Wetenschap helpt Mollema en Ten Dam bij tijdrit

Tijdrijders zijn Bauke Mollema en Laurens ten Dam niet. Vandaag moeten ze naar Mont St-Michel de achterstand op de concurrentie zien te beperken.

SAINT-MALO - De statistieken zijn weinig bemoedigend. Kijk naar de staat van dienst van Bauke Mollema en Laurens ten Dam in de grote tijdritten van de drie grote ronden en het is aannemelijk dat hun positie in het algemeen klassement van de Tour de France er vanavond minder florissant uitziet dan vanochtend.

Zich handhaven in de topacht, dat is voor beide Nederlanders het doel in Bretagne, schetst Mathieu Heijboer, trainer bij Belkin. Heijboer bereidt bij de ploeg de tijdritten voor. 'Bauke moet in de buurt van Valverde kunnen blijven. Voor Laurens wordt het moeilijker. Dit parcours ligt hem het minst, het is iets voor de krachtpatsers. Hij weet dat hij gewoon volle bak moet rijden.'

In tijdritten langer dan 30 kilometer verloren Ten Dam en Mollema altijd meer dan 2 minuten op de winnaar. Ten Dams beste prestatie bij een tijdrit in een van de drie grote ronden leverde hij in 2012 in Spanje. Hij eindigde in de 39,4 kilometer lange race tegen de klok als 20ste, op 2.20 minuten van winnaar Kessiakoff. Mollema deed het slechter: hij werd 38ste, op 2.59.

Ten Dams goede positie in het klassement speelde vorig jaar een rol. Hij is niet gewoon de tijdrit voluit te rijden in etappekoersen. Vorig jaar gaf hij in de laatste tijdrit van de Tour meer dan 6 minuten toe op winnaar Bradley Wiggins. Mollema verloor in de Tour van 2011 en 2012 twee keer meer dan 7 minuten. Beide keren speelde hij geen rol van betekenis in het klassement.

Dat is vandaag anders. De 'operatie Mont St-Michel' is met militaire precisie gepland. Eerst kijken de renners in de ochtend naar een opname van de tijdrit, daarna fietsen ze het parcours zelf, vervolgens worden ze in een hotel bij de start ondergebracht. Lars Boom zal om 12.12 uur voluit gaan om voor zijn kopmannen een maatstaf te zijn. Ten Dam start om 16.45 uur, Mollema om 16.48 uur.

De keuze voor het materiaal is dan al gemaakt. Daar is dit seizoen veel tijd ingestoken. De ideale tijdritfiets voor alle parcoursen kon fietssponsor Giant nog niet leveren. Heijboer: 'We hadden het gevoel dat er meer te halen was.'

Dat idee ontstond vorig jaar in de Ronde van Spanje. Op het vlakke kon Robert Gesink er gelijke tred houden met klassementsrenners als Froome en Contador. Toen het bergop ging, verloor hij zo een minuut. 'Dat kon gewoon niet. Dat moest in het materiaal zitten', vertelt Heijboer.

Mollema en Ten Dam hebben de beschikking over twee tijdritfietsen: de zogenoemde Trinity, een tijdritfiets die aerodynamisch is, maar zwaarder. En de zogenoemde Propel, een wegfiets afgemonteerd met een tijdritstuur. Die is lichter en comfortabeler. Welke te gebruiken in welke omstandigheid?

Heijboer legde de vraag neer bij Topsport Topics, een initiatief van sportkoepel NOC*NSF, InnoSportNL, de Vrije Universiteit en de Rijksuniversiteit Groningen. Dat streeft ernaar wetenschappelijke informatie over topsport snel beschikbaar te maken voor de praktijk.

Lang duurde het niet voordat prof. dr. Bert Otten het model klaar had om tijdritten mee te simuleren. Daarmee kon hij bepalen welke fiets op welk parcours de meeste tijdwinst zou opleveren. De ploeg leverde de benodigde data, Otten de berekeningen.

Stef Clement geldt bij Belkin als het proefkonijn binnen de ploeg. De Nederlander eindigde onlangs verrassend als vijfde in een lange tijdrit in de Giro. Clement reed er op aanraden van Otten op de tijdritfiets, terwijl sommige trainers dachten dat het parcours juist geschikt zou zijn geweest voor de omgebouwde wegfiets. Otten: 'Op basis van gevoel en ervaring kunnen ploegleiders en renners verstandige keuzen maken. Ik geloof in vakkennis. Het zijn subtiele verschillen en dan helpt een simulatie.'

Otten voorspelde dat Clement in Italië gemiddeld met een snelheid van 42,92 kilometer per uur zou rijden. Het werd 42,89. Otten: 'De keuze voor de juiste fiets leverde 23 seconden tijdwinst op en betekende het verschil tussen de vijfde of de tiende plaats.'

Belkin gebruikte hetzelfde model in de Ronde van Zwitserland, waar Mollema verrassend derde werd in de tijdrit. Daar was de vraag of een fietswissel meer tijdwinst zou opleveren dan dat de wissel zelf zou kosten.

Het eerste deel van het parcours was bijna biljartvlak, het tweede deel ging steil bergop. Otten berekende dat de fietswissel 23 seconden winst zou opleveren. 'Trek daar de 15 seconden af voor het wisselen en je houdt 8 seconden voordeel over. Er zijn renners die met zo'n verschil de Tour hebben verloren.'

Voor vandaag was zijn hulp niet nodig: het parcours is zo vlak dat zelfs een leek de juiste materiaalkeuze zou maken. Wel berekende Otten al de gemiddelde snelheid voor de tijdrit in Embrun, volgende week woensdag: 35,6 kilometer per uur. In het extreemste geval kan een verkeerde fietskeuze daar bijna 1,5 minuut kosten.

Welke fiets Mollema en Ten Dam zullen gebruiken, wil Otten liever niet kwijt. Geheimen moet je niet prijsgeven aan de concurrentie. Over zijn bevindingen bij Belkin zal hij wel een artikel schrijven. Otten: 'Ik geloof in eerlijke sport. Uiteindelijk komt dit voor iedereen beschikbaar als hulpmiddel.'

Froome vol zelfvertrouwen voor tijdrit

Hoe groot de verschillen woensdag zullen zijn in de 33 kilometer lange tijdrit in Bretagne? Chris Froome weigerde er een cijfer op te plakken. De geletruidrager oogde bijzonder monter toen hem dinsdag naar etappe 11 werd gevraagd. Hij kon zich best voorstellen dat de concurrentie nachtmerries had van de vlakke tijdrit.

Froome geldt niet als de favoriet voor de ritzege - dat is regerend wereldkampioen Tony Martin - maar hij geldt wel als een specialist en wordt in staat geacht zijn voorsprong in het algemeen klassement te verdubbelen. 'Ik rijd zo hard mogelijk', zei hij na de tiende etappe. 'En dan zie ik 's avonds wel wat het heeft opgeleverd. Ik heb geen invloed op de prestaties van mijn concurrenten.'

Froome bracht dit jaar voor het eerst tijd door in een windtunnel, waar hij aan zijn positie op de fiets werkte. 'Ik heb echt naar deze tijdrit uitgekeken.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden