Weten politici wel wie lobbyisten zijn?

Één minidebatje met minister Lilianne Ploumen was dinsdag genoeg: oud-minister (en partner bij lobbyfirma Meines Holla en partners) Ben Bot koos eieren voor zijn geld. Nog voordat de minister in de Kamer uitleg gaf over haar omgang met lobbyisten, waren de excuses van Bot binnen bij het ministerie van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking.

Minister Ploumen.Beeld ANP

Wie ziet dat de zaak reddeloos is, kan maar beter zo snel mogelijk zijn verlies nemen. Damage control heet zoiets in de politiek. Europarlementariër Hans van Baalen deed hetzelfde toen vorig jaar zijn betaalde werkzaamheden voor Mercedes en de Vereniging RAI aan het licht kwamen.

Strijdbaar

Dat debatje met Ploumen, aangevraagd door Fred Teeven, een man die als staatssecretaris onder andere op het kansspeldossier veel ervaring met lobbyisten heeft kunnen opdoen, bracht nog wel wat anders aan het licht: de kennis van het lobbywezen laat bij bewindspersonen te wensen over. Dat is lobbyles één van deze politieke week.

Hoe het met die kennis gesteld is, bleek uit de antwoorden van Ploumen. Ze zei: 'Ik heb graag direct contact met bedrijven en organisaties. En niet via lobbyisten. Het moet duidelijk zijn onder welke voorwendselen iemand komt en welk belang men dient. Speelt een lobbyist geen open kaart, dan blijft de deur de volgende keer dicht.'

Zoiets klinkt strijdbaar. Lobbykantoren die zich laten inhuren om jachtvliegtuigen, Russisch gas of medicijnen bij de politiek in het zonnetje te zetten, dat moet maar eens afgelopen zijn. Voor een man als Bot, die een gesprek met Ploumen had aangevraagd als voorzitter van de raad van toezicht van het Nederlands Instituut voor Meerpartijendemocratie en van de Wereldomroep en vervolgens over een aanbesteding voor marineschepen was begonnen, maakt dat de spoeling dun.

Ander type lobbyist

Wat Ploumen vergeet is dat juist een ander type lobbyist in opkomst is: elk bedrijf of elke organisatie van enige omvang heeft vandaag de dag zijn eigen lobbyisten in dienst, soms voor zichzelf, soms namens de branche. Provincies, gemeenten, de farmaceutische industrie, Natuurbehoud - allemaal hebben ze hun belangenbehartigers. Die noemen zich misschien public affairs officer, of adviseur strategische communicatie, maar hun taak is hetzelfde: bij de overheid de belangen van hun broodheren onder de aandacht brengen. Ook daar zitten heel wat oud-politici tussen.

Lobbyen krijgt dezer dagen veel politieke aandacht. Er was het debat met Kamp (VVD), gevolgd door het debat met Dijsselbloem (PvdA). Waar de minister van financiën beloofde voortaan standaard een lobbyparagraaf aan wetsvoorstellen toe te voegen, deed Kamp alsof zijn neus bloedde. Hij wees zo'n lobbyparagraaf af, wilde sowieso van regulering van het lobbywezen niks weten. Het klonk niet bepaald als een kabinet dat met één mond spreekt.

Ben Bot in 2005.Beeld ANP

Op de agenda

Tel daar de ferme taal van Ploumen (PvdA) bij op en lobbyles twee wordt zichtbaar: op lobbygebied is er een wereld van verschil tussen PvdA en VVD. De een wil regels, de ander ziet geen problemen. Een Kamerwerkgroep met GroenLinks, VVD, SP, CDA, D66 en PvdA buigt zich intussen over de initiatiefnota van Lea Bouwmeester en Astrid Oosenbrug om lobby-activiteiten aan banden te leggen. Reactie van een aanwezige na de eerste vergadering: 'Zonder wrijving geen glans.'

Het lobbywezen staat op de agenda, zoveel is zeker. Uit de excuses van Bot mag worden afgeleid dat er wel degelijk normbesef binnen de beroepsgroep is. Al komt het soms laat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden