kabinetten dat langere formaties gepaard gaan met een grotere overlevingskans van kabinetten. Eén dag formeren levert 3,5 dagen regeren op, luidt hun voorzichtige conclusie.

Politieke realiteit

De formatie van Rutte-III duurde 225 dagen. Vermenigvuldig dat met 3,5 en je zit op ruim twee jaar regeren. Hadden ze beter nóg langer kunnen formeren, zou je bijna denken, dan halen ze misschien samen de eindstreep.

Maar wacht, daar komt een tackle van hoogleraar politicologie Tom van der Meer. De economen houden geen rekening met de politieke realiteit, schrijft hij op het politieke blog Stukroodvlees. De Amsterdamse hoogleraar bekritiseert onder meer het meenemen van rompkabinetten: coalities waarbij één of meerdere partijen afhaakten en de overige partijen nieuwe verkiezingen uitroepen en snel een akkoord opstellen voor de tussenliggende periode. Van der Meer: 'Omdat er geen fundamentele koerswijzigingen moeten worden uitgestippeld, duren formaties voor rompkabinetten nooit lang. En omdat de vervroegde verkiezingen worden uitgeroepen, is de regeringsduur van deze caretaker-kabinetten vanzelfsprekend zeer kort.' Als je deze en andere factoren meerekent, zegt de formatieduur historisch gezien juist helemaal niks over de overlevingskans van het kabinet.

Zeldzaam

Nu ik er over nadenk: is de formatieduur wel zo'n interessante variabele? De kwetsbaarheid van Rutte-III zit 'm waarschijnlijk meer in die nipte meerderheid waar op CDA-leider Buma wijst.

Al die Kamerleden járenlang starend naar zo'n verleidelijke rode knop. En dan niemand die drukt, dat zou pas partijdiscipline zijn.

---
Correctie
In een eerdere versie van deze column stond dat het kabinet-De Quay 75 zetels had. Dit is onjuist. Het kabinet-De Quay had 94 zetels.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden