'Wetenschapper, blijf bij je leest'

Onderzoekers van de Vrije Universiteit Amsterdam gaan de grenzen van wetenschap bestuderen.

VAN ONZE VERSLAGGEVER TONIE MUDDE

Initiatiefnemer René van Woudenberg (55) hekelt het idee dat wetenschap de enige manier is om kennis te verwerven. Voor het organiseren van debatten en aantrekken van onderzoekers ontvangt de hoogleraar filosofie 2,4 miljoen euro van de Templeton World Charity Foundation. Deze stichting vindt dat er ruimte moet zijn voor spiritualiteit in wetenschap.

U vindt dat wetenschappers zich te veel bemoeien met vakgebieden waar ze geen verstand van hebben, zoals filosofie en religie. Kunt u een voorbeeld geven?

'Neem de boeken van hersenwetenschappers als Dick Swaab en Victor Lamme. Beiden concluderen op basis van experimenten dat de vrije wil niet bestaat. In één zo'n experiment, van Benjamin Libet, krijgt een proefpersoon elektroden op zijn hoofd en moet hij zijn vinger bewegen op een zelfgekozen moment. De onderzoekers constateren dat er al hersenactiviteit was vóórdat de proefpersoon aangaf dat hij zich ervan bewust was dat hij zijn vinger wilde bewegen. Ergo: de vrije wil bestaat niet. Die conclusie gaat veel te ver. De proefpersoon werd gevráágd om ergens de komende minuut zijn vinger te bewegen. Die opdracht zat al in zijn hersenen opgeslagen, dus het is een slecht experiment om de vrije wil te toetsen.'

Volgens sommige evolutionair psychologen is moraal een illusie die door onze genen wordt opgewekt. Wat wij goed en slecht vinden, zou volledig afhangen van wat belangrijk is voor het overleven van de soort.

'Ook dat durf ik te betwijfelen. Dat wij moorden en stelen afkeuren, heeft ook overlevingsvoordelen voor de groep. Maar toen ik in Amerika woonde, las ik daar een krantenartikel over een fertiliteitsarts. De man had vrouwen met vruchtbaarheidsproblemen stiekem geïnsemineerd met zijn eigen zaad. Evolutionair zou je zeggen: hij blij, vrouwen blij, wat is het probleem? Toch voelt iedereen aan dat dit verwerpelijk gedrag is. Voor dat morele oordeel schiet de evolutionaire psychologie tekort en valt er meer wijsheid te halen in bijvoorbeeld de filosofie of religie.'

Nu het woord religie is gevallen: bent u gelovig?

'Ik probeer te leven volgens de leer van Jezus Christus.'

Dat is geen antwoord op de vraag.

'Ja, ik geloof in God.'

Hoe weet u dat God bestaat?

'Die kennis is niet van dezelfde orde als het bewijs dat de wortel uit 2 geen breuk is. Toch is er ook betrouwbare kennis van niet-wetenschappelijke aard. Zo weet ik zeker dat ik René van Woudenberg heet en dat alle botten in mijn lichaam intact zijn. Dit bewijst dat waardevolle kennis kan bestaan zonder dat er wetenschappelijk onderzoek voor nodig is. Misschien dat kennis over God daar ook een voorbeeld van is.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden